Mentionsy Mentionsy
Poradnik językowy - ciąg dalszy
Poradnik językowy - ciąg dalszy

Poradnik językowy - ciąg dalszy. Zaimki

30.10.2024 ·18 min 53 s · 8 rozdziałów

Rozmowy Małgorzaty Tułowieckiej i dr Agaty Hąci o języku polskim. Rozwiązujemy zagadki językowe, rozwiewamy wątpliwości słuchaczy, objaśniamy, jak się mówi i pisze poprawnie i dlaczego właśnie tak. Zastanawiamy się nad tym, skąd się biorą słowa, jak się zmienia polszczyzna i czy należy się tym niepokoić, czy wręcz przeciwnie. Tym razem o zaimkach. 

8:20 · Zaimki w zdaniach zaimkowych 2

Niektórzy buntują się słysząc takie zdania i słusznie się buntują. Wszystko było takie same, jeszcze też niektórzy mówią, to jest też błąd z tej kategorii. To prawda, bunt jest tutaj zasadny i właściwy, dlatego że te zdania, podobnie jak poprzednie, ilustrują... Kaleczenie systemu. Zgodnie z systemem, czyli zgodnie z regułami, zgodnie z gramatyką, to przymiotniki, to polskie przymiotniki rodzaju nijakiego mają końcówkę "-e", w mianowniku, w bierniku. Ładne, zimne, duże okno, prawda? To jest albo widzę. A zaimki mają końcówkę "-o". To okno, tamto okno, samo okno, owo okno.

Tak, to jest już inny problem, problem składniowy, czyli problem szyku, problem kolejności wyrazów w zdaniu. Otóż w języku polskim jest taka zasada, że jeżeli mamy zaimek typu kto albo który rozpoczynający to drugie zdanie, zdanie podrzędne, To automatycznie, automatycznie w głowie nam się uruchamia taka reguła, my ją mamy wbudowaną, nawet tego nie wiemy, ale mamy ją wbudowaną, że ten zaimek odnosimy do najbliższego poprzedniego rzeczownika, tak, rzeczownika nawet. Który pasuje gramatycznie, czyli jeżeli mamy formę który, to jest forma męska, no to nasz umysł, bez naszej świadomości nawet, szuka najbliższego, wcześniejszego rzeczownika męskiego i do niego odnosi ten zaimek który.

16:16 · Zaimki w poezji i literaturze 1

Również Oni, tak Teresa Torańska zatytułowała. Tak, cykl reportaże, rozmów z politykami. Tak i to były reportaże. Przeprowadzone w latach 1980-84. Przeprowadziła je z komunistycznymi dygnitarzami okresu Polski Ludowej, sprawującymi władzę w latach 40. i 50. XX wieku. I właśnie zatytułowała Te reportaże, ten zbiór Oni. I bardzo też charakterystyczne jest to, że wytworzyła się odrębna odmiana Zaimka Oni właśnie w odniesieniu do tytułu tego cyklu, bo to nie ich w dopełniaczu, tylko Onych. Tak.

Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.