Poradnik językowy - ciąg dalszy. Regionalizmy

Ciąg dalszy poradnika językowego dr Agata Honcia i Małgorzata Tułowiecka. Witamy. Dzień dobry. Pani doktor, wiadomo, polszczyzna jest niejednolita, niejednorodna. Między innymi różni się geograficznie. I dzisiaj o regionalizmach opowiemy. Na początek pytanie. Jak regionalizmy wyglądają na tle języka ogólnego? Wyglądają dobrze, to znaczy są częścią języka ogólnego w odmianie regionalnej. I tutaj powiedzmy sobie może, czym jest ten język ogólny. To jest język narodowy, to jest taka czapa, która pokrywa miejsce, w którym żyją użytkownicy danego języka, czyli ci wszyscy, którzy się posługują językiem polskim.

No właśnie. Różne źródła podają różne rozstrzygnięcia, no na czymś się musimy oprzeć, bo sami dialektologami nie jesteśmy, ale rzeczywiście granica między tymi dwoma typami elementów językowych jest płynna. Dialektyzmem jest to, co kojarzymy z wsią, co kojarzymy tak na ucho. Kojarzymy z językiem niewysokim, z językiem no właśnie wiejskim, a nie książkowym. I takim domowym. I trochę też domowym, bo rzeczywiście dialektyzmy raczej obsługują te konkretne domowe sfery życia. Ajuści to jest dialektyzm. Akuratnie. Cepak, czyli cep, bijak, narzędzie do mucki. Cięgiem. Dla Boga. Dychać. Ichni. Ładzić. Oprzątnąć.

Skład z kolei jako sklep też w Poznaniu. Skopowina, czyli baranina poznańska. Tuk, czyli tłuszcz poznański. Tum, czyli katedra, również poznańska. Tytka, taka papierowa torebka, to też poznański regionalizm. Czyli tutaj musimy się opierać albo na intuicji, albo po prostu na źródłach. Dodajmy jeszcze, tak tytułem wprowadzenia, że ten sposób rozumienia regionalizmów i języka regionalnego, o którym mówiłyśmy do tej pory, to jest rozumienie językoznawcze, opierające się na analizie danych językowych, ale jest też rozumienie inne, prawne. W rozumieniu prawnym możemy mówić o statusie języka regionalnego i taki status zyskują pewne etnolekty na mocy decyzji politycznej.

I tak na przykład w 2005 roku Kaszubszczyzna zyskała status języka regionalnego. Teraz o ten status stara się Śląszczyzna, ale wiemy, że są zawirowania polityczne wokół tego. Jeszcze Śląszczyzna tego statusu nie ma, ale się o niego stara. Moim zdaniem na niego zasługuje. Są dyskusje językoznawcze, ale tak naprawdę W tym rozumieniu, w tym rozumieniu prawnym chodzi o decyzję polityczną. Jaki status nadać danemu etnolektowi, czyli językowi danej grupy etnicznej. Językowi, z którym się identyfikuje dana grupa etniczna, na przykład Ślązacy, tak jak na przykład Kaszubi. No właśnie, to tak, to był wstęp długi, ale... Przejdźmy do konkretów i przykładów i przyjrzyjmy się tym regionalizmom, bo one dotyczą i wymowy,