Poradnik językowy - ciąg dalszy. Regionalizmy

Ciąg dalszy poradnika językowego dr Agata Honcia i Małgorzata Tułowiecka. Witamy. Dzień dobry. Pani doktor, wiadomo, polszczyzna jest niejednolita, niejednorodna. Między innymi różni się geograficznie. I dzisiaj o regionalizmach opowiemy. Na początek pytanie. Jak regionalizmy wyglądają na tle języka ogólnego? Wyglądają dobrze, to znaczy są częścią języka ogólnego w odmianie regionalnej. I tutaj powiedzmy sobie może, czym jest ten język ogólny. To jest język narodowy, to jest taka czapa, która pokrywa miejsce, w którym żyją użytkownicy danego języka, czyli ci wszyscy, którzy się posługują językiem polskim.

Ośródka jako miąższ chleba. To jest klasyfikowane jako dialektyzm, chociaż moim zdaniem ośródka ma zadatek na bycie regionalizmem. Taksówka jako dowolny samochód. A nie konkretny. A nie konkretny, nie ten używany w celach komercyjnych. To są słowa kwalifikowane przez źródła jako dialektyzmy. A regionalizmami są na przykład właśnie krakowska bańka, czyli bombka. Drzewko, czyli choinka, również krakowska. Krakowska, czyli Małopolska. Fiakier krakowski, czyli ten kto jeździ dorożką, kto obsługuje dorożkę. Dorożkarz. To po prostu dorożkarz, tak. Jadzić się, rana się jadzi, czyli ropieje, to też krakowskie. Sklep jako piwnica w Poznaniu.

I słownictwa, i gramatyki, i frazeologii pewnie składni. Wszystkiego dotyczą, a jeszcze powiedzmy, zanim przejdziemy do poszczególnych typów regionalizmów, to powiedzmy, że możemy się z nimi spotkać, z tymi regionalizmami polskimi, także na ziemiach, które obecnie do Polski nie należą. Mówimy o regionalizmach lwowskich i wileńskich. Lwowskich na dole, na południowych kresach i wileńskich na kresach północnych. Dlaczego tam te regionalizmy są? A no dlatego, że kiedyś te ziemie należały do Polski, chociaż etnicznie one czysto polskie nigdy nie były. Ale tam regionalizmy się przechowały i gdy współcześnie uczymy właśnie o odmianach regionalnych języka polskiego, to o tych terenach też wspominamy.

No i dzięki nim też możemy się dowiedzieć, jak polszczyzna wyglądała kiedyś, dzięki temu, że przechowują właśnie archaizmy. Ale też zawsze, gdy się spotykamy z innym językiem, to trochę to nas wytrąca z takiego dobrego samopoczucia i to dobrze, bo zaczynamy się zastanawiać nad językiem, którym mówimy i to jest to, co lubimy, o co nam chodzi. To jest bardzo dobre zjawisko. To jest puenta dzisiejszego spotkania. Dziękujemy dr Agata Choncia, Małgorzata Tułowiecka. Do usłyszenia. Dziękujemy.