Mentionsy Mentionsy
Polityka Insight Podcast
Polityka Insight Podcast

Polska wraca do kosmosu | PI Space

18.11.2026 ·34 min 57 s · 9 rozdziałów · 1 sponsor

15 listopada z poligonu w Ustce wystartowała polska rakieta suborbitalna BURSZTYN 2K. Dwa lata po przekroczeniu umownej granicy kosmosu rakieta przeszła kolejne testy, podczas których osiągnęła dwukrotność prędkości dźwięku.W dzisiejszym odcinku dr inż. Adam Okniński, dyrektor Centrum Technologii Kosmicznych w Łukasiewicz – Instytucie Lotnictwa, opowiada o rozwoju polskich technologii rakietowych i satelitarnych oraz planach Polski na powrót na orbitę. Rozmawiamy też o rosnącej konkurencji na europejskim rynku rakietowym i technologicznym wyścigu Europy z resztą świata.Rozmowę prowadzi Jan Jęcz.Zapraszamy!

0:04 · Wprowadzenie do programu badań kosmicznych 1

Dzień dobry, słuchacie Państwo PI Space, podcastu Polityki Insight o sektorze kosmicznym w Polsce, Europie i na świecie. Z naszymi gośćmi rozmawiamy o kosmicznych ambicjach i przyziemnych problemach. Orbitujemy wokół tematów gospodarki, nauki i bezpieczeństwa. Partnerami PI Space są ISAI oraz sieć badawcza Łukasiewicz i Tech Instytut Innowacji i Technologii. Ja nazywam się Jan Jęcz, jestem głównym autorem w projekcie i zapraszam do wysłuchania kolejnego odcinka. 3 lipca 2024 r. rakieta ILR-33 Bursztyn-2K osiągnęła pułap 101 km, przekraczając umowną granicę kosmosu. Za jej projekt odpowiadał Zespół Sieci Badawczej Łukasiewicz Instytutu Lotnictwa.

5:41 · Technologie wynoszenia ładunków 1

Chcąc testować najbardziej nowoczesne technologie jakie tylko wymyślimy, powinniśmy mieć tutaj własną możliwość. Natomiast tutaj są też takie praktyczne aspekty, ponieważ dziś wraz z coraz trudniejszym, paradoksalnie, wynoszeniem ładunków na orbitę, ponieważ jak wiemy ta usługa rideshare SpaceXa kończy się, oczywiście nie będzie to koniec prawdopodobnie lotów na pokładzie statytów SpaceX, natomiast to co widzimy od ostatnich trzech lat, To bez wątpienia, co może wiele osób zdziwić, rosnące ceny wynoszenia ładunków na orbitę, więc paradoksalnie ta cena wyniesienia kilograma na orbitę przestała spadać. Potrzeby są na pewno europejskiej autonomii i w tym zakresie chcemy tę lukę wypełnić. Natomiast są też praktyczne konkrety, które chciałbym przedstawić. Jeśli tutaj mówimy o niezależności, to sprawą fundamentalną jest to, że

16:35 · Europa i suwerenność dostępu do kosmosu 3

Natomiast te kompetencje z programu BURSZTYN wykorzystujemy w szeregu innych programów, projektach. Czy to też takich dotyczących obronności, gdzie pewne demonstratory również lotne są rozwijane, bądź były rozwijane, lub też w postaci naszej zaangażowania w rozwój całych systemów rakiet wynoszących satelitę na orbitę, bo poza planami programu badań kosmicznych już dzisiaj Łukasiewicz, Instytut Lotnictwa rozwija silnik do francuskiej rakiety Maya Space. Czyli jednego z najpoważniejszych kandydatur europejskich pod kątem budowy takiego modelu jak SpaceX, czyli rakieta, gdzie ten pierwszy stopień jest ponownie wykorzystywany. MySpace wykorzystuje w pierwszym stopniu silniki niemiecko-francuskie, w drugim tak samo, a w trzecim wyłoniono właśnie nasz polski silnik rozwinięty w sieci badawczej Łukasiewicz w Instytucie Lotnictwa.

To jest dobry pomost, żebyśmy przeszli do tematu Europy, do tematu starań Europy, żeby mieć ten suwerenny dostęp do kosmosu bardziej rozwinięty. Bo oczywiście, jak Pan słusznie wspominał, mamy rakiety Ariane, mamy rakiety Vega, one latają, one wynoszą europejskie, ale nie tylko, także na przykład amerykańskie obiekty. Natomiast nie chodzi o to, żeby mieć tylko te dwa już takie uznane programy, ale żeby ewoluować, żeby rozwijać kolejne. Z tym wiąże się oczywiście kwestia tych planów biznesowych firmy SpaceX, która w tym momencie dostarcza najwięcej tych lotów, zapewnia największą częstotliwość. No i plany biznesowe, z tego co przynajmniej słyszymy w mediach, są takie, żeby przynajmniej na jakiś czas ograniczyć możliwość korzystania ze swoich usług wszystkim podmiotom spoza Stanów Zjednoczonych.

Tutaj pewnie uprzywilejowane będą siły zbrojne Stanów Zjednoczonych, no plus własne firmy SpaceXa, takie jak Starlink na przykład. Ale dla Europy może to oznaczać problem. O tym, że Pewne obawy w Europie panują. Dobrze świadczy chyba taki cytat z Andriusa Kubiliusa, unijnego komisarza do spraw obrony i przestrzeni kosmicznej. 23 września otwierał konferencję Access to Space i w czasie przemówienia otwierającego mówił Niezależny dostęp do przestrzeni kosmicznej to najważniejszy cel. Nie możemy być uzależnieni od zagranicznych rakiet. Stawką jest nasza wieloletnia przyszłość. Brzmi to bardzo poważnie. Jakie są źródła tych obaw o dostęp do kosmosu i jakie są reakcje w Europie? Wspominał Pan o Maya Space, to jest część European Launcher Challenge, ale co jeszcze dzieje się w tym obszarze rozwoju tych zdolności wynoszenia ładunków w Europie?

20:17 · Rynki rakietowe azjatyckie i indyjskie 3

Z drugiej strony te rozwiązania azjatyckie też nie wszystkie budzą zaufanie zachodnich podmiotów przemysłowych. Nie wszyscy chcą postawić też strategię firmy na współpracę z kilkoma państwami z Azji. Ta suwerenność na pewno wymaga również rakiet europejskich. I myślę, że tutaj wszystkie gospodarki, liczące się gospodarki na świecie, będą rozwijały własne rakiety nośne, bo nawet jeśli spojrzymy na tutaj państwa G20, no to już prawie każde z państw G20 ma co najmniej jeden system wynoszenia działający bądź obecnie rozwijany. Zacznę może od pytania o te azjatyckie rynki, bo to jest chyba obszar najmniej znany. Myślę, że osoby, które nawet choć pobieżnie interesują się kosmosem słyszały o SpaceX, słyszały o Blue Origin, czyli firmie Jeffa Bezosa.

Kolejne też wydarzenia w Indiach, ja też będę nawet miał przyjemność tutaj w grudniu też w zakresie technologii rakietowych mieć pewne interakcje właśnie w jednym z ośrodków ISRO. Poza Indiami oczywiście mamy Chiny i tak naprawdę to Chiny są tym głównym graczem. Jeśli spojrzymy na statystyki, no niezwykle zmieniające się praktycznie z kwartału na kwartał lotów na orbitę, Za gro ładunków wynoszonych na odbite, zarówno pod kątem liczby, jak i masy odpowiada SpaceX. Tym jedynym słupkiem, który, że tak powiem, nie jest jeszcze widzialny przy tym wysokim słupku SpaceX, no to są właśnie rakiety chińskie. Tu warto zwrócić uwagę na bardzo intensywny rozwój sektora chińskiego. To nie jest jak dekadę temu już jeden czy dwa podmioty państwowe, to są liczne podmioty prywatne, szereg z nich już dzisiaj albo od kilku lat rozwijających systemy wielokrotnego użytku z pierwszymi sukcesami w zakresie odzyskiwania stopni rakiet, w tym suborbitalnie też więcej niż jedna firma uzyskała takie wyniki.

Tak więc wydaje się, że do tej czołówki również wśród państw azjatyckich może wejść też Korea Południowa. Wspominał Pan o Maja Space. To jest rzeczywiście jeden z najbardziej interesujących startupów powiązany z tym gigantem europejskiego rynku, czyli Ariane Space. Wspominał Pan o Isar Aerospace, czyli tym niemieckim podmiocie też z dużymi sukcesami w ostatnim czasie. Ale to nie jedyne firmy, które pracują nad takimi rozwiązaniami. Na kogo jeszcze warto w Europie patrzeć? Kogo obserwować? Kto może dać Europie te zdolności właśnie ...regularnego i w miarę taniego wynoszenia ładunków na orbitę. Ci najwięksi to są te podmioty angażujące się w nowe tutaj przedsięwzięcie European Launcher Challenge Europejskiej Agencji Kosmicznej.

24:35 · Europejskie programy i konkurencje 2

Tam na dzisiaj mamy cztery firmy, chyba trzy do tej pory co prawda zakontraktowane, natomiast poza wspomnianą Myospace jest ISAR właśnie, jest RFA z Niemiec też, no i mamy jeszcze PLD Space z Hiszpanii, więc cztery podmioty, Każdy, już nie zagłębiając się w szczegóły, ma dostać ze środków składki z ESE między 150 a 200 milionów euro, więc pokaźny zastrzyk finansowy nawet dla tych największych. Miało być dofinansowanie podmiotu brytyjskiego, którego, jak wiemy, firmy Orbex już tutaj na rynku nie ma. Trwało pewne ustalenia co z tą składką brytyjską się jeszcze stanie, natomiast na razie ona wydaje się, że będzie troszkę rozproszona, natomiast pozostanie przeznaczona na systemy wynoszenia, czyli może nie na jakiegoś głównego jednego gracza brytyjskiego, natomiast wesprze kilka inicjatyw europejskich, kilka prac technologicznych w Wielkiej Brytanii oraz same spaceporty i segment naziemny Wielkiej Brytanii, który też ma być istotną częścią oferty Wielkiej Brytanii dla transportu kosmicznego.

AWIO będzie zmniejszać zakres swojego projektu realizowanego dla ESY, który właśnie miał dotyczyć demonstracji pierwszych technologii dla systemów wielokrotnego użytku, potencjalnych boosterów czy pierwszych stopni wykorzystujących tlen i metan, bo ta technologia jest we Włoszech rozwijana od lat. No niestety tutaj ten zakres został zmniejszony, co też może być nieco szokujące w dzisiejszych czasach, szczególnie gdy tak mówimy mocno i na praktycznie każdym szczeblu o tej suwerenności. Natomiast dzieje się bardzo dużo. Europa wydaje się, że faktycznie trochę pozostała w tyle, no i musimy zintensyfikować te prace. Natomiast mimo tego, że tych graczy jest aż tak dużo, wydaje się, że to też nie jest tak, że tylko jeden przetrwał. Na pewno jest tam kilka, według mnie, okazji, zarówno dla tych rakiet nieco większych, transportujących właśnie nawet do kilku ton, jak Maja Space, ale tych rakiet właśnie małych, wynoszących te kilkaset kilogramów maksimum, ponieważ to właśnie one będą mogły w ten responsywny sposób umieszać te satelity na orbicie.

28:21 · Technologie rakietowe i innowacje 6

Wciąż pewnie wiele osób w pamięci ma, kiedy myśli o rakietach, albo wielkie wahadłowce, albo właśnie takie ogromne rakiety jak Ariane, tak zwane jednokrotnego użytku, które po prostu nie powracają na Ziemię w jakiejkolwiek formie możliwej do ponownego wykorzystania. No tutaj SpaceX zrewolucjonizował ten rynek, ale to nie jest tak, że SpaceX ma monopol na innowacje. Co jeszcze dzieje się na rynku rakietowym? Dlaczego odzyskiwanie członów rakiet jest takim świętym graalem tego sektora? Dlaczego tak dużo się o tym dzisiaj mówi? Bez wątpienia odzyskiwanie rakiet i wykorzystywanie ich ponowny, czy stopni rakiet i wykorzystanie ich po raz ponowny jest takim na pewno wisienką na torcie po stronie inżynierskiej i przez wiele dekad było tak naprawdę domeną Amerykan i Rosjan, czy jeszcze Związku Sowieckiego pod kątem tutaj wahadłowców, czy nawet też u Amerykanów silników pomocniczych, wahadłowców.

Były pewne przymiarki w Europie pod kątem silników pomocniczych. Natomiast cały czas nie był to stopień gwarantujący znaczne obniżenie kosztów. Dzisiaj, jeśli chcemy mówić o sukcesie komercyjnym, w szczególności przy tych dużych ładunkach, to obniżenie kosztów jest potrzebne. Wydaje się, że tutaj najprostszą drogą do tego, może nie technologicznie, ale najprostszą drogą do tego biznesowo, Jest rozwój produktu, który miałby elementy czy całe podsystemy, które mogły być wykorzystywane wielokrotnie, nawet kilkadziesiąt razy, jak już teraz SpaceX pokazał po szeregu swoich stopni rakiet, gdzie tutaj chyba już ponad 20 razy te niektóre stopnie były wykorzystywane, ale to cały czas się zmienia, więc ja już też tracę, że tak powiem, rachubę, ile tutaj powtórzeń już niektóre stopnie mają. Natomiast tych technologii jest na pewno więcej. Tutaj wszyscy mówią o druku 3D, tu też niektórzy na pewno trochę hura optymistycznie do tego podchodzą, bo druk 3D to nie jest tylko wydruk, to jest cały proces, to jest czyszczenie, obróbka powierzchniowa, obróbka hybrydowa, kontrole jakości, to nie jest wszystko takie proste.

Chyba te firmy na to trochę zainspirowane SpaceXem, że SpaceX stara się wszak wszystko robić pod własnym dachem, łącznie z wykupywaniem dostawców albo przeniesieniem tych technologii do własnych fabryk. Natomiast też należy pamiętać o tym, że w tych pierwszych latach, gdy SpaceX jeszcze, że tak powiem, był małym zespołem inżynierów, no małym rzędu do 200 osób i miał pierwsze loty Falcona i jeszcze nieudane pierwsze loty, jak wiemy, to do tej wertykalnej integracji jeszcze nie doszło. Więc też przestrzegałbym, szczególnie młode firmy, zaczynające firmy, że wertykalna integracja to jest to, do czego należy od razu dążyć, zaczynając swój biznes. Natomiast niestety czy na szczęście widzimy, że ta wertykalna integracja w rynku się mocno trzyma. Mówię trochę niestety, ponieważ tak naprawdę blokuje pewną szerszą współpracę, szczególnie międzynarodową.

Widzimy też po nawet naszym Instytucie, gdzie dużo tych graczy, że tak powiem z pierwszych stron gazet europejskich się do nas wraca, również spoza MyOspace, bo często już wracają do nas z prośbą o wsparcie technologiczne. No już w momencie tak naprawdę na koniec, gdy okazało się, że ten in-house development jednak nie wyszedł i teraz proszę zróbcie to w trzy miesiące, Może być nawet drogo, ale zróbcie w trzy miesiące, no a my mówimy, że tego się w trzy miesiące zrobić niestety nie da, tak? Są wyzwania. Natomiast co do też trendów dla całego Space Transportation Systems, bez wątpienia mówimy też nie tylko o systemach wynoszenia na orbitę, mówimy też o transporcie na orbicie, tak? Tak zwany in-space transportation, czyli ta mobilność na orbicie. To dbanie o infrastrukturę krytyczną na orbicie, czyli to, że możemy w sposób również responsywny wystrzelić dany obiekt na orbitę, ale również zmienić orbitę, podlecieć do jakiejś satelity, zrobić inspekcję, szczególnie teraz, jak rozmawiamy w tygodniach, gdzie coraz więcej mówi się o manewrach rosyjskich czy chińskich satelitów wokół obiektów zachodnich.

No to taka możliwość ucieczki przez goniącym satelitą, zmiany orbity, bądź też inspekcja na naszego satelity mogły być kluczowe, no nie mówiąc już o przedłużeniu życia w postaci do tankowania, bądź też potencjalnego serwisowania, tak? Czy do orbitacji. Więc tych potrzeb jest na pewno dużo. I myślę, że to In Space Transportation będzie wybrzmiewało coraz mocniej i odpowiadamy na to również my w Polsce i odpowiada na to cały sektor europejski, ponieważ takich systemów transportu kosmicznego rozwijanych jest w Europie już kilka. Jednym z nich jest system Raven, Pod wodzą PIAP Space'u z Polski Łukasiewicz, Instytut Lotnictwa, Krautich Instruments, Wojskowa Akademia Tychiczna i kilka innych partnerów rozwija to, co też tutaj było nazywane ostatnio pierwszym polskim statkiem kosmicznym, czyli faktycznie satelitą, ale tak mocno, że tak powiem, rozwiniętym pod kątem tej mobilności, że może odpowiadać na takie zagrożenia, o których mówimy, realizować misje, naprawdę złożone, elastyczne misje na orbicie.

Bardzo dziękuję za rozmowę. Dziękuję bardzo. Na dziś to wszystko. Na kolejny odcinek zapraszam za dwa tygodnie. By nie przegapić następnych wydań PI Space zapiszcie się na bezpłatny newsletter na stronie politykainsight.pl ukośnik PI myślnik space. Posłuchajcie również innych naszych audycji. We wtorki energii do zmiany, w środy na słuchu, w czwartki wartości dodanej, a w piątki z dystansu podcastu o sprawach międzynarodowych i bezpieczeństwie. Do usłyszenia.

Pokazano wszystkie 16 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.