Gospodarczy transatlantyk | Wartość dodana
W dzisiejszym odcinku Jan Jęcz, Karol Tokarczyk i Bartosz Krzemiński opowiadają o gospodarczych relacjach polsko-amerykańskich i zastanawiają się, jak kolejne wolty celne Donalda Trumpa wpłyną na polską gospodarkę. Rozmowę prowadzi Hanna Cichy.
Od 10% z Wielkiej Brytanii do 50% dla Brazylii i Indii. W ostatnich dniach lipca Unia Europejska wynegocjowała z USA 15% stawkę celną, z pewnymi wyjątkami. Dziś w pełnym składzie działu gospodarczego Polityki Insight, czyli z Jankiem Jęczem, Bartkiem Krzemińskim i Karolem Tokarczykiem, porozmawiamy o tym, co cła oznaczają dla polskiej gospodarki i przyjrzymy się trochę szerzej polsko-amerykańskim relacjom gospodarczym. Dobra, no to krótko najpierw może omówmy sobie jaka ta nowa siatka celna jest, bo to jest 15% co do zasady, czyli więcej niż było do tej pory, ale Europa i Stany są w trakcie negocjowania. Po pierwsze wielkości kontyngentów na stal i aluminium, które będą objęte niższą niż obecnie 50% stawką.
Dokładnej listy produktów, które mają być objęte zerową stawką, co jest ważne dla Polski, produktów rolnych, rolno-spożywczych. No i niższe niż w poprzednich tygodniach są cła na samochody, co też jest ważne dla Polski. Ale może najpierw Bartek powiedz nam, jak duży jest handel między Polską a Stanami i w jakich branż on dotyczy? W 2024 roku Polska eksportowała do Stanów dobra za około 50 miliardów złotych. No to jest około circa about 12,5 miliarda dolarów. To jest jeden z naszych większych rynków eksportowych poza Unią Europejską, która jest głównym naszym partnerom. Tak. Do tego powinniśmy doliczyć jeszcze eksport usług. To jest około 10 miliardów dolarów kolejne. Ale usług Amerykanie jeszcze nie obłożyli cłami.
A to, co widzimy z tym Intelem i w ogóle z ograniczeniem tych amerykańskich inwestycji w Unii Europejskiej, no to trochę we mnie wzmaga te obawy, że jednak tak będzie. To znaczy, że to nie będzie tak, że oddaliśmy gospodarkę w zamian za bezpieczeństwo i nie będziemy mieli ani gospodarki, ani bezpieczeństwa. Ciągnąc jeszcze temat Intela, tutaj wchodzi też ten wątek, o którym mówił Bartek, to znaczy tych inwestycji w usługi w Polsce, bo kiedy mówimy Intel w Polsce, to pierwsze, o czym myśleliśmy, to miała być ta fabryka pod Wrocławiem, to miał być budynek, który będzie ważnym elementem łańcucha produkcji półprzewodników i to miała być ta wielka inwestycja. Tymczasem zapominamy o tym, że Intel ma ogromne centrum badawczo-rozwojowe w Gdańsku, w które zainwestował bardzo dużo pieniędzy.
Na razie to się nie dzieje, na razie Polsce słabo idzie sprowadzanie inwestycji w produkcję, ale wciąż gra ważną rolę jako ten hub R&D dla amerykańskiego biznesu technologicznego. Zaraz oddam głos Bartkowi, ale najpierw, bo Karol tak mroczno powiedział Państwu, że gospodarki nie będzie, no to nie jest aż tragicznie, to znaczy według szacunków Polskiego Instytutu Ekonomicznego ten wpływ celu na polską gospodarkę to jest od minus 0,2 do minus 0,4 punkta procentowego, czyli no naprawdę przy tym, że mamy tam wzrost powyżej 4%. procent w tym roku, to oczywiście nie jest super, natomiast też nie mówimy o żadnym kryzysie, a w skali całej unijnej gospodarki ta mediana szacunków, które ja widziałam, to jest około minus pół punkta procentowego, no to przy tym, że ta unijna gospodarka OMAZ rozwija się trochę wolniej, to oczywiście słabo, natomiast nie jest to żaden kryzys, bo eksport jest super i fajny i bezpośrednie inwestycje zagraniczne jak najbardziej też, natomiast mamy jako Polska, jako Unia gigantyczny rynek wewnętrzny i to nas gospodarczo stabilizuje.
Po pierwsze też umówmy się, że nadwyżka Unii Europejskiej w handlu ze Stanami Zjednoczonymi, tym towarowym, rośnie. I ona rosła przez ostatnie lata i te cła być może zatrzymają ten trend, ale on ma dużo głębsze podstawy, myślę, gospodarcze po stronie amerykańskiej i tej polityki wewnętrznej amerykańskiej. Tutaj nie chcę wchodzić zbyt głęboko w dygresję, ale wracając do tych inwestycji, o których mówił Karol i o których mówił Jan, na takim bardziej przemysłowym podwórku to ja te inwestycje amerykańskie widzę. Szczególnie w energetyce, w bateriach. W ostatnim czasie zostały ogłoszone dwie bardzo ważne inwestycje. Pierwsza to jest Ascent Elementals, czyli firma, która zdecydowała się zainwestować około 5 miliardów złotych w produkcję akumulatorów w Polsce. No i druga inwestycja to jest przejęcie przez kalifornijski startup Lytten fabryki Nordvolta w Gdańsku, która wraz z niewypłacalnością Nordvolta została oddana pod młotek.
Czy to nie jest... Także jak państwo pojadą za rok na wakacje, to przy stacji benzynowej będzie tylko kebab u szwagra i pierogi, bo nie będzie już McDonalda. On tam dalej będzie, a być może nawet będzie przy paru stacjach, przy których w tym roku jeszcze go nie ma. Ale mówimy dużo o tych inwestycjach, to teraz spójrzmy w drugą stronę, bo elementem tej amerykańsko-europejskiej umowy handlowej jest to, że unijne firmy mają... zwiększać inwestycje w Stanach Zjednoczonych. Unia jakby sama w sobie nie ma oczywiście takich instrumentów i takich możliwości, żeby cokolwiek zainwestować w Unię jako Komisja Europejska. Więc to jest kwestia tych decyzji prywatnych przedsiębiorstw, ewentualnie w jakiś sposób wspieranych, motywowanych przez państwo. No i tych polskich firm, które na rynku amerykańskim są obecne, bo nie tylko eksportują, ale również coś sobie zainwestowały, też mamy sporo.
Mamy kilka ważnych firm w Ameryce. Jest to i KGHM, który ma dwie kopalnie w Stanach i obsługuje stamtąd amerykański rynek. Mamy Chemetica, czyli producenta chemicznego, który stamtąd produkuje krzemianę. Tam niedawno dokonał przejęcia amerykańskiej firmy. Mamy też firm, które są dalej w łańcuchu przetworzenia produktów. Mamy na przykład Fakro, które zapowiedziało... rozwój produkcji w Stanach były, jeśli nie okna, to były, zdaje się, schody ruchome takie na strych. Jak jesteśmy przy oknach, to wspomnijmy jeszcze o Press Glassie, który też ma kilka tych zakładów w Stanach i robi szyby do wierzowców. I może warto też dodać, że każda taka pojedyncza polska inwestycja jest istotna z perspektywy całej Unii Europejskiej, ponieważ jednym z elementów tej umowy handlowej Stanów z Europą jest deklaracja, że europejskie biznesy zainwestują w Stanach Zjednoczonych do końca kadencji Donalda Trumpa 600 miliardów dolarów.
To jest jakby rozumiem wobec jakichś 100 miliardów, które inwestują normalnie, czyli bardzo, bardzo dużo. Tak i coś, co urzędnicy brukselscy wskazują jako pewne szacunki, których nie mogą zagwarantować, ponieważ właśnie to mają być inwestycje prywatnych, firmy nie są w stanie ich zmusić do inwestowania. No to z kolei strona amerykańska, a już szczególnie Donald Trump traktuje to bardzo poważnie, do tego stopnia, że parę dni temu stwierdził, że jeżeli Unia Europejska nie zrealizuje tego celu 600 miliardów inwestycji do końca kadencji, to cła zostaną podniesione do 35%. Więc to też pokazuje, jak rozbiega się czasami rozumienie tej umowy handlowej i jak też poważnie Donald Trump traktuje prywatne inwestycje.
Podejrzewam też, że te Stany Zjednoczone chciałyby tych inwestycji w tych obszarach, gdzie Unia do tej pory eksportowała dużo, czyli chciałyby zastąpić te hity eksportowe unijne. No i co to jest? To są wyroby farmaceutyczne, sprzedaż około 80 miliardów euro, to są wyroby medyczne i to są auta. Dwa z tych trzech nie są naszym problemem, bo tutaj nie mamy takiego mocnego rynku farmaceutycznego. Nie mamy gigantów polskich, mamy duże firmy, ale nie gigantów, którzy tworzą innowacje w obszarze medycyny. Właśnie, to powiedz jeszcze Bartek, jaka jest ta struktura przedmiotowa tego polskiego eksportu do Stanów, bo oczywiście jak mówimy o polskim eksporcie, to pierwsze co to myślimy o samochodach i pewnie ta liczba, którą podasz jest zaniżona, no bo na pewno są jakieś elementy samochodów, które są montowane w Polsce, eksportowane do Czech czy do Niemiec i pewnie dopiero z tych Niemiec trafiają do Stanów, więc tutaj cła oczywiście też obejmą częściowo je, czy ewentualne przenoszenie inwestycji.
głosowała jednak nie na Karola Nawrockiego, to z punktu widzenia amerykańskiego biznesu jego prezydentura powinna być jakimś czynnikiem stabilizującym dla amerykańskich firm. To znaczy oczekiwanie jest takie, że jeżeli w polskiej polityce jest jakiś gwarant amerykańskich interesów gospodarczych, no to dziś największym takim gwarantem jest właśnie Karol Nawrocki. I to jest jakaś taka pierwsza myśl, z którą przychodzę, rozmawiając z przedstawicielami amerykańskiego biznesu. No, ale na drugą nogę to znaczy, żeby nie było, że te nastroje są takie fantastyczne, no to z takiej dużej polityki faktycznie jest zmartwienie konfrontacją Unia Europejska-Stany Zjednoczone. To znaczy, oczywiście mamy porozumienie i ono faktycznie daje jakąś dozę chociażby minimalnej pewności, ale bardzo wielu rzeczy jeszcze nie wiemy.
To, co już trochę o tym też mówiliśmy i w tej rozmowie i we wcześniejszych, nie zawsze te interpretacje tego, co znalazło się w porozumieniu są takie same. Trwają jakieś doprecyzowania też, co miałyby oznaczać inwestycje, jakie będą kontyngenty. I to są wszystko jakieś takie rzeczy, które na takim mikro poziomie zastanawiają biznes, a jeszcze takim dużym zmartwieniem łączącym się z tą konfrontacją Unii Europejskiej ze Stanami Zjednoczonymi jest to, że w społeczeństwie nie wiem, czy to ktoś badał. Wydaje mi się, że warto byłoby zrobić takie badania. Być może ośrodki badania opinii publicznej nas słyszą. Wydaje mi się, że pogarsza się sentyment wśród Polaków. do dużego amerykańskiego biznesu. Być może nie jakoś bardzo i być może nie do każdego biznesu i też nie we wszystkich dziedzinach, natomiast to nie są te czasy, kiedy każdy nie wiadomo w jakiej branży działający biznes witamy z otwartymi rękoma.
Jest to przede wszystkim podatek od usług cyfrowych, tak zwany DST, Digital Services Tax, rozwiązanie, które już w niektórych krajach Unii Europejskiej obowiązuje. Konstrukcja tego podatku jest różna w różnych krajach. W Europie to są Francja, Austria, Hiszpania i Włochy i niektóre kraje opodatkowują na przykład tylko reklamę w internecie, inne opodatkowują też na przykład obrót danymi, więc jak taki podatek może wyglądać, to jest kwestia otwarta. Zakładam, że otwartość tego polskiego rynku dla amerykańskich firm jest bardzo mocno skorelowana z wielkością kraju, czyli generalnie byłby to spory uszczerbek. Tak jest. Myślę, że my możemy się stawiać mniej więcej na równi z taką Hiszpanią, powiedzmy, jeżeli chodzi o to, jak ważni jesteśmy.
Co otwiera pola dla jakichś krajowych przynajmniej dyskusji na ten temat? I otwarcie mówi o tym minister cyfryzacji, wicepremier Krzysztof Gawkowski, to znaczy otwarcie mówi, że skoro Unia Europejska na razie przynajmniej zawiesza pracę nad podatkiem cyfrowym na poziomie całej Unii, no to odpada właśnie ten argument, o którym mówisz, że powinniśmy poczekać, że łatwiej jest to wdrożyć jako współpraca. niż na poziomie pojedynczych krajów. I teraz powinniśmy mocniej zacząć najpierw dyskusję, a później już pracę w parlamencie nad taką propozycją. Ja może tylko nadmienię, że to nie jest tak, że ten pomysł europejskiego podatku przepadł kompletnie. Dosłownie cztery dni temu Stéphane Sejourné czyli wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej ds. Dobrobytu i Strategii Przemysłowej, powiedział Politico, że teraz piłka jakby jest po stronie kolegislatorów, że jeżeli parlament albo rada zaproponują taki podatek, to komisja będzie otwarta, że odrzuciła ten pomysł na etapie przygotowywania własnego projektu budżetu.
Oczywiście on wprost nie mówi, że odrzuciła go ze względu na trwające wówczas negocjacje ze Stanami Zjednoczonymi, ale to jest taka tajemnica Poli Szynela, że to był powód, dla którego w tym drafcie wieloletnich ram finansowania ten podatek się nie znalazł, ale Sejourne twierdzi, że to nie jest tak, że w trakcie negocjacji budżetu Unia do tego pomysłu nie wróci. Natomiast rzeczywiście nie ma konkretnej propozycji na stole. Konkretna propozycja ma się pojawić na stole w Polsce w ciągu dwóch tygodni. My już od dawna informowaliśmy, że takie prace trwają, że na razie ministerstwo mówi o koncepcji podatku cyfrowego, to znaczy ma przedstawić różne modele z różną stawką, z różną podstawą i rozpocząć dyskusję na temat tego podatku, a do końca roku przedstawić razem z Ministerstwem Finansów prawdopodobnie konkretny już projekt ustawy, która wdrażałaby taki podatek.
Pokazano wszystkie 14 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.