Cyfrowa aktualizacja | Wartość dodana
W dzisiejszym odcinku Karol Tokarczyk i Jan Jęcz omawiają ostatnie, najważniejsze wydarzenia dotyczące gospodarki cyfrowej. Wędrują po europejskich stolicach, szczytach i różnych konferencjach. A dyskutują o technologicznej suwerenności, akcie o usługach cyfrowych i polskiej wersji sztucznej inteligencji. Zapraszamy!
W tym tygodniu wartość dodana o technologii w składzie Jan Jęcz. Dzień dobry. Dzień dobry. I Karol Tokarczyk. Właściwie nie będziemy mieli jednego takiego tematu, ale porozmawiamy o chyba takim zbiorze tematów czy wątków, na które warto zwrócić uwagę w kontekście gospodarki cyfrowej czy polityki cyfrowej polskiego państwa. Natomiast, mimo iż większość czasu spędzimy w Warszawie, to zaczniemy jednak Od innej stolicy, czyli Berlina, tam odbył się w połowie tego miesiąca dość istotny szczyt. Od tego szczytu przejdziemy do polskiego szczytu zarządzania internetem, ale nie uprzedzam jeszcze faktów. Janku, dlaczego spotkanie w Berlinie było takie ważne i tak naprawdę czego dowiedzieliśmy się o europejskim podejściu do technologii?
O takich szczytach można powiedzieć, że są tak ważne jak osoby, które w nich uczestniczą. Im ważniejsze osoby przyjeżdżają na takie wydarzenie, tym ważniejszy jest szczyt. I pod tym względem berliński szczyt suwerenności cyfrowej był wydarzeniem bardzo ważnym, ponieważ uczestniczyli w nim zarówno Friedrich Merz, Emanuel Macron, jak i wiceszefowa Komisji Europejskiej, komisarka Henna Virkunen, także najważniejsza osoba w Komisji Europejskiej, jeżeli chodzi o gospodarkę cyfrową, jak i przywódcy dwóch krajów, które są, myślę, niekwestionowanymi liderami, jeżeli chodzi o rozwój branży cyfrowej w Europie. Dlaczego właśnie Macron i Merz? Dlatego, że ten szczyt był de facto inicjatywą francusko-niemiecką. Już jakiś czas temu rządy obu państw podpisały taką wspólną ekonomiczną agendę i częścią tej ekonomicznej agendy jest zobowiązanie do tego, żeby zabiegać o suwerenność cyfrową Europy.
Obu krajom jest to bardzo na rękę. Z obu pochodzą najwięksi gracze w europejskiej branży cyfrowej. Tutaj możemy wymienić na przykład Mistralaw, jeżeli chodzi o sztuczną inteligencję, Black Forest Lab w Niemczech, oczywiście SAP z takich bardziej znanych, starszych stażem na rynku cyfrowym firm niemieckich, Nextcloud czy OVH, jeżeli chodzi o usługi chmurowe. Moglibyśmy Wymieniać jeszcze wiele takich nazw, myślę w Polsce też dość dobrze znanych, więc obu rządom zależy na tym, aby jak najwięcej uzyskać na tym trendzie dążeń do cyfrowej suwerenności Europy, o którym już wielokrotnie rozmawialiśmy. I jakie były konkluzje tego szczytu? Myślę, że jedną z najważniejszych jest to, że imercji Macron wspierają zasadę by European.
To jest taki postulat, aby w zamówieniach publicznych preferować dostawców europejskich. Tu się rodzi pytanie, co to znaczy dostawca europejski? Jest coraz więcej dyskusji na temat tego, jakie zasady tworzyć, jak reformować w ogóle prawo zamówień publicznych. Przypomnijmy może, że trwa w Komisji Europejskiej przegląd dyrektyw o zamówieniach publicznych. To nie dotyczy tylko gospodarki cyfrowej, ale to jest dużo szersza reforma. Natomiast w ramach tych zmian miałaby być wprowadzona właśnie zasada by European, gdzie europejscy dostawcy usług i produktów cyfrowych Wartość dodana.
Może nawet bez nadmiernego używania tego sformułowania, bo tu rozmawialiśmy w W gronie Jurand Drob, czyli wiceminister finansów, Ignacy Święcicki z Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Była też pani Monika Borowiecka, która jest partnerką zarządzającą w różnego rodzaju funduszach. Rafał Kowalczyk właśnie ze wspomnianego Cloud Ferro, stąd wiem, że oni też w tym Berlinie się pojawili. I dużo tam było dyskusji oczywiście, czego potrzebują firmy na różnych etapach tego rozwoju. Od tego najwcześniejszego i takiego klasycznego finansowania kapitałowego, takiego startupowego, po już relatywnie dojrzałe firmy, właśnie takie jak CloudFero, ale też inne działające w Polsce. I tam trochę był ten wątek, gdybym miał to streścić w jednym zdaniu, to potrzebujemy nie pieniędzy, nie finansowania, tylko zamówień.
Czyli trochę też to, o czym mówisz w kontekście tego Buy European. Ile można w tym by European zmieścić by Poland? To jest pewnie jeszcze inna dyskusja, ale chciałbym cię sprowokować do jakiejś takiej małej, krótkiej rozmowy. Czy w ogóle coś z tego może być, z tej suwerenności, z tego kupowania lokalnych rozwiązań? Czy to jednak jest tak, że my o tym rozmawiamy? Pół roku temu była deregulacja, teraz jest suwerenność, a za pół roku będzie jeszcze coś innego i będziemy to wspominać za trzy lata. Tak jak dzisiaj wspominamy dyskusję o ESG, która jest ważna oczywiście. Ale gdzieś tam swój ten szczyt w debacie publicznej ma za sobą. Ja jestem ostrożnie optymistyczny i chyba z takich dwóch głównych powodów. Pierwszy powód jest taki, że to hasło cyfrowej suwerenności czy technologicznej suwerenności, te określenia są używane zamiennie, wzięły na sztandary jednak dwie ogromne unijne gospodarki, czyli Francja i Niemcy.
Tak długo jak to było hasło, które interesowało przedstawicieli, nie wiem, tylko małych i średnich przedsiębiorstw, które właśnie najwięcej by na tym zyskały, tak długo jak to było hasło, które krążyło w raportach think tanków, akademików i tak dalej, no to można było być sceptycznym. To znaczy, że to jest jedna z takich idei, które brzmią mądrze, w teorii są słuszne, ale nikt się tym nie zainteresuje, żeby na tym budować polityczny kapitał. No teraz jednak okazuje się, że i Merci Macron, ale też rosnąca liczba europejskich przywódców, bo i to się dzieje w Danii, to się dzieje w Holandii, to się dzieje po części we Włoszech, coraz więcej dużej wagi polityków zaczyna się na tym budować, bo wie, że może tym zyskać przychylność przedsiębiorców. To jest też jednak społecznie coraz bardziej nośny temat.
Chociaż też chyba nikt nie mówi o rezygnacji. No właśnie, jeżeli chodzi o tę praktyczną stronę, z nią związane jest drugie źródło mojego optymizmu, to znaczy, że przechodzimy już od słów do czynów i coraz więcej pojawia się w przestrzeni publicznej po prostu dowodów na to, że te usługi są, te produkty są, one wcale nie są tak dużo gorsze, jak by się wydawało, one nie są też często dużo droższe, niż by się wydawało, chociażby z tego względu, że jest bardzo wiele dobrych, rozwiniętych rozwiązań open source'owych i wielu ekspertów wskazuje wręcz, że Przenoszenie się z tych dominujących usług, big techów, za które się płaci subskrypcje i tak dalej, na rozwiązania rodzime, bardziej otwarte, to jest w długim okresie oszczędność. To może być w krótkim okresie rzeczywiście problem i to wymaga na pewno odwagi.
I to wezwanie nie jest tylko w takich ogólnych hasłach formułowane, ale Aleksandra Giese na przykład wprost wskazuje już Komisji, jakie alternatywy mogłaby wykorzystać. I tutaj czytam z jej listu do Komisji Europejskiej OpenDesk zamiast Microsoft Teams. Mastodon albo Blue Sky zamiast X czy Twittera. Signal zamiast Whatsappa czy Slacka. Peertube zamiast YouTube'a. Kwan, Ecosia albo Startpage zamiast Google Searcha i tak dalej i tak dalej. Można tutaj wskazać Nextcloud czy OVH zamiast Azura i tych alternatyw jest dużo i coraz więcej mówi się już dzisiaj o konkretach. To moim zdaniem jest pewnym źródłem optymizmu. Natomiast ten czynnik ryzyka jest zdecydowanie istotny i np. w takich krajach jak Polska gdzie... Też do pewnego stopnia kultura eksperymentowania jest po prostu bardzo słabo rozwinięta, a już szczególnie w administracji, no będzie to problemem.
To nie będzie problemem dla Francji czy Niemiec, gdzie już na przykład istnieją specjalne urzędy w ramach rządu, które mają wdrażać rozwiązania open source'owe, które są takie trochę właśnie startupowe. To będzie problem dla Polski. I to jest powód, dla którego pozostaję życzliwym, ale jednak pesymistą w tej sprawie. Szerzej zainteresowanych suwerennością cyfrową odsyłam do rozmowy Jana z Andrzejem kilka tygodni temu. Można ją też znaleźć na tym kanale podcastowym. Zmieńmy trochę temat. Co się dzieje z Digital Services Act po uchwaleniu? Digital Services Act, czyli akt o usługach cyfrowych. To może jeszcze jedno zdanie w ogóle, co to jest za regulacja? Tak. To jest jedna z dwóch tak zwanych cyfrowych konstytucji Unii Europejskiej, obok aktu o rynkach cyfrowych. Obowiązuje już od jakiegoś czasu, to jest rozporządzenie, więc obowiązuje bezpośrednio.
DSA między innymi daje nam te możliwości lepszego kontaktu z moderacją platformy. No i od razu warto jednak rozwiać ten mit o cenzorskiej naturze DSA. Polskie wdrożenie enumeratywnie wskazuje konkretne przepisy przede wszystkim z kodeksu karnego i mówi, że jeżeli treść łamie któryś z tych przepisów, no to tylko wtedy odpowiedni organ, przede wszystkim prezes UK ma prawo do wydania decyzji blokującej treść. Oczywiście od tej decyzji można się odwołać, to nie jest jakaś po prostu Roma Locuta causa finita. I też warto wskazać, jakie są przykłady tych przepisów, do których odnosi się DSA, no bo jak obserwowałem dyskusję sejmową, no to tam padały takie hasła, że na przykład będzie można zablokować treść, która deklaruje sprzeciw wobec aborcji. Albo na przykład, że będzie można blokować treści arbitralnie uznane za mowę nienawiści.
No zupełnie nie. Tam są wskazane konkretne przepisy, za których złamanie grozi blokada i to są przepisy typu namawianie do samobójstwa albo na przykład handel ludźmi, więc wydaje mi się, że naprawdę jeżeli nie byłoby w społeczeństwie konsensusu co do tego, że takich treści nie można udostępniać w internecie, to byłbym zmartwiony. Wydaje mi się, że ten konsensus jest, ale wokół ustawy narosło tak dużo mitów, że najprawdopodobniej po tym jak wyjdzie z Senatu, a wyjdzie z Senatu prawdopodobnie bez większych poprawek i trafi na biurko prezydenta Nawrockiego, no to on ją zawetuje. Niedawno w Pradze deklarował, że nawet ta zmieniona wersja nie uzyska jego poparcia. Dobrze, kończymy ten wątek. Dwa tematy nam zostały chyba lub więcej, to znaczy jedna rzecz to Krajowy System Cyberbezpieczeństwa, drugi temat to finansowanie ekosystemu nadzoru nad szeroko rozumianą sztuczną inteligencją.
Zaczniemy może od tego pierwszego, czyli od serialu, który trwa właściwie 4 lata. Udało się w końcu uchwalić jesienią tego roku nowelizację ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa. Ja mówię uchwalić, ale tak naprawdę rząd ją przyjął. 7 listopada ten projekt trafił do druku sejmowego nr 1955. 17 listopada został skierowany do pierwszego czytania i zastanawiałem się, jak szybkie będą prace nad tą regulacją. Natomiast tu gdzieś moje wątpliwości rozwiał już porządek obrad najbliższego posiedzenia Sejmu, które odbędzie się 3 i 4 grudnia, to jest środa i czwartek w przyszłym tygodniu. I tam jest punkt numer 4, czyli pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa.
Te rządowe argumenty będą chyba takie jak do tej pory. To znaczy po pierwsze musimy wdrożyć unijną regulację, a po drugie po prostu te przepisy realnie, przynajmniej tak się wydaje, powinny poprawić nasze cyberbezpieczeństwo. Choć pewnie oczywiście wciąż pozostanie, to jest jakiś truizm oczywiście, ale dużo do zrobienia. I chyba tyle, znaczy więcej chyba nie jestem w stanie na razie powiedzieć i będziemy musieli poczekać jak te obrady komisji będą wyglądać, jakie będzie tempo tych prac. Tutaj też chyba istotnym zostaje pytanie o to, co może zrobić z taką regulacją prezydent. Natomiast po moich rozmowach z zapleczem Pałacu Prezydenckiego, to co ja usłyszałem jest chyba raczej pozytywne dla resortu cyfryzacji. Usłyszałem nawet sformułowanie, tak sparafrazuję, jest dużo lepiej niż
Myśleliśmy i to powiedzieli ludzie z Pałacu Prezydenckiego o nowelizacji ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa. Moim zdaniem też trzeba będzie śledzić nie tylko ludzi z Pałacu Prezydenckiego, czyli nie tylko ministra Andruszkiewicza i jego różne wystąpienia Podczas różnych wydarzeń, bo te wystąpienia gdzieś będą mogły pokazywać nam, jakie to podejście może być. Ale ja przypominam też, że bliskim współpracownikiem ministra Andruszkiewicza w Ministerstwie Cyfryzacji był z kolei Janusz Cieszyński, więc wydaje mi się, że to jest też osoba, na którą warto w najbliższych tygodniach zwrócić uwagę. Ja też może wskazałbym na ważny wątek amerykański, który jest istotny zarówno w kontekście DSA jak i KSC. To znaczy, o ile DSA jako unijne rozporządzenie jest bardzo mocno krytykowane przez obecną amerykańską administrację, bardzo otwarcie i z tego względu to też może w jakiś sposób wpływać na decyzję Karola Nawrockiego, który jest jednak sojusznikiem Trumpa, tak się pozycjonuje.
Ale jednocześnie, jak wskazuje portal wnp.pl, a konkretnie Elżbieta Rutkowska z Anną Wittenberg, które przeanalizowały opinie do ustawy wdrażającej AI Act, Czy powinien być osobny urząd? Czy też, tak jak twierdzi resort finansów w swoich stanowiskach, te uprawnienia powinny trafić być może do Urzędu Komunikacji Elektronicznej, który już będzie wykonywał czy już wykonuje te uprawnienia z tytułu Digital Services Act?
Wartość dodana. W UKE on już wymaga rozbudowy ze względu na te obowiązki związane z DSA, o których mówiłeś. To nie jedyne obowiązki cyfrowe, które ma prezes UKE, które ma sam urząd. Dołożenie mu obowiązków wynikających z AI Act to jest naprawdę bardzo duże poszerzenie zakresu tych obowiązków, ponieważ tutaj wchodzą kwestie związane z zgłaszaniem nadużyć, z wykorzystaniem systemów sztucznej inteligencji. A niestety, jak wiemy, tych nadużyć jest nawet w życiu codziennym bardzo dużo.
Deepfake'i i tego typu bardzo przykre historie, sposoby wykorzystywania technologii do często bardzo szkodliwych, dramatycznych, bardzo krzywdzących celów będą coraz częstsze, więc na pewno potrzeba organu, który będzie odpowiednio wyposażony kadrowo, a jeżeli kadrowo, to finansowo, do zmierzenia się z tym wyzwaniem. No i tutaj faktycznie pani Ewelina Żak, czyli pani dyrektorka Departamentu Usług Cyfrowych WK już ma dużo pracy, a wtedy miałaby jeszcze więcej. Ja bym dołożył do tego też logikę polityczną, to znaczy umieszczenie nadzoru nad sztuczną inteligencją w Urzędzie Komunikacji Elektronicznej to jest wzmocnienie Prezesa tego urzędu, który jak się wydaje jest człowiekiem związanym trochę, mimo iż nie jest członkiem partii politycznej, ale też trochę ze środowiskiem koalicji obywatelskiej.
My czytamy te komentarze i często nawet na nie odpowiadamy, ale możecie też napisać bezpośrednio do nas. Jesteśmy ciekawi waszych spostrzeżeń i waszej opinii. Tymczasem dziękujemy za dzisiaj. Jan Jęcz, Karol Tokarczyk. Dziękujemy. Dzięki. Na dziś to wszystko. Na kolejny odcinek zapraszamy za tydzień. Posłuchajcie również innych naszych audycji. We wtorki energii do zmiany, w środy na słuchu, a w piątki z dystansu. Podcastu o sprawach międzynarodowych i o bezpieczeństwie. Do usłyszenia.
Pokazano wszystkie 19 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.