Mentionsy Mentionsy
Polityka Insight Podcast
Polityka Insight Podcast

Amerykańska baza coraz bliżej | Z dystansu

20.11.2026 ·39 min 43 s · 13 rozdziałów

Pentagon rekomenduje utworzenie stałej bazy wojsk amerykańskich w Polsce. Decyzja prezydenta Donalda Trumpa może zapaść jeszcze w grudniu. W dzisiejszym odcinku Marek Świerczyński rozmawia z wiceministrem obrony Pawłem Zalewskim, który bezpośrednio uczestniczy w negocjacjach z Waszyngtonem.Zalewski opowiada o kulisach rozmów, zmianie podejścia amerykańskiej administracji do bezpieczeństwa Europy i strategicznych interesach USA w Polsce. Wyjaśnia też, dlaczego stała baza może być korzystniejsza od rotacyjnej obecności wojsk, jaką rolę w nowej koncepcji NATO mają odegrać Polska i Niemcy oraz czy rozmowy Trumpa z Putinem mogą zagrozić bezpieczeństwu wschodniej flanki.Zapraszamy!

0:00 · Wprowadzenie i omówienie sytuacji 1

Amerykanie mieli zapalić zielone światło na poziomie Departamentu Obrony, ale decyzja jest w rękach znanego z nieprzewidywalności Donalda Trumpa. Mimo to po polskiej stronie jest wiele optymizmu, opartego na interesach strategicznych USA, zmianie podejścia do obrony Europy, wysłuchaniu polskich i nie tylko polskich argumentów. Dziś o negocjacjach z Amerykanami porozmawiam z ich bezpośrednim uczestnikiem, Wiceministrem obrony Pawłem Zalewskim, który opowiedział mi o kulisach rozmów, procesie wzajemnego ucierania stanowisk i wspólnej, jak przekonuje, wizji przyszłości NATO. Marek Świerczyński, zapraszam do wysłuchania audycji. Paweł Zalewski, wiceminister obrony narodowej, człowiek, który od początku uczestniczył, prowadził te negocjacje ze stroną amerykańską w sprawie tak zwanej stałej bazy obecności wojskowej w Polsce.

2:06 · Rekomendacje Pentagonu 2

Także wszystkie terminy, które słyszymy, są terminami niepewnymi, nieopartymi na jakichś uzgodnieniach ze strony amerykańską. Ja spodziewam się, że ta decyzja zostanie ogłoszona w grudniu, najdalej w styczniu przyszłego roku. Ale wiemy, że właśnie na początku grudnia w Brukseli odbędzie się tzw. ministerial natowski, spotkanie szefów dyplomacji ministrów spraw zagranicznych, na którym spodziewany jest chyba sekretarz stanu Marco Rubio. No i być może to byłaby doskonała okazja. Być może to byłaby doskonała okazja, ale każda inna okazja też byłaby doskonała. Więc naprawdę nie wróżmy tutaj z fusów. To, co jest pewne, to rzeczy następujące. Pentagon potwierdził, że daje zielone światło, to znaczy w praktyce rekomenduje prezydentowi Trumpowi umieszczenie w Polsce stałej bazy.

Rekomendacje dotyczące stałej bazy razem z rekomendacjami dotyczącymi wszystkich innych aspektów obecności wojskowej amerykańskiej w Europie zostaną przekazane 1 grudnia. I to są rzeczy, które dzisiaj wiemy. Natomiast powtarzam, Mam nadzieję, że zaraz po tym 1 grudnia będzie informacja na temat stałej władzy w Polsce, ale nie chciałbym budzić jakichś oczekiwań, które mogłyby później się nie sprawdzić. A jeszcze, jakie opcje mogą leżeć na stole w Białym Domu? Czy spodziewa się Pan, że cokolwiek co usłyszymy, Będzie ostateczną i pełną decyzją, czy będą być może jeszcze jakieś elementy do dogadania, wynegocjowania, ustalenia? Tak, ta decyzja, o której się spodziewamy, będzie decyzją kierunkową. Zakładam, że ona będzie obejmowała zakres stałej obecności.

5:30 · Strategiczne porozumienia 2

Jesteśmy związani traktatem NATO i to jest bardzo silny traktat. On jest silny nie poprzez swoje prowizje i słownictwo użyte w tym traktacie. On jest silny poprzez instrumenty, które ten traktat utworzył i sposób w jaki te instrumenty działają. No mówiąc krótko, Chodzi mi tutaj o organizacje, instytucje wojskowe, dowództwo natowskie, które pełni swoją rolę w kontekście obecnego zagrożenia rosyjskiego i sposób w jaki Amerykanie traktują ten sojusz, traktując go bardzo poważnie. A więc myślę, że dzisiaj będziemy i koncentrujemy się na tym, aby zrealizować koncepcję, którą przedstawił generał Grynkiewicz w Warszawie, koncepcję Teorii zwycięstwa oraz Fight Tonight, czyli tej gotowości do obrony w każdym momencie, gdy wystąpi zagrożenie.

Panie Mistrze, Pan jest od kilkudziesięciu lat w polityce. Zawsze był Pan blisko tych spraw zagranicznych i strategicznych. Widział Pan poprzednie próby podejścia Negocjacje z Amerykanami od czasu prezydenta George W. Busha, sprawy bazy antyrakietowej, najpierw tej strategicznej, potem za czasów prezydenta Obamy nieco zredukowanej co do znaczenia dla Stanów Zjednoczonych, ale być może bardziej dostosowanej do potrzeb NATO. Była też próba za czasów poprzedniego rządu, lata 2017-18, prawda? Wtedy się nie udało. Co sprawiło w ogóle, że temat wrócił teraz w roku 2026 i że potoczył się tak relatywnie szybko?

7:31 · Nowe podejście administracji Trumpa 4

Ja przypomnę, że tak naprawdę Istotna obecność amerykańska, ja nie mówię o bazie w Rydzikowie, ale istotna obecność amerykańska w kontekście zagrożenia rosyjskiego zaczęła mieć miejsce już w 2014 roku po agresji rosyjskiej na Ukrainę, kiedy okazało się, że Rosja jest realnym zagrożeniem także dla NATO. I to były pierwsze decyzje, które wtedy na szczycie w Walii zostały podjęte i zaczęły być realizowane właśnie dotyczące obecności wojskowej NATO, w tym amerykańskiej na wschodniej flance. Dlaczego dzisiaj? Myślę, że z kilku powodów. Po pierwsze, administracja prezydenta Trumpa ma zupełnie nowe podejście do kwestii bezpieczeństwa i nie wiąże się, czy też nie ogranicza się takimi schematami myślowymi z poprzednich lat.

Myślę, że jest dzisiaj otwarta na znacznie Większą, bliższą współpracę, to zresztą jest fakt, bo ta współpraca pomiędzy Ministerstwem Obrony a Pentagonem, pomiędzy Siłami Zbrojnymi Polski a Stanów Zjednoczonych nigdy nie była taka bliska. Nigdy nie mieliśmy tylu wspólnych ćwiczeń, nigdy nie rozmawialiśmy o tak poważnej współpracy. O tym pewnie jeszcze za chwilę porozmawiamy. A więc pierwsza kwestia to jest nowy sposób myślenia, taki bardziej odważny i nie ograniczony jakimiś schematami. Druga rzecz to jest zrozumienie, że Europa funkcjonuje w nowej epoce. Że zagrożenie rosyjskie jest realne i że Europa powinna razem ze Stanami Zjednoczonymi zrobić wszystko, aby temu zagrożeniu się przeciwstawić oraz, że to wymaga konkretnych decyzji także dotyczących infrastruktury obecności NATO czy też jednostek NATO-skich na wschodniej flance.

Przecież cała ta infrastruktura obecności amerykańskiej pochodzi z okresu zimnej wojny, gdzie granica Pomiędzy blokami przechodziła przez Środek Niemiec. Zatem Amerykanie rozumieją, że aby NATO było funkcjonalne i mogło działać w tej nowej epoce zagrożenia wschodniej flanki, należy wzmocnić właśnie tę wschodnią flankę. To jest kolejny element. No i myślę, że to jest z tym związane, ale też bardzo istotne, chciałbym to podkreślić, to amerykańskie myślenie, że Europa powinna wziąć więcej odpowiedzialności za siebie Ale zarazem zrozumienie, że ten okres przejściowy musi wymagać obecności amerykańskiej i wzmocnienia amerykańskiego właśnie w Polsce, właśnie na wschodniej flance. Po to, żeby Europa rzeczywiście miała możliwość, miała czas na to, aby się wzmocnić, aby przejąć szereg obowiązków amerykańskich.

No mówiąc krótko, po to, aby odstraszyć Rosję. Że to jest też sposób myślenia Amerykanów, a więc myślę, że no przede wszystkim Elbridge Colby, który jest takim strategiem Pentagonu razem ze swoimi współpracownikami. Olbrzymią rolę odgrywa tutaj dowódca NATO, a zarazem sił amerykańskich w Europie, generał Grynkiewicz ze swoimi współpracownikami, a więc że oni rozumieją, Istotę problemu, potrzebę wzmocnienia Europy, ale także potrzebę odstraszenia i że Amerykanie w tym odstraszeniu odgrywają kluczową rolę. No stąd ta decyzja o stałej bazie. No są jeszcze dwa istotne bardzo elementy. Po pierwsze, Ameryka wiąże się z Polską coraz bardziej. Polska kupuje w Stanach Zjednoczonych sprzęt, uzbrojenie, którego Tak naprawdę, jeżeli chodzi o jakość, nie produkuje nikt na świecie.

12:39 · Polsko-amerykańska współpraca 1

No ale także stąd budujemy bezpieczeństwo oparte na partnerstwie strategicznym ze Stanami Zjednoczonymi w ramach NATO. I to są te instrumenty, tak? Czyli głównym celem jest niezachwiany, długotrwały rozwój społeczno-gospodarczy. Który zapewnia bezpieczeństwo, które nam dają relacje z Amerykanami i NATO oraz instrumenty polityki społecznej i gospodarczej, które zależą od nas oraz na które wpływamy w ramach Unii Europejskiej. A co Pan słyszał od swoich partnerów amerykańskich, od Kolbiego, od innych też wiceministrów na Pana szczeblu, czy też może od oficerów wojskowych? W czym oni widzą główny zysk, główny potencjał takiej decyzji, no przypuśćmy, że będzie dla nas korzystna? No główny zysk widzą w tym, że po pierwsze zapewniają bezpieczeństwo swoim inwestycjom, swoim interesom, bo to naprawdę nie jest jakiś rodzaj gestu amerykańskiego wobec Polski, ale to jest przede wszystkim wyraz interesów amerykańskich, których Amerykanie chcą po prostu bronić.

16:29 · Strategia NATO 3.0 2

Pod rosyjskim, sowieckim butem nie będą miały wiele do powiedzenia na temat swojej przyszłości. Dzisiaj jesteśmy w zupełnie innej sytuacji. Ukraina się broni i to skutecznie się broni. My, mówię o Polsce, zbroimy się w taki sposób, aby móc się również obronić. W każdej formule, w jakiej trzeba byłoby się bronić, a NATO jest sojuszem, który błyskawicznie odrabia lekcje przygotowania do zagrożenia rosyjskiego. W związku z tym myślenie, że możliwa jest powtórka taka bezpośrednia z historii, Jest mało realne. Dzisiaj to zupełnie nie odpowiada rzeczywistości. Dzisiaj jesteśmy po tej dobrej stronie i dzisiaj Amerykanie zamiast rozważać propozycje rosyjskie wyjścia z Europy Wschodniej wzmacniają swoją obecność w Europie Wschodniej.

Nasze relacje są bardzo bliskie. Ja od maja, od czasu, kiedy rozpoczęliśmy rozmowy na temat bazy, od czasu mojej rozmowy z sekretarzem Hexetem 22 maja odbyłem 11 rozmów, w tym rozmów dotyczących ściśle bazy z panem Capellettim, który jest takim głównym negocjatorem Pentagonu w tej kwestii. To pokazuje zupełnie bezprecedensową intensywność relacji i nasze relacje są o realizacji koncepcji NATO 3.0, która polega na tym, aby Europa przejęła Odpowiedzialność za obronę konwencjonalną przy wsparciu strategicznym amerykańskim. To jest koncepcja korzystna dla nas. To jest koncepcja, która zakłada, że inne państwa europejskie też wzmocnią swoje zdolności obronne i rzeczywiście będziemy silniejsi jako sojusz.

22:28 · Proces negocjacji 3

Prezydent Trump jest zainteresowany, żywo zainteresowany i bardzo z tego się cieszymy, bo to jest również nasz interes, za przestaniem walk na Ukrainie jak najszybciej. Ale z drugiej strony w żaden sposób ani prezydent Trump, ani jego wysłannicy nie dali znać, że są zainteresowani poważnie zmianą układu sił w Europie. Układu sił, który powstał po zakończeniu zimnej wojny. I po tym, jak wschód Europy wyzwolił się spod dominacji sowieckiej czy rosyjskiej i dołączył do Zachodu. Nie mamy żadnych sygnałów, że Amerykanie są tym zainteresowani i że Amerykanie chcą na ten temat rozmawiać z Putinem poważnie. Mamy natomiast sygnały i wiemy, i to też nie jest zaskoczenie, że taki temat na stole położył Putin.

Dzisiaj ja nie widzę przestrzeni do tego, aby Putin odniósł sukces. Aby, mówiąc krótko, to żądanie wycofania się NATO do granic sprzed 1999 roku było realne. Mam wrażenie, że Putin negocjuje trochę jak na takim stambulskim bazarze, że chce osiągnąć x, no to mówi 2x, prawda? Ale powtarzam raz jeszcze, nic nie wskazuje na to, aby Amerykanie byli gotowi podjąć rozmowę na temat wycofania się z Europy Wschodniej. Są tutaj zbyt głęboko, ich interesy są po prostu zbyt poważne. A o co się pokusiliście w czasie tych 11 sesji negocjacyjnych? Przecież Elbrich Kolbe nie był znany, gdy przychodził do tej administracji. Z przesadnej, w cudzysłowie, miłości do NATO, do Europy, do tego tradycyjnego dziedzictwa amerykańskiej obecności wojskowej, pod którą tak świetnie się czuliśmy.

We wtorek Elbisz Kolbi uczestniczył w spotkaniu ministrów obrony Unii Europejskiej. Tego dnia również pan premier Kosiniak-Kamysz spotkał się z sekretarzem Kolbi. Ja uczestniczyłem w tym spotkaniu. I podczas swojego wystąpienia przed ministrami obrony Unii Europejskiej jednoznacznie pokazywał Polskę jako przykład tego kraju, który bierze odpowiedzialność za siebie i za wschodnią flankę NATO. Wyraził również nadzieję, że wkrótce taką rolę będą mogły przejąć Niemcy. I że to będzie taka oś bezpieczeństwa w kontekście zdolności lądowych na wschodniej flance. Ale mówił to, powtarzam, w ścisłym powiązaniu z tą koncepcją amerykańską NATO 3.0, gdzie Ameryka ogranicza perspektywicznie swoją obecność, ale jednak utrzymuje ją w tym kluczowym momencie transformacji, w kluczowym momencie wzmacniania zdolności europejskich.

29:31 · Tarcze i konflikty 1

I że ta współpraca polsko-niemiecka jest absolutnie kluczowa i że ta współpraca polsko-niemiecka to będzie taki europejski filar NATO. No to też był taki moment, czy też taki czas budowania tego obrazu w oczach Amerykanów. Także nie mieliśmy sporów, dlatego że zgadzaliśmy się co do ostatecznego celu, którym jest obrona Europy, a nie pozostawienie Europy samej, bo tutaj nie chodzi o to w koncepcjach amerykańskich, żeby Europa była sama. Bo Europa jest potrzebna Ameryce w konfrontacji z Chinami. Amerykanie wiedzą, że bez Europy im się tutaj nie uda, że nie będą mogli tej konfrontacji wygrać, a przynajmniej nie przegrać. No to jednak w jaki sposób to będzie zrobione, no to to był przedmiot rzeczywiście bardzo ważnych, bardzo ciekawych dyskusji. Opowiada Pan o tej stronie Pentagonu, o tej stronie administracji Donalda Trumpa, której byśmy chcieli widzieć więcej.

32:27 · Budżet amerykański i relacje polsko-amerykańskie 2

Zobaczymy, jak będzie. Niemniej dla nas ta skala tego budżetu jest bardzo ważna, bowiem od zdolności amerykańskich w inwestowanie w przemysł obronny, w wojsko amerykańskie, no zależy nasze bezpieczeństwo. To, czy Amerykanie będą mogli złożyć odpowiednie zamówienia w przemyśle amerykańskim, bo będą mieli pieniądze na to. Od tego zależy również zdolność powiększenia produkcji przez amerykański przemysł, który produkuje również dla nas. A więc jesteśmy tutaj na jednym wózku. Mamy wspólny interes i we wspólnym naszym interesie jest to, aby ta wizja tego budżetu została przez Kongres zaakceptowana. Natomiast jeżeli chodzi o kwestie takich relacji personalnych, My się nie włączamy w jakiekolwiek dyskusje wewnątrzamerykańskie.

Raz w Brukseli, a raz w Ankarze. Pięć spotkań. To jest absolutny rekord, tak? I to pokazuje również, szczególnie to ostatnie spotkanie, w którym brałem udział w Waszyngtonie, Pokazuje zaangażowanie sekretarza Hexeta we wzmacnianie NATO, no w tym kontekście przejmowania przez Europejczyków odpowiedzialności za bronę konwencjonalną, no ale wzmacnianie NATO i wagę Polski W jego oczach, tak? I że to jednak jest rzecz szalenie ważna, aby te relacje polsko-amerykańskie były tak dobre. Także sekretarz Hexet, tak bardzo kontrowersyjny w Stanach Zjednoczonych, bardzo angażuje się na rzecz bardzo dobrych relacji polsko-amerykańskich. To już może zbliżając się do końca tej rozmowy, zamknijmy oczy, przenieśmy się 5 lat w przód powiedzmy, założywszy, że ta zgoda będzie.

34:57 · Baza amerykańska w Polsce i jej wpływ 2

W jaki sposób taka baza i ta obecność amerykańska zmieni polskie siły zbrojne, zmieni polską pozycję strategiczną w Europie, na świecie, tu w regionie? Ta baza będzie pewnym wynikiem procesów, które mają miejsce, a nie jakby inicjatorem tych procesów. Będzie konkluzją, będzie ukoronowaniem, a nie jakimś początkiem. Oczywiście ona będzie oznaczała bardzo silne i praktyczne wzmocnienie Polski we wschodniej flance NATO, ale tak naprawdę będzie ukoronowaniem amerykańskich interesów na tym obszarze. I w oczywisty sposób rola Polski w regionie, rola Polski jako tego kraju, który z punktu widzenia amerykańskiego jest najistotniejszy na tym obszarze, który jest najbardziej zagrożony, a więc na wschodniej flance, rola Polski wzrośnie.

I teraz to już od nas zależy, czy będziemy to umieli wykorzystać. Traktujemy to jako proces. Z jednej strony mamy wzrost zaangażowania amerykańskiego w Polsce we wschodniej flance i takie przeniesienie punktu ciężkości z zachodu na wschód. Tam, gdzie ten punkt ciężkości powinien mieć miejsce. Mówię punkt ciężkości obecności amerykańskiej. Z drugiej strony mamy bardzo silne wzmocnienie wojskowe w państwach nordyckich, w Niemczech. Bardzo silne wzmocnienie Współpracy wokół Bałtyku, gdzie Polska odgrywa absolutnie kluczową rolę. A więc to tworzy z Polski i to będzie tworzyło z Polski taki kraj absolutnie kluczowy z punktu widzenia obrony NATO. I jest jasne, i to jest oczywiste, chociaż są tacy w Polsce, którzy tego by nie chcieli, że istotnym elementem uzupełniającym te relacje polsko-amerykańskie będą relacje polsko-niemieckie.

Pokazano wszystkie 20 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.