Czy Norwegii zagraża nowy Anders Breivik?

Zapraszam. Dzień dobry drodzy słuchacze. Witam odcinku komentarzu podczas podróży bez paszportu, w którym przyjrzymy się wydarzeniom, które zmieniły bieg historii krajów nordyckich, jeśli mają oddziaływanie na stan obecny. Dziś porozmawiamy o jednym z najtradycyjniejszych epizodów współczesnej Europy, zamachach dokonanych przez Andersa Andrzejewicza w Norwegii w 2011 roku.

To historia o człowieku, którego ideologia i działania wstrząsnęły nie tylko Norwegiom, ale też z całym światem. Przyjrzyjmy się iludynezie, motywacjom, samym zamachom i reakcji państwa norweskiego. Zapraszam. Anders Breivik urodził się w 1979 roku w Oslo. W rodzinie, która na pozor wydawała się stabilna. Jego ojciec był dyplomatą, a matka pielęgniarką. Jednak życie rodziny Andersa dalekie było od ideału. Rodzice rozwieli się, gdy miało zaledwie rok. a jego relacje z matką były trudne i niestabilne emocjonalne. Na rewesji służby socjalne już w dzieciństwie zauważył problem w domu Rybicza. Sugerowano nawet odbranie do matce z powodu jej niestabilności emocjonalnej. Ostatecznie Anders pozostał z matką, a to mogło wpłynąć w razie najdopóźniejsze poczucie odrzucenia i izolacji.

Tak naprawdę kluczowym momentem w jego radykalizacji było stworzenie manifestu, w którym opisał swoje ultranacjonalistyczne poglądy. W manifeście przedstawia się jako rycerz templariusz, który ma ocalić Europę przed rzekomo islamizacją i marxizmem kulturowym. Dokument ten był tak naprawdę kompilacją cytatów z różnych autorów. Breivik nie działał też w próżni. I te poglądy były odzwierciedleniem tak naprawdę szerszego nutu strzałnie prawicowego populizmu, który w tamtym czasie zesklipał na sile w czajnej narodyzji i w Europie. W Norwegii rosły obawy przed masową imigracją, szczególnie właśnie strajów muzułmańskich. Breivik, choć działał samotnie, czerpał inspiracje z internetowych forów i ideologów, którzy pozostali w strajach przed obcymi.

22 lipca 2011 roku to data... która na zawsze zmieniła Norwegię. W tygodniu Breivik przeprowadził dwa strajnie brutalne ataki terrorystyczne, które wstrząsają krajem i światem. Pierwszy atak miał miejsce w Oslo, w dzielnicy rządowej. O godzinie 15.25 Breivik zleconował bombę umieszczoną w zaparkowanym vanie pobliżu biura premiera obecnego ministra finansów, a ówczesnego premiera Jensa Stoltenberg. Esplozja zabiła 8 osób i raniła ponad 200, w tym 12 ciężkich. Bomba była wykonana z alotanu amonu i była przygotowana z materiałów zakupionych legalnie, m.in. w Polsce, pod pretestem prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Niecałe dwie godziny później Brejwicz, przebrany w uniform policjanta, dotarł na wyspę Utoja, gdzie odbywał się obóz młodzieżówki norweskiej partii Pras. Uzbrojony w karabin rozproszył trwającą ponad godzinę strzelaninę, której z zimną trwią zamordował 69 osób, głównie nasolatków i raniów 110 kolejnych. Najmłodsza ofiara miała zaledwie 14 lat. Brejwicz nie stawiał oporu przed aresztowaniem i podczas aresztowania. chciał przeżyć, by mu zgłosić swoje poglądy. Jej domotywy tak naprawdę były jasno oczyślone w manifestie, a tak na młodzieżówkę Partii Pracy miało być starą za jej poparcie dla wielokulturowości i migracji, które Breivik uważał za zradę Norwegii. Premier Stoltenberg nazwał wtedy te wydarzenia najdłuższą zbrodnią od czasu II wojny światowej w historii Norwegii, a strzelanina na Utoi pozostaje najtrwawszą masową strzelaniną dokonaną przez jedną osobę w historii właśnie tego państwa.

Zamachy Breivica wywołały w Norwegii szok i niezawierzanie. Kraj, który uchodzi za jeden z najbezpieczniejszych i najbardziej tolerancyjnych na świecie, musiał zmierzyć się z traumą narodową. Reakcje społeczeństwa i władzy były jednogodne podziwu. Zamiast podstosowania nienawiści, Norwegowie odpowiedzieli solidarnością, w Oslo zorganizowano pochody z różami, a premier Stoltenberg podkreślał, że odpowiedzią na terror powinno być więcej demokracji, więcej otwartości, ale nie naiwność. Co zrobiła Norwegia? Zamachy obnażyły braci przy przygotowaniu norweskich służb. Policyjna Służba Bezpieczeństwa została skrytykowana za brak reakcji na sygnały o podejrzanych zakupach chemikalów przez Breivica w Polsce. W 2011 roku Norwegia zwiększyła finansowanie służb, poprawiła ich koordynację i wprowadziła lepsze mechanizmy monitorowania potencjalnych zagrożeń.

Wprowadzono programy deradykalizacji. szczególnie w systemie więziennym, oparte tak naprawdę na modelu, który stawiał na resotylizację i dialog. Norwegia zaczęła też bardziej aktywnie monitorować extremistyczne treści w internecie, choć je to prejestrują władze z poszanowaniem wolności słowa. Norwegowie w tamtym czasie zjednoczyli się w obliczu tragedii, promowano wartości tolerancji i inkluzywności, zamachy były postrzegane jako atak na norweskie wartości, czy to też nie zrobiono, bo to, proszę Państwa, jest ważne. Mimo tych działań Norwegia nie w pełni rozprowadziła się z ideologią, która zainspirowała Breivika. Przede wszystkim badania pokazują, że 1 trzecia Norwegów ma uprzycenia wobec muzułmanów, a 47% uważa, że muzułmanie sami są sobie winni rosnącej nienawiści.

Rząd mimo opracowania planu walki z dyskryminacją muzułmanów w 19 roku, 8 lat po tej tragedii, nadal finansuje antymuzułmańskie blogi, chociażby o Human Rights Service. Norwegia unikała również głębszej dyskusji o porządne Breivika, które podziela jednak część społeczeństwa. Skupiono się na narracji ataku na nas wszystkich, co czasem zamazywało ideologiczne motywy zamachów. Warto zaznaczyć, że Breivik działa samotnie, a to utrudniało jego wykrycie. Norweskie służby wciąż mają problem z identyfikacją podobnych jednostek, czego dowodem był też atak w 19 roku Filipa Manschausa, który inspirował się Breivikiem. Zamachy Nabrejewicza nie były też odosobnionym incydentem.

Nie. Polska jako kraj jest bezpieczna. Kraje nordyckie również walczą z tym, żeby stać się tym bezpiecznym krajem, bo jak wiemy, chociażby w Szwecji to bezpieczeństwo zostało bardzo mocno zszargane poprzez wojny gangów. Szwedzi zajmują się teraz tym tematem, ale wśród pięciu krajów są najmniej bezpieczne. Norwegia? Jest jednym z bezpieczniejszych krajów optyckich, aczkolwiek również teraz zauważają wpływ szwedzkiej sprawy na społeczeństwo w Norwegii, na to, że już pewne symptomy podobnych zachowań zaczynają się pojawiać, więc dla Norwegów jest to tak naprawdę sprawdzian, aby przeciwdziałać rozlaniu się wojen, gangów na ich państwach.

Historia Brejwica tak naprawdę jest przez drogą przed tym, dokąd może prowadzić nienawiść, nietolerancja i radykalizacja. I tak naprawdę radykalizacja niezależnie od podglądów, nietolerancja niezależnie od podglądów i nienawiść niezależnie, czy to jest po lewej, czy po prawej stronie politycznej. Norwegia odpowiedziała na Samachę w sposób godny podziwu, a Szowik... Zauważalne były pewne uchybienia. Drodzy słuchacze, co myślicie o tej historii? Czy Europa robi wystarczająco, by przeciwdziałać realizacji? Czy czujecie się bezpiecznie we własnym państwie? Czy uważacie, że jest sporo do nadrobienia? Dajcie znać w komentarzach. Za uwagę dziękuję. Pozdrawiam.