Mentionsy Mentionsy
Podróż bez Paszportu
Podróż bez Paszportu

CZY ROSJA WYMIERA? Prognozy dla gospodarki | ZROZUMIEĆ ROSJĘ ODC. 3

14.11.2025 ·1 godz 0 min · 1 rozdział · 1 sponsor

Zapraszam na rozmowę dr Pawła Jaskuły z Marcinem Łuniewskim, autorem książki pt. "Rosja. Od rozpadu do faszystowskiej dyktatury. Scenariusze przyszłości 2026-2036".

0:00 · Oanda TMS Brokers 18

Na razie tak. Szanowny Marcinie, dzisiaj będziemy dotykali ciekawego zjawiska, do zjawiska zaciskania pasa. No i ogólnie rzecz biorąc, chciałbym Ciebie poprosić o szybkie zdefiniowanie, czym jest Twoim zdaniem zaciskanie pasa w kontekście Rosji, w tej perspektywie przyszłości i w tej cezurze, którą książka zakłada. 26.36. No to jest ten scenariusz, który, no właśnie pytanie, czy on jest najlepszy, czy on jest wcale nie najlepszy, bo tutaj pewnie różnie mogą różne osoby powiedzieć. To jest scenariusz, który zakłada na przykład Steven Kotkin, tak świetny historyk rosyjski, twierdzi, że to jest ten taki wariant dla nas. najbardziej optymalny dla nas, dla Zachodu, bo Rosja zajmie się sama sobą po prostu.

Znaczy nastąpi taki technokratyczny reset, czy nastąpi tak zwana pieredyszka po rosyjsku, czyli takie, prawda, przerwa, żeby odetchnąć. I wtedy zmniejszą się te rosyjskie próby destabilizowania Zachodu, wojna hybrydowa, te wszystkie sabotaże i szpiegowskie działania przeciwko nam, bo po prostu Rosja będzie musiała się skupić na odbudowie swojej gospodarki przez wojnę przecież, która ucierpiała bardzo. Nie upada, ale też oczywiście nie jest to gospodarka zdrowa, która się rozwija. A wiadomo, że te sankcje, chociażby niedawne sankcje amerykańskie nałożone, też utrudnią funkcjonowanie Rosji. Ten przepływ pieniędzy zmniejszą do budżetu.

Więc to jest taka Rosja, która zajmuje się sobą, która trochę próbuje się... Ta liberalizacja jest taka bardzo naskórkowa, taka troszkę jak Dmitry Miedwiediew, czyli prezydent w latach 2008-2012, który miał być takim liberałem w odróżnieniu od Władimira Putina przez te cztery lata, jak rządził. To wydawało się i też na Zachodzie, że to jest ta nowa Rosja, taka Rosja uśmiechnięta, Rosja nowoczesna, bo Dmitry Miedwiediew i Instagrama miał, co jest niespotykane, jeśli chodzi o rosyjskich przywódców, liderów. Z opozycyjnymi mediami rozmawiał, więc gaczetów używał bardzo dużo elektronicznych, więc tak, to miał być taki symbol tej nowej Rosji.

Ale oczywiście była wtedy wojna w Gruzji, represje dalej trwały, więc tak naprawdę to wszystko było takie właśnie bardzo naskórkowe. No i w tym scenariuszu, który ja opisuję, też będzie to taka liberalizacja na zasadzie, że może chociaż trochę osób zostanie wypuszczonych z więzień, może się pozwoli parę osób wypisze się z list agentów zagranicznych, czyli pozwoli im się de facto funkcjonować w Rosji. Może będzie mogło parę osób wrócić z emigracji, jeśli oczywiście tam obiecają, że nie będą już przeciwko państwu knuli. No i oczywiście będzie próba ugłaskania Zachodu, tak jak właśnie za Miedwiediewa, czyli pokazywania, dążenia do takiego resetu, jak Barack Obama wprowadził właśnie za czasów Dmitrija Miedwiediewa.

Czyli próba takiego resetu i pokazania Zachodowi, że no dobra, już zakopmy topór, co złe to było, minęło, spróbujmy, prawda, ułożyć sobie relacje. No oczywiście ja zakładam, że to będzie tylko i wyłącznie taka przykrywka, prawda, czy maskierowka, jak to mówią Rosjanie, bo chodzi tylko i wyłącznie o to, żeby odbudować gospodarkę, żeby móc z powrotem na tę politykę imperialną na te tory imperialne wrócić, no tylko z taką słabą gospodarką jak teraz i z tymi problemami, jak teraz będzie trudno dogonić Zachód, czy Stany Zjednoczone. No więc potrzebna byłaby jakaś przerwa. Oczywiście zdjęcie sankcji, to by było już marzenie i powrót do business as usual. No czyli taki trochę kameleon też, że Rosja udaje teraz przez...

parę lat, prawda, bo to też nie zajmie chwili odbudowa gospodarki, że się zmienia, żeby doszlusować do Zachodu armię, żeby też unowocześnić, prawda, no bo teraz rosyjska armia jest bardzo duża, Kreml odbudowuje tą armię, natomiast no jest to armia taka już z czasów radzieckich trochę się robi, prawda, jeśli chodzi o chociażby o czołgi, o wozy opancerzone, czy o... No może wyposażenie piechoty trochę nowsze, no ale nie mniej to taka armia z czasów radzieckich. No żeby zrobić armię nowocześniejszą, no to też potrzebne są pieniądze i potrzebna jest też nowsza gospodarka, więc to taki scenariusz resetu, ale takiego tymczasowego. No właśnie, na czele tego resetu, zgodnie z treścią Twojej książki, miałaby stanąć młoda elita technokratyczna, która ukształtowała się w Rosji.

Nierzadko wśród dzieci, czy to oligarchów, czy polityków, dzieci, które miały okazję, tutaj mówimy o pokoleniu końca lat 70., które miało okazję uczyć się nierzadko na Zachodzie, bądź na najlepszych rosyjskich uniwersytetach. No i zdaje się, że ten ich technokratyczny sznyt mógłby właśnie pomóc w pewnym zliberalizowaniu oblicza Rosji w tej cezurze czasowej, którą będziemy tutaj wspominać 26-36. Plus do tego dochodzą przecież ciekawe nazwiska polityków. którzy są już od dłuższego czasu na rynku, że tak powiem, czyli np. mera Moskwy Sobanina, czy Dmitrijeva, Kirill Dmitrijeva, który pojawił się nam tak na dobrą sprawę przed oczami w styczniu tego roku, ale ogólnie rzecz biorąc, jak dobrze poczytać, to jest to człowiek, który w tym establishment jest już od zdecydowanie dłuższego czasu, bo od blisko 25 lat.

Ma jeszcze jedną córkę i dwóch małych synów. No ale to jest, prawda, taka już trochę kryminologia. No nie do końca wiemy, czy to prawda. Pisze część dziennikarzy rosyjskich, o tym niezależnych oczywiście. No niemniej. Przez lata te dzieci, oczywiście im się krzywda nie działa, no bo jak to dzieci elity, one były najczęściej pousadzane w biznesie, w bankach przeróżnych rosyjskich, największych, nie wiem, w... na przykład w rynku gamingowym córka Siergieja Szojgu, byłego ministra obrony Rosji, teraz sekretarza Rady Bezpieczeństwa. Więc te dzieci zarabiały pieniądze, trwoniły pieniądze, prawda, na Zachodzie. Część była edukacja, chociaż nie, większość akurat edukację taką tą pierwszą odebrała w Rosji, w sensie pierwsze uniwersytety, jakieś tam potem różne doszkalające kursy faktycznie na Zachodzie, natomiast no tak, oni oczywiście jeździli na Zachód.

Podróżowali, bogacili się na tym zachodzie, ale od pewnego momentu zaczęli... czy to sami chcieli, czy ojcowie sobie zażyczyli, a zażyczył sobie główny ojciec wszystkich, czyli Władimir Putin, żeby część tych dzieci chociaż zaczęła dołączać do elity politycznej. Już nie biznes i wokół, bo oni zawsze gdzieś wokół Kremla krążyli. Natomiast żeby zaczęli już powolutku pojawiać się też na salonach politycznych. Pierwszą taką osobą, i to był 2018 rok, więc to jest troszkę wcześniej, był syn Nikołaja Patruszewa, czyli Dmitrij Patruszew. On został ministrem rolnictwa.

Zresztą to samo robią i Amerykanie i Chińczycy. Dlatego tam te pieniądze jeszcze mogą się znajdować i te kwestie dostarczenia mikrochipów czy mikroprocesorów dla akurat tej branży związanej z wojskiem ma priorytet. Więc tutaj gdzieś faktycznie ta sztuczna inteligencja dla kwestii, dla spraw wojskowych, no to jeszcze ona, no ale wiadomo, że to i tak jest rozwój o wiele słabszy niż w kraju, który nie toczy wojny, nie jest objęty sankcjami. Wyjechało mnóstwo informatyków z Rosji, bo to była jedna z większych grup, która zaczęła, branż, pracowników branży IT, która zaczęła uciekać, kiedy wybuchła wojna. No bo się bali, że zostaną wcieleni do wojska, bo nie chcieli być właśnie odcięci od zachodu, a pamiętajmy, że często osoby pracujące w branży IT to są albo ludzie wolnego zawodu, albo ludzie, którzy mogą tą swoją pracę wykonywać zewsząd, byle był internet.

Więc nie musieli koniecznie akurat siedzieć w Rosji, szczególnie, że oni często mieli kontakty na zachodzie, bo przecież współpracowali z zachodnimi firmami, mieli znajomych, którzy pomogli im gdzieś tam załatwić, znali angielski przede wszystkim, prawda? To już jest podstawowa sprawa, która pomoże przeżyć prawie w każdym kraju, szczególnie w Europie. Więc to jest ta grupa, która się pierwsza zwinęła i wyjechała i wyjechało ich setki tysięcy. Teraz brakuje informatyków w branży. Część informatyków zassało wojsko, no bo wojsko potrzebuje przecież informatyków też do, po pierwsze jako hakerów, tak, czy cyberarmii, bo Rosja już od paru lat tworzyła tą cyberwojska swoje. Też do ochrony przed cyberatakami potrzebuje przecież hakerów.

na nowy, wyższy poziom zaawansowania cywilizacyjnego, ale z drugiej strony widzimy, że w Rosji odnotowywane jest wymieranie społeczeństwa, o czym już mówiliśmy w trakcie naszego pierwszego odcinka pokrótce. Powiedz proszę, w tym scenariuszu, o którym dzisiaj mówimy, jakie są perspektywy w kontekście właśnie wzrostu demograficznego w Rosji? W 2014 roku udało się dojść do poziomu 1,8%, W 2024 roku odnotowano najniższy wynik dzietności w historii pomiarów. Jak to wygląda? Jak to może wyglądać? Znaczy pamiętajmy, że Rosja i tak paradoksalnie jest w lepszym sytuacji, bo Rosjanie mają chyba teraz czynnik urodzeń 1,45. W Polsce mamy mniejszy, więc... No tylko to jest teraz też kwestia pewnie tego, że w ogóle na Zachodzie mamy niski, no bo rozwój społeczeństwa i tak dalej, już nie będziemy tutaj kwestii demograficznych poruszali.

Oczywiście wiadomo, że nie wszystkie zachodnie produkty trafiają do głubinki gdzieś rosyjskiej, natomiast do tych miast największych, Petersburg, Moskwa, czy tych milionników... kazań, prawda, nie wiem, nowosybirski i tak dalej, i tak dalej. Oczywiście tam Rosjanie żyją generalnie jak my tutaj na zachodzie, w sensie to, prawda, nie jest jakaś cywilizacja z kosmosu. Ja tylko chciałbym powiedzieć, że pozdrawiamy oczywiście wszystkich słuchaczy z Kiribati. Może są tacy wśród Państwa, którzy pochodzą z tego pięknego kraju i znajomi z Polski. Serdecznie pozdrawiamy. Natomiast, prawda, te produkty po prostu trafiły, bo Rosjanie nie do końca się przestawili, znaczy musieli to się przestawili, ale to nie jest tak, że oni chętnie jeżdżą chińskimi samochodami, bo nie bez kozery, mówiąc bardzo kolokwialnie, no wzrósł po prostu gigantycznie import niemieckich Mercedesów do Armenii.

Więc oczywiście stratne są te firmy zachodnie, które w Rosji odeszły z Rosji. Część została, pamiętajmy, i jakoś sobie radzi ciągle i korzysta na tym, że nie ma rywali z zachodu. Ja teraz oczywiście nie chwalę bycia na rosyjskim rynku, bo ten rynek jest bardzo dziki, jeśli chodzi właśnie o działania państwa i służb, które próbują wydusić z ciebie łapówkami i groźbami pieniądze. Natomiast część firm została zachodnich. No i ja się niestety obawiam, że... część dużych koncernów chciałaby po prostu wrócić, bo biznes, umówmy się, no biznes nie jest też, prawda, nie kieruje się moralnością, albo wiele, wiele dużych biznesów się moralnością nie kieruje, tylko zyskiem. I kiedy można by było znowu w Rosji zacząć zarabiać, bo Rosja by się na chwilę chociaż ucywilizowała, prawda, w sensie tego resetu.

umówmy się, gigantyczny, prawie półpolski, prawda, jedno miasto i okolice i Sobianin nim całkiem nieźle zarządza. No i on też o wojnie się tak bezpośrednio właśnie nie wypowiada, tam mordujmy Ukraińców i niszczmy ich. A Michał Miszustin też dobrym jest menadżerem, jest to taki typowy technokrata, finansista, ekonomista. On głosu aż tak politycznie nie zabiera właśnie w takich ideologicznych sprawach, tylko próbuje tym państwem na tych mieliznach, przy różnych irafach sankcyjnych zarządzać. No więc to są takie osoby, które mi przychodzą do głowy, które mogłyby gdzieś ten ster państwa chociaż częściowo objąć, jeśli by trzeba było pokazać miłą, uśmiechniętą twarz do zachodu. Albo taką milszą może, bo Michał Szustyn się jakoś strasznie nie uśmiecha, no ale taką trochę bardziej zjadliwą, o w ten sposób, dla zachodu. Bo Zachód, wiadomo, nie chce się spotykać ze zbrodniarzem wojennym Władimirem Putinem, natomiast powiedzmy, że Michał Miszustyn czy Kirill Dmitriev trochę byłoby pewnie łatwiej, czy politykom zachodnim spotkać z nimi, czy z Sobianinem.

na drugie miejsce po sobie wysuwa i zabiera ze sobą wszędzie, natomiast rejsa Gorbaczowa właśnie była taką złotą kartą Gorbaczowa. Więc też pewien jednak lifting nastąpił, nie tylko polityczny, ale też wizerunkowy za czasów Gorbaczowa i tutaj też, tak jak mówię, podejrzewam, że mogłoby się to w taki sposób, tak opisuję to, pójść w tę stronę. Ja tak się zastanawiam, czy dla Michała Miszustina złotą kartą, złotym strzałem nie będzie jego fortepian. Podobno bardzo ładnie gra na fortepianie, a Zachód bardzo lubi sztukę rosyjską do tej pory. Putin też grał na fortepianie. On nawet śpiewał. Nawet śpiewał. Za tych czasów takich lepszych relacji to przecież też tym próbował zdobywać serca Zachodu.

Białoruś jest de facto przedłużeniem Rosji, prawda? Mimo, że Łukaszenka, trzeba mu to oddać, bardzo zmyślnie od lat lawiruje. Teraz ma mniejsze pole manewru, ale od lat lawirował między Zachodem a Wschodem, czyli Rosją a Europą. Teraz próbuje się do Stanów Zjednoczonych trochę zbliżyć. Oczywiście to nie jest tak, że on się wyrywa i Władimir Putin traci nad nim kontrolę, natomiast próbuje też swoje jakość część... ugrać w tych rozmowach rosyjsko-amerykańskich. Łukaszenka teraz też wypuścił kilku więźniów, prawda? Sankcje zdjęto na linie lotnicze białoruskie, Białawie, więc jakieś tam wymierne korzyści to odnosi. Natomiast no... Przemysł białoruski jest związany z przemysłem rosyjskim. Białoruska armia to jest de facto przedłużenie armii rosyjskiej. KGB jest zinfiltrowane przez FSB rosyjskie.

Więc tak naprawdę dla Władimira Putina przejęcie Białorusi to nie byłby jakiś straszliwy problem. Oni już tam są, tak powiem. A byłaby to nagroda pocieszenia, no bo oczywiście powiedziałoby się, że ziemie tradycyjnie rosyjskie wreszcie wróciły, chociaż te, prawda, do macierzy. No... Rosja by się przesunęła jednak, no bo Białorusi jednak jest ciągle państwem, przesunęłaby się Rosja w stronę zachodu i granic NATO, prawda? I dla nas to by na pewno było dodatkowe zagrożenie i czynnik destabilizujący to zajęcie Białorusi. No a zawsze Władimir Putin, ten przemysł białoruski, który nie jest jakiś potężny, no niemniej kilka tam ośrodków jednak przemysłowych prężnie na Białorusi działa, nie wiem, fabryka traktorów, nawozu sztucznych. Więc zawsze można by było dać jeszcze oligarchom, swoim przyjaciołom położyć, na co łapy mieliby jeszcze położyć i rozkraść jeszcze dla siebie biznes warty parę miliardów.

Pokazano wszystkie 18 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.