Mentionsy Mentionsy
Podkast amerykański
Podkast amerykański

264. Poligamia: relikt barbarzyństwa czy fundament wiary? Historia mormonów, część 2

17.01.2026 ·1 godz 7 min

Po przerwie wracamy do historii mormonizmu - tym razem opowiemy o drugiej połowie XIX wieku, kiedy „święci” dotarłszy do Utah, znowu znaleźli się na kursie kolizyjnym ze Stanami Zjednoczonymi. Posłuchajcie o Brighamie Youngu, drugim proroku, który zreorganizował i wzmocnił Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, ale niejednokrotnie postępował przy tym w sposób daleki od świętości.Opowiemy o „wojnie w Utah” i walce z „tyrańskim rządem federalnym”, zwieńczonej straszliwą masakrą na Mountain Meadows w 1857 roku. O stosunku proroka do wojny secesyjnej i o tym, co wydarzyło się po niej, kiedy Republikanie zdobyli pełnię władzy i wyeliminowawszy niewolnictwo, zajęli się drugim z „bliźniaczych reliktów barbarzyństwa”: poligamią, którą mormoni z kolei uważali za absolutny fundament swojej religii.Czy jednak mormońskie kobiety rzeczywiście potrzebowały ochrony Waszyngtonu? Dlaczego amerykańskie sufrażystki po wizycie w Utah wracały skonfundowane? Jak to możliwe, że mormońskie kobiety jako pierwsze Amerykanki dostały prawo głosu? Na czym polegały intrygi „mormońskiego Richelieu” i dlaczego kościół ostatecznie ugiął się przed rządem federalnym i wyrzekł się wielożeństwa? I czy rzeczywiście się go wyrzekł?Posłuchajcie drugiej z trzech części naszej opowieści o tej ultramerykańskiej religii.

Ale byli jednak potomkami tych niegodziwców o ciemniejszym kolorze skóry, co dla mormonów było istotne. Więc można było ich ewangelizować, można było z nimi współpracować. Generalnie mieli z Indianami stosunki takie dwuznaczne. Z jednej strony zachowywali się jak typowi amerykańscy kolonizatorzy, z drugiej wszakże z nimi handlowali, czasami ich nawracali itd. I w 1857 roku, czyli pięć lat po tym, jak Brigham Young ogłosił publicznie doktrynę wielożeństwa, nowy prezydent Stanów Zjednoczonych, James Buchanan, demokrata, obiecał wreszcie coś zrobić z tymi mormonami. I wysłał tam armię. Wysłał armię do opieki nad nowym gubernatorem terytorialnym. Dlatego, że jak mówiliśmy wcześniej, gubernatorem terytorium mianowano Brighama Younga, ale Buchanan powiedział, dobra, dość już tego.

W każdym razie nie byli w stanie zdobyć Salt Lake City, które wszakże podobno było już w większości opuszczone, dlatego że spodziewając się, że wojska tam dojdą, Brigham Young nakazał opuszczenie miasta. No ale tak się nie stało i była to sytuacja kompromitująca dla prezydenta Buchanana, który nie był w stanie zrobić tak prostej rzeczy. zdawałoby się, jak podporządkować sobie zbuntowane terytorium. No i ostatecznie doszło do kompromisu, to znaczy uznano, że mormoni w zamian za amnestię uznają tego nowego gubernatora. No i władza Brygama Yanga została ograniczona, ale głównie została ograniczona teoretycznie niż praktycznie. Obie strony ogłosiły się zwycięzcami tej potyczki. Oligamia jak miała miejsce.

Pokazano wszystkie 2 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.