Przystanek Historia: KL Auschwitz. Nierozliczone zbrodnie przeciwko ludzkości

O zbrodniach, które popełnili w tym obozie Niemcy i na ile skutecznie udało się tych zbrodniarzy dopaść, doprowadzić przed wymiar sprawiedliwości i Wymierzyć im stosowną karę. A sprawa jest bardzo skomplikowana. Zacznijmy od Trybunału Międzynarodowego w Norymberdze, bo tak jak Auschwitz stał się symbolem niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej, tak Trybunał w Norymberdze stał się takim symbolem osądzenia tychże zbrodni. Tam wątek oświęcimski, wątek obozu Auschwitz się pojawia, ponieważ zeznawał tam Rudolf Hess, pierwszy komendant tego obozu.

Od tego momentu powoływanie się na rozkaz przełożonego nie zwalniało od odpowiedzialności. W toku postępowania pośród najważniejszych osób skazanych czy sądzonych w Norymberdze Można wymienić w tym pierwszym największym procesie szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Ernsta Kaltenbrunnera, który brał udział w realizacji polityki niemieckiej związanej z Holokaustem i zagładą innych grup narodowościowych. Popełnił samobójstwo Heinrich Himmler, szef SS, natomiast w innych procesach również wskazywano osoby, które były odpowiedzialne za funkcjonowanie obozów koncentracyjnych, w tym obozu KL Auschwitz-Birkenau. Rzeczywiście w toku procesu składał zeznania Rudolf Hess i w zeznaniach tych zasadniczo przyznał się do realizacji polityki.

Panie prokuratorze, jak rozumiem, Norymberga dała podstawy prawne, zwłaszcza wprowadzenie do prawa pojęcia ludobójstwa. To było bardzo istotne. Te zbrodnie się nie przedawniały, ale wspomniałem Rudolfa Hessa. On za swoje zbrodnie odpowiedział przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Polsce. Został skazany na śmierć. Wyrok wykonano na terenie dawnego obozu Auschwitz, czyli tam, gdzie on nadzorował wymordowanie ponad miliona ludzi. Wielu Żydów, wielu Polaków, ludzi innych narodowości.

Warte podkreślenia jest to, że w uzasadnieniu wyroku skazującego po raz pierwszy w polskim prawie i po raz pierwszy w praktyce polskiego prawa pojawia się określenie właśnie ludobójstwa, genocidium. Takim określeniem posłużył się wprost Najwyższy Trybunał Narodowy, który sądził Rudolfa Hessa. Co jest o tyle znamienne i interesujące, że konwencja dotycząca ludobójstwa powstała dopiero w 1948 roku. Już wtedy polskie sądy zdawały sobie sprawę, że to co wydarzyło się w Auschwitz-Birkenau było czymś nawet więcej niż zbrodnia przeciwko ludzkości. Było ludobójstwem, czyli zorganizowaną akcją unicestwienia całych grup narodowościowych.