Płonące Pantery
Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie 🔶PATRONITE.PL🔶Albo postawić nam symboliczną kawę w serwisie🔷BUYCOFFEE.TO🔷
W kolejnym odcinku Podcastu Wojenne Historie witają was Kamil Kawalec i Norbert Bączyk. Ten podcast powstaje dzięki wsparciu naszych patronek i patronów, za co im bardzo dziękujemy. Jeżeli ty też uważasz, że nasze treści są tego warte, możesz dołączyć do tego grona i wesprzeć nas w serwisie patronite.pl Norbert, nie jest żadną tajemnicą, że zarówno ty jak i ja słyniemy z małej miłości do Pantery jako czołgu. Ale czy nie uważasz, że w kontekście różnych doświadczeń z tym czołgiem, większymi hejterami od nas można spokojnie nazwać Brytyjczyków, którzy ten czołg testowali w roku 1944 na swoim poligonie?
No i chyba nie przesadzę mówiąc, że ich wnioski są jeszcze bardziej drastyczne od twoich. No cóż, mógłbym powiedzieć, że masz rację Kamilu, chociaż ich wnioski, jak to u Anglików często bywa, chociaż szokujące, są skrywane za taką, nazwijmy to administracyjną flegmą i daleko idącym spokojem. W takim razie Norbert, czy mógłbyś uchylić naszym słuchaczom troszkę rąbka tajemnicy, co ci Anglicy zauważyli złego w Panterze, no i jak w ogóle wyszły im te testy, skoro tak jak mówiłem, no nie byli zbyt zadowoleni z tego czołgu. No, ja ci muszę powiedzieć, Kamilu, że chyba oni byli zadowoleni z tego czołgu, bo to był czołg wroga. W związku z tym, jeżeli poddali testom poligonowym coś, co delikatnie rzecz ujmując nie za bardzo dobrze działało, porównywali to z własnymi czołgami, to wydaje mi się, że oni chyba jednak mieli pewien rodzaj radości, pewien rodzaj zadowolenia z faktu, że testują na poligonie coś strasznego, a z czym musi się męczyć wróg.
A mówiąc już troszeczkę bardziej poważnie, To punktem wyjścia do dzisiejszego odcinka jest system testowania panter zdobycznych przez przeciwników Niemiec, a szczególnie dosyć niezwykłe testy poligonowe z wiosny i lata 1944 roku. Jednej ze zdobytych na froncie wschodnim panter typu D, który to czołg został przekazany do Wielkiej Brytanii na testy i poddany takim testom już w okresie kiedy wojska brytyjskie walczyły z dużą ilością panter na polach Normandii. Mówi o czerwcu, o lipcu 1944 roku. No, to jest jeden z bardzo wielu dokumentów, który zachował się do naszych czasów i który obecnie jest dostępny choćby przez internet.
Dlatego, że Pantera jako czołg była testowana na przykład w Związku Radzieckim, była właśnie testowana i to nie jeden raz i nie jeden egzemplarz przez Brytyjczyków. A na przykład po wojnie użytkownicy, Francuzi, również jakby przygotowywali własne instrukcje obsługi, własne wnioski z eksploatacji tego niezwykle kapryśnego czołgu. Bardzo ciekawe testy przeprowadzili nawet Szwedzi, bo przez właściwie kilkanaście lat nawet szwedzkie ośrodki badawcze, wojskowe ośrodki badawcze posiadały całkiem sprawny czołg. Pantera, który potem został zwrócony do Niemiec, do muzeum. A więc jeśli chodzi o panterę, to niezależnie od niemieckiego użytkownika, w czasie wojny i po wojnie w wielu państwach pantery były poddawane oględzinom, badaniom, testom poligonowym.
One czasem dla tego czołgu wychodziły zaskakująco udanie, patrz, testy w Szwecji, a czasami wręcz szokująco źle. No ale te testy zawsze pokazywały prawdziwą twarz Pantery? Z testami poligonowymi czołgów to jest tak, że na tą samą konstrukcję, na ten sam czołg, na to samo narzędzie walki, na tą samą broń, inaczej Będzie patrzył inżynier, inaczej będzie patrzył mechanik, inaczej będzie patrzył bezpośredni użytkownik, czyli czołgista, no mechanik jest także na przykład czołgistą, ale mam na myśli dowódcę celowniczego, ładowniczego, kierowcę, a inaczej będzie patrzyło kwatermistrzostwo, wreszcie inaczej kwatera główna, czyli czołg będziemy mogli rozpatrywać z punktu widzenia operacyjnego, taktycznego, logistycznego, finansowego, technicznego.
I na ogół testy poligonowe to jest perspektywa kierowcy, mechanika i inżyniera. Niemniej nawet z takiego teoretycznie niskiego poziomu obserwacji możemy wyciągać czasem wnioski szersze, wnioski makro. I wszystkie tak naprawdę testy poligonowe Pantery potwierdzają tezę, którą kiedyś wygłosił generał Heinz Guderian, jeden z twórców niemieckich wojsk pancernych, że silnik czołgu jest tak samo ważny jak jego armata. I z perspektywy na przykład historyka wojskowości, ciężko oceniać czołg przez pryzmat inżynierski. Bo w gruncie rzeczy, jak się nie posiada wiedzy inżynieryjnej, jak się nie posiada wiedzy technicznej, to trzeba jakby opierać się na opiniach innych.
Bardzo trudno wyciąga się własne wnioski. No bo czy silnik jest dobry czy zły, no to inżynier czy mechanik jest tu o wiele bardziej władny do postawienia swojej opinii, a inni muszą w jakimś zakresie na tych opiniach się opierać. I powiem osobiście, że kwestie problemów z silnikiem Pantery, no to jest takie zagadnienie, które można określić jako temat rzeka. No bo mówimy, ja wielokrotnie na to zwracam uwagę, niemieckie komisje na to zwracały uwagę, że zasadniczym problemem tego czołgu był układ sterowniczy, zasadniczym problemem tego czołgu były przede wszystkim przekładnie boczne i częściowo skrzynia biegów, a więc elementy przeniesienia napędu. Ale jeżeli przyjrzymy się, czy to meldunkom jednostek, czy doświadczeniom właśnie bojowym, czy potem testom poligonowym,
To wiemy, że ten czołg miał również cały szereg problemów związanych z jednostką napędową. I finalnie kończyć się to mogło tym, że się czołg wziął i spalił. Samo spalenie czołgu następowało. Czy to jest Bitwa Kurska, gdzie kilka panter po prostu się wzięło i samo spaliło, czy potem jeszcze incydentalne przypadki frontowe, to mamy do czynienia z tym, że się czołg wziął i po prostu spalił. Ale w czym tkwi tu problem? Przyczyną tego były problemy z pracą jednostki napędowej, z charakterystyką jednostki napędowej, z taką, a nie inną szczelnością przedziału jednostki napędowej. No i te testy brytyjskie, one były o tyle ciekawe latem 1944 roku, że Brytyjczycy chcieli przetestować Panterę przede wszystkim pod kątem nie tego, co ten czołg miał najlepszego, czyli pod kątem uzbrojenia, bo ten testowy czołg w ogóle nie był uzbrojony,
Tylko chodziło o przetestowanie zdolności mobilnych, o przetestowanie jak ten czołg jeździ, jak pracuje jego jednostka napędowa, jak działa zawieszenie. No to były bardzo ciekawe testy porównawcze, które zakończyły się, podobnie jak pod Kurskiem, z tym, że się im czołg wziął i sam spalił. W związku z czym Brytyjczycy stwierdzili, że testy, które wykonali, no nie zakończyły się w pełni tak jak oni planowali, bo niespodziewanie Pantera się im wzięła i samo spaliła. I potem oczywiście w późniejszych testach, na przykład w roku 1945, to już te Pantery im się nie paliły. Ale w roku 1944 spalił im się czołg. No ale co nie tak było z tym silnikiem Pantery, że on się tak zapalał? Oczywiście, jeżeli my mówimy o wyprodukowaniu 1750 na przykład czołgów w okresie 1943 roku, to samo spalenie dotyczy dosłownie kilkunastu pojazdów.
W większości przypadków, nawet jeżeli silnik stawał w ogniu, to na przykład radziecka obrona przeciwpancerna musiała mu jakoś pomóc. Ale sam fakt, że kilkanaście czołgów dokonało samospalenia, jest na swój sposób zastanawiający. I to jest problem, który dotyczył zarówno Pantery, jak i Tygrysa, dlatego że te dwa modele, właściwie trzy, bo Tygrys I, Tygrys II, Pantera, one używały silników Maybacha o określonej linii rozwojowej. I wszystkie te silniki cierpiały na bardzo podobne problemy, Mówiąc wprost, były nieco łatwopalne. Ale w Tygrysach ten problem występował mimo wszystko rzadziej i łatwiej dawało się go okiełznać. Z Panterą bywało nieco gorzej. I dla mnie osobiście, bo analizuję, śledzę historię tego czołgu od wielu lat, jestem autorem artykułów, jestem autorem książki poświęconej Panterze, to mnie
Zastanawiało. Próbowałem sobie odpowiedzieć, czytając te analizy, czytając inne książki, śledząc raporty, co z tym czołgiem, a w tym wypadku co z jego silnikiem, było nie tak. I doszedłem do takiego, być może uproszczonego wniosku, że ten silnik, on nie był do końca zły, tylko problem polegał na tym, mówię o tym troszkę z uśmiechem, mam wrażenie, śledząc to, porównując choćby z testami Pantery w Szwecji po II wojnie światowej w 1947 roku, Że problem Pantery polegał na tym, że o ile w Tygrys był czołgiem dosyć statycznym, że się tak wyrażę, i poruszał się relatywnie powoli, o tyle Pantera miała ten problem, że wsadzono silnik do czołgu mobilnego, silnik, który nie za bardzo lubił wstrząsy. To znaczy, jak się jechało po dobrej drodze i silnik znajdował się w optymalnym położeniu i nie trzęsł,
To pracował dobrze, albo jak czołg jechał na tyle wolno, że nie wytrzęsło silnika. Natomiast jeżeli czołg zaczął jeździć po trudnym terenie, jeżeli wymagano od tego czołgu gwałtownych zwrotów, jeżeli ten czołg miał przyśpieszać, gwałtownie ruszać po wyłączonym silniku, kiedy ten silnik był jeszcze gorący, a trzeba było go natychmiast uruchamiać znowu, nie studzić, tylko natychmiast ponownie wchodzić do walki, no jeżeli ta walka stawała się manewrowa, bardzo manewrowa i toczyła się w trudnym terenie, Jeżeli dociskało się ten czołg do dechy, no to Pantera bywała niezwykle kapryśna. No Pantera miała silnik, który źle znosił jazdę w terenie, tylko co to za silnik czołgu, który źle znosi jazdę w terenie? No i to jest o tyle ciekawa konkluzja, że czołg, który nie może za dynamicznie jeździć, to co to za czołg? Ale jak na przykład skonfrontujemy to z doświadczeniami czechosłowackimi po II wojnie światowej, to tam jest taka dziwna sytuacja w armii czechosłowackiej,
Oni co prawda wyremontowali z dużymi trudnościami pewną liczbę panter jako czołgów bojowych, ale po prawdzie nigdy ich nie traktowali jako czołgu eksploatacyjnego, to były czołgi rezerwowe. Niewielka liczba panter, zwłaszcza model G, była na wyposażeniu Armii Czechosłowackiej, ale to był zasadniczo sprzęt trzymany w magazynie. I o czołgach Pantera wyrażali się Czesi niepochlebnie. One były po prostu technicznie zbyt skomplikowane do bieżącej eksploatacji. Najlepszym tego symbolem jest rok 1955, gdzie Czesi nakręcili taki film wojenny o Czechosłowackiej Brygadzie Pancernej. Z niezwykle imponującymi scenami batalistycznymi. Z dużą ilością użycia prawdziwych czołgów T-34-85 i czołgów niemieckich Panzer IV, gdzie te czołgi jeżdżą po prostu po tym planie filmowym.
Jeżdżą Sztugi, jeżdżą Panzer IV, jeżdżą T-34-85, a Pantery w tym filmie grają wyłącznie statycznie. Żadna z nich się nie porusza. Więc o czołgu Pantera nie było w armii czechosłowackiej najlepszej opinii, ale jeśli chodzi o Berge Panther, jeśli chodzi o czołgi zabezpieczenia technicznego na Panterach, to one były oceniane znacznie wyżej. A przecież to jest pod względem technicznym taki sam czołg. Ale wpraca, sposób użycia czołgu zabezpieczenia technicznego, wozu zabezpieczenia technicznego, dynamika jego poruszania się jest odmienna niż czołgu bojowego. Technicznym czołgiem zabezpieczenia technicznego, powiedzmy w uproszczeniu, przecież nie jeździ się tak dynamicznie. Nawet jeżeli ten czołg musi pracować w dosyć poważnych reżimach, na przykład jeżeli musi holować inne pojazdy pancerne.
To Pantery, jako wozy zabezpieczenia technicznego, w kilkanaście takich wozów służyło w armii czechosłowackiej znacznie dłużej niż czołgi. Warunki eksploatacyjne były po prostu odmienne, a Pantera z racji swoich rozmiarów, masy, siły, udźwigu okazywała się zaskakująco udanym i użytecznym WZT Armii Czechosłowackiej. Jak już powiedziałem, punktem wyjścia jest raport Brytyjskiej Komisji, która dostała do testów w roku 1944 bardzo nietypowy czołg. Znaczy, mówiąc wprost, dostała szrota. I to oczywiście wpływa na wnioski z tego raportu. To znaczy, jeżeli patrzymy na testy Pantery w Wielkiej Brytanii z czerwca, z lipca 44 roku, to sami Brytyjczycy podkreślają, że dostali czołg, który już był wrakiem w momencie przystępowania do testu.
To był czołg w wersji D, wyprodukowany w Niemczech w czerwcu 1943 roku. To był czołg z zakładów hanowerskich MNH. Numer seryjny 213101, numer burtowy czołgu 433. Czyli to jest 51. Batalion z Bitwy Kurskiej. No ale skoro to był czołg z Bitwy Kurskiej, no to skąd go mieli Brytyjczycy? To jest czołg, który Związek Radziecki przekazał Brytyjczykom do testów. I w takim brytyjskim ośrodku, który się nazywał Ośrodkiem Badań Pojazdów Bojowych, Fighting Vehicles Proving Establishment, poddano Panterę testom porównawczym mobilności z licznymi czołgami alianckimi. Z Shermanem, z Cromwelem, z Churchillem, z prototypowym T-14. No ale w takim razie, czy ten fatalny stan techniczny tej Pantery, no nie wpłynął tak naprawdę na wynik tych brytyjskich testów?
To nie był uczciwy pojedynek, to nie był o tyle uczciwy test, że po pierwsze w szranki staje czołg niezwykle zużyty, czołg wyprodukowany rok wcześniej, mimo że ma teoretycznie tam 500 mil przebiegu, więc niewiele, ale jest mocno zużyty, jest nawet zdekompletowany. I jeszcze to jest ten nieszczęsny model D, czyli ta pierwsza połowa 1943 roku, kiedy to najgorsza ze wszystkich odmian Pantery była produkowana, czyli właśnie ta pierwsza nieszczęsna wersja D. Słynąca z wad konstrukcyjnych, z licznych usterek. No dość powiedzieć, że Brytyjczycy, testując ten czołg, odsądzali go od czci i wiary. No i Brytyjczycy troszeczkę żałowali, że nie da się jeszcze do tego testu wsadzić czołgu T-34. Żeby na przykład porównać Cromwella, Churchilla, Shermana, Panterę, T-34.
No, ale mieli Panterę. Te testy były o tyle ciekawe, że one były nowoczesne. To była metodologia, Płonące Pantery. I zajrzyjmy, przeczytajmy fragmenty tego raportu. Tu cytat. Uwaga! W raporcie z prób poligonowych odnotowano, że przebieg czołgu Pantera przed przystąpieniem do testów osiągów Był stosunkowo niewielki.
Wyniki prób przeprowadzonych na tym pojedynczym egzemplarzu wskazują, że czołg Panther wypada na tle czołgów brytyjskich następująco. Jeśli chodzi o prędkość w terenie, prędkość średnia jest nieco niższa niż w przypadku czołgu Churchill 7. Należy zauważyć, że w czołgu Pantera niedostępny był trzeci bieg. Na drogach utwardzonych prędkość maksymalna nie została jeszcze ustalona, choć według danych niemieckich wynosi ona 30 mil na godzinę, czyli 48 kilometrów. Niezawodność. Liczba usterek mechanicznych stwierdzonych podczas prób wskazuje, że czołg Pantera wypada bardzo niekorzystnie. W porównaniu z jakimkolwiek czołgiem brytyjskim będącym obecnie w służbie. Zawieszenie. Choć zapisy z kamery rejestrującej kołysanie wskazują na wyraźną zdolność do tłumiania drgań przez zawieszenie, zanim wszystkich członków naszej komisji, którzy podróżowali tym czołgiem w terenie, zawieszenie nie jest dobre.
Dalsze działania. Po zakończeniu wspomnianych prób z Normandii, nadesłano nowy model czołgu Pantera. Maszyna to zostanie poddana testom osiągów w możliwie najkrótszym czasie. Projekt pozostanie otwarty do czasu zakończenia nowych prób. A zatem... Widzimy, że rozmawiamy, opisujemy pewien proces. Oni dostają szrota spod Kurska, rok po Bitwie Kurskiej, a właściwie prawie rok po Bitwie Kurskiej, no w lipcu to będzie rok, a potem już z Normandii dostają nowe czołgi, Pantera A, Pantera G, ale najpierw zapoznają się Próby przeprowadzono najpierw na trawiastym zboczu o nachyleniu 35 stopni.
Każdy czołg pokonywał wzniesienie na pierwszym biegu. Podczas późniejszej próby wjazdu na zbocze o nachyleniu 40 stopni silnik czołgu Pantera zgasł z powodu niewystarczającego momentu obrotowego. Wystąpiły problemy z wypadaniem zapłonów. Czołg zaczął staczać się w tył, a silnik zaczął obracać się w przeciwnym kierunku. Gdy pojazd dotarł do podnóża wzniesienia, w przedziale silnikowym nastąpił wybuch i wybuchł pożar benzyny w pobliżu pomp paliwowych znajdujących się w przednim lewym narożniku silnika. Ogień szybko ugaszono za pomocą gaśnic. Siła wybuchu była wystarczająca, by unieść pokrywę przedziału silnikowego i zerwać znajdujący się nad nią spornik termometru. Przeprowadzone oględziny silnika nie wykazały jednak wówczas jeszcze poważnych uszkodzeń, będących skutkiem wybuchu, w związku z czym czołg kontynuował próby. No i troszeczkę ta Pantera bierze udział w czymś, co można nazwać testami Monty Pythona.
Nawiązuje tutaj do sławnej brytyjskiej grupy komików z lat 60. i 70. XX wieku. No bo Brytyjczycy mają czołg, poddają go próbom, próbują podjechać pod górę, a czołg im się stacza i zapala. Pantera dzięki swoim rozmiarom, dzięki swoim szerokim gąsienicom, miała dosyć dobre właściwości pokonywania trudnego, czy na przykład zabagnionego terenu. Dobrze sprawowała się w jeździe po śniegu. Innymi słowy, jeżeli była sprawna, Jeżeli jej skrzynia biegów była sprawna, jeżeli jej przekładnie były sprawne i wreszcie jeżeli jej silnik był sprawny, no to ten czołg w teorii, a w testach poligonowych w Szwecji, pokazywał, że działa zaskakująco dobrze. Pod warunkiem, że działa, że jeżeli był sprawny technicznie tutaj, nie mamy do czynienia ze sprawnym czołgiem. I dalej testy brytyjskie. Tor do badania zawieszenia polegał na przejeżdżaniu każdym czołgiem przez rampę i podkłady kolejowe z różnymi prędkościami.
Na stropie wieży każdego czołgu montowano kolejno kamerę rejestrującą kołysanie wzdłużne i poprzeczne, a czas pokonania wyznaczonego odcinka toru mierzono metodą elektryczną. Do testów wybrano prędkości wynoszące odpowiednio 10, 15 i 20 mil na godzinę dla każdego czołgu. Wyniki testów zarejestrowane przez kamerę przedstawiono w formie wykresów w załączniku do niniejszego raportu. Do raportu dołączono również zdjęcie ukazujące czołg podczas pokonywania pierwszej rampy na torze testowym. Podczas prób z udziałem czołgu Pantera doszło do oderwania się ograniczników skoku przy wahaczach siódmych kół jezdnych po obu stronach pojazdu, a same podkładki zostały rozrzucone na torze testowym. Choć zapisy kołysania wskazywały, że zawieszenie czołgu Pantera tłumi drgania szybciej niż w przypadku pozostałych testowych pojazdów, stwierdzono, że jazda w terenie była w nim mniej komfortowa.
Podczas pokonywania większych nierówności przód czołgu opadał tak nisko, że przednie zawieszenie osiągnęło skrajne położenie, co powodowało znaczny dyskomfort załogi. Testy zużycia paliwa z kolei ze zdalnym odczytem wskazań zamontowano w następujących punktach. Na wlocie do tylnej chłodnicy po obu stronach w celu pomiaru temperatury gorącej wody, na zbiorniku wyrównawczym układu chłodzenia w celu pomiaru temperatury zimnej wody, na wylocie i wlocie chłodnicy oleju w celu pomiaru temperatury odpowiednio gorącego i zimnego oleju silnikowego. Wreszcie na pokrywie głównego filtra skrzyni biegów, a to w celu pomiaru temperatury przekładni. Przed przerwaniem prób z powodu wypadania zapłonu w silniku zdołano pokonać jedynie dwa okrążenia toru testowego. Problem ten nasił się do tego stopnia, że poważnie wpłynął na osiągi czołgu Pantera zarówno co do prędkości, jak i możliwości jazdy w terenie.
Podczas drugiego okrążenia stwierdzono również niemożność utrzymania trzeciego biegu, który samoczynnie i wielokrotnie wyskakiwał. Do momentu publikacji niniejszego raportu przyczyna tej usterki skrzyni biegów Nie została przez nas zbadana. Podczas ładowania pojazdu na transporter w celu przewiezienia go z powrotem do ośrodka zauważono, że z prawej rury wydechowej wciąż wydobywa się para. I dalej. Silnik wymontowano z czołgu w celu przeprowadzenia oględzin. Stwierdzono, że wymaga on gruntownego remontu. Szczegóły dotyczące usterek oraz przeprowadzonych prac naprawczych zawarto w raporcie warsztatowym. 28 lipca 1944 roku, po przywróceniu czołgu Pantera do stanu używalności, ponowie przystąpiono do prędkości zużycia paliwa i wydajności układu chłodzenia. Silnik pracował już równo, a problem wypadania zapłonów został wyeliminowany. Jednakże trzeci bieg nadal był niesprawny i nie wykorzystywano go podczas tej próby.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kamil i Norbert rozmawiają o Panterze jako czołgu i jego testach przez Brytyjczyków w 1944 roku.
Norbert wyjaśnia, że testy poligonowe Brytyjczyków były skrywane za administracyjną flegmą i dalekim spokojem.
Norbert opisuje problemy z silnikiem Pantery i jak te testy zakończyły się spaleniem pojazdu.
Norbert analizuje problemy z silnikiem Pantery i jego wpływ na wyniki testów Brytyjczyków.
Rozważania nad problemami silnika Pantery i próby rozwiązania tych problemów przez Niemców.
Analiza problemów silnika Pantery, takich jak wypadanie zapłonu i problem pływaka, oraz ich wpływ na funkcjonowanie czołgu.
Opis testów prowadzonych przez Anglicy bez armaty, które pokazały słabe strony czołgu Pantera.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie
🔶PATRONITE.PL🔶
Albo postawić nam symboliczną kawę w serwisie
🔷BUYCOFFEE.TO🔷