Największy mit operacji „Barbarossa”
Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie 🔶PATRONITE.PL🔶Albo postawić nam symboliczną kawę w serwisie 🔷BUYCOFFEE.TO🔷
W kolejnym odcinku Podcastu Wojenne Historie witają Was Kamil Kawalec i Norbert Bączyk. Ten podcast powstaje dzięki wsparciu naszych Patronek i Patronów, za co im bardzo dziękujemy. Jeżeli Ty też uważasz, że nasze treści są tego warte, możesz dołączyć do tego grona i wesprzeć nas w serwisie patronite.pl Rozpoczynając operację Barbarossa, Niemcy w sposób nieprawidłowy oceniali potencjał ZSRR, bowiem nawet zdobycie Leningradu i Moskwy nie gwarantowało powalenia komunistycznego imperium. Norbert, zacznijmy od tego, skąd w ogóle wziął się mit, że zdobycie Moskwy oznaczałoby pewien sukces operacji Barbarossa. No przecież to nie Moskwa, a linia Wołgi tak naprawdę była celem tej operacji. Kiedy analizujemy operację Barbarossa, atak niemieckiego Wehrmachtu na Związek Radziecki latem 1941 roku.
Abstrahując od kwestii zdobycia Leningradu i Moskwy, operacja Barbarossa zakładała, że niemieckie wojska dotrą do Wołgi. Ale dlaczego tu właśnie linia Wołgi była celem, jaki wyznaczyli sobie Niemcy podczas operacji Barbarossa? Gdyby armia niemiecka szerokim frontem doszła do rzeki Wołgi, wówczas wojna na wschodzie przybrałaby zupełnie inny wymiar. Związek Radziecki utraciłby bowiem większość swojej bazy mobilizacyjnej. Utraciłby absolutną większość swojego przemysłu, dużą część I rzeczywiście, gdyby armia niemiecka doszła do Wołgi, sytuacja ZSRR mimo utrzymania okręgów przemysłowych na Syberii, za Uralem, mimo wsparcia materiałowego państw zachodnich byłaby katastrofalna.
Ale Niemcy, pomijając pojedyncze jednostkowe przypadki, nie doszli do Wołgi. Armia niemiecka nie pokonała nawet połowy dystansu, który miała pokonać w ramach operacji Barbarossa. Dzisiaj umyka nam to, że celem była Wołga, a nie Moskwa. Że Moskwa była tylko jednym z etapów w ramach Barbarossy. Że nawet niemieccy planiści, którzy całkowicie błędnie przed atakiem na ZSRR ocenili możliwości radzieckie. Ale nawet oni zakładali, że do Wołgi dojść trzeba. A wynikało to przede wszystkim z tego, co dzisiaj także umyka i nam, że realnie Rosja zaczyna się Bramą Smoleńską, ale tym sercem Rosji jest obszar od ówczesnego Leningradu, Piotrogrodu, Petersburga, od Moskwy, od Kurska, od Woronerza na wschód.
I zasadniczo w atlasach geograficznych całość Związku Radzieckiego ówczesnego dzisiejszej Rosji oglądamy w rozdziale poświęconym Azji, bo większość Rosji leży w Azji. Wtedy ZSRR to był także na przykład Kazachstan. A mniejsza część leży w Europie i w atlasie geograficznym osobno mamy kartę europejska część Rosji, osobna azjatycka. I dokładnie tak samo Niemcy generowali swoje mapy operacyjno-strategiczne do operacji Barbarossa. Wydzielali część europejską i wydzielali część azjatycką. Ale to powodowało pewien rodzaj zakrzywienia rzeczywistości w planowaniu przestrzennym operacji. Dlatego, że patrząc na europejską część ZSRR, Błędnie możemy założyć, że jej sercem jest Moskwa, Leningrad, no linia po Stalingrad.
Podczas gdy w rzeczywistości ta głębia między Moskwą a Wołgą jest dokładnie taka sama jak pomiędzy Białymstokiem a Moskwą. Jest to mniej więcej 1000 km przestrzeni. Moskwa jest pośrodku planowania operacyjnego Barbarossy, a nie ją wieńczy. Ale Niemcy nie mieli świadomości tych proporcji? Z jednej strony Niemcy mieli tego świadomość, a z drugiej strony całkowicie błędnie szacowali kwestie Wołgi w rozumieniu centralnego obszaru, przez który ta rzeka przepływa na wschód, południowy wschód od Moskwy. To znaczy niemieccy analitycy zwracali uwagę na za... Uralskie, azjatyckie ośrodki przemysłowe ZSRR, czyli te leżące na północ od Mongolii i na północ od granicy z Chinami oraz zwracali uwagę na europejskie ośrodki przemysłowe, gospodarcze ZSRR na obszarze Białorusi, Ukrainy i najbardziej na zachód położonych obszarów Rosji.
Natomiast w jakimś zakresie, kiedy ogląda się te mapy, widzimy, I tak jak już kiedyś mówiłem, Niemcy mieli świadomość, że jak nie rozwalą Armii Czerwonej w pierwszych 90 dniach operacji, a potem nie przejdą do strategicznego de facto pościgu, nigdy nie zwyciężą. Wieli więc nadzieję, że na pierwszych 300-400 km czeka ich walka, a na kolejnych 1600 km czeka ich pościg. Podczas gdy operacja Barbarossa od początku wyglądała przecież zupełnie inaczej. Walka była wszędzie, na każdym kilometrze. Uderzające z obszaru Prus Wschodnich, z obszaru Lubelszczyzny, z Mazowsza wojska niemieckie, atakując Podlasie, Występ Białostocki, Brześ nad Bugiem, Grodno, Wilno.
I jak pokazała Barbarossa, tak się dokładnie stało. To znaczy, Armia Niemiecka zagarnęła Ukrainę, zagarnęła Białoruś i pozbawiła Armię Czerwoną rekruta białoruskiego i ukraińskiego. Przed wojną Ukraińcy stanowili 20% Armii Czerwonej. W czasie walk w 1942-1943 roku procent ten był o wiele mniejszy. Armia Czerwona w 1942-1943 roku, do czasu ponownego zajęcia Ukrainy, opierała się w sposób absolutnie dominujący na rekrucie rosyjskim. Utracono bazę rekrutacyjną na zachodzie państwa, Ale nie centralne obszary między Moskwą a Wołgą. I to właśnie tam pobierano największą liczbę rekruta. No ale Niemcy wiedzieli, że jeżeli zrobią blitzkrieg, to może im się uda.
Ale warunki były trzy, które mogłyby zagwarantować Barbarossie sukces. Po pierwsze... Należało rozbić Armię Czerwoną w bitwach i operacjach granicznych i przejść do pościgu. Po drugie, musiano szybko zdobywać olbrzymie obszary, aby uniemożliwić Armii Czerwonej proces mobilizacji wojennej. I po trzecie, należało zdobyć system kolejowy w zrozumieniu taboru i sprawnej infrastruktury. We wszystkich tych trzech przypadkach plan Barbarossa zawiódł. Niemcy zadławili się logistycznie, ale 22 czerwca 1941 roku, kiedy ta wojna między ZSRR a Rzeszą Niemiecką się zaczęła, proces mobilizacji w Armii Czerwonej był już w toku. Zimą, wiosną 1941 roku kolejne setki tysięcy rezerwistów kierowano do Armii Czerwonej, masowo pobierając rekruta także na Ukrainie, także na Białorusi, także na obszarach państw nadbałtyckich, nawet w Polsce, w obszarach okupowanych.
Ale ów Kujbyszew, Samara, był już wtedy, w październiku, w listopadzie 1941 roku symbolem tego, że Związek Radziecki posiada głębię strategiczną, że z racji tego, że Barbarossa nie trwa kilka tygodni, tylko rozciągnęła się na miesiące uporczywych, wyniszczających walk, państwo radzieckie zdołało cofnąć się na wschód. A jednocześnie, mimo że niemieckie czołgi doszły do Moskwy, Leningradu czy Tuły, nie sparaliżowały rosyjskiej bazy mobilizacyjnej, a wcześniej, z racji tych wielotygodniowych, uporczywych walk, udało się z obszarów zagrożonych, a potem utraconych, wywieźć nie tylko przemysł, ale i miliony ludzi, zmobilizować setki tysięcy Ukraińców do Armii Czerwonej. No i na obszarze całego państwa przeprowadzić niewyobrażalną w skali mobilizację do armii.
I jak powiedziałem, było to możliwe, bo po pierwsze ewakuowano mnóstwo ludzi z obszarów zachodnich w 1941 roku, bo Barbarossa to nie był blitzkrieg. Po prostu wywieziono miliony ludzi na wschód i wcielono ich w szeregi. A kiedy Niemcy zajęli już Białoruś, Ukrainę, państwa nadbałtyckie, kiedy stanęli u bram Moskwy, to już do tego momentu maksymalnie wyciskano obszary nadwołżańskie, obszary uralskie i w 1942 roku dalej. Dzięki temu Armia Czerwona dwukrotnie zwiększyła swoją liczebność do tych 9-10 milionów w najbardziej krytycznym okresie, bo Niemcy doczłapali do połowy tego, do czego mieli dość. Nie byli w stanie opanować chaosu zaplecza, nie byli w stanie szybko odtwarzać swojego potencjału na froncie z racji gigantycznych strat.
A jak dużą stratą dla Związku Radzieckiego była jednak utrata tych zachodnich terenów, które zdobyli Niemcy podczas operacji Barbarossa? Na terenach zajętych przez Niemcy utracono 85% możliwości produkcji cukru, stracono 33% bydła, 40% zbóż, 60% pogłowia świn, utracono 60% źródeł pozyskiwania węgla, 70% źródeł produkcji surówki żelaza i stali, 60% aluminium. Utracono dziesiątki milionów obywateli. Związek Radziecki można by powiedzieć, że stracił 40%, 50% swoich zdolności, ale de facto utracił te 49%, a zachował te 51%. Niemcy doczłapali się do Moskwy, ale nie byli już w stanie zrobić nic więcej, doszli całkowicie wyczerpani i wykrwawieni, ale nawet gdyby do tej Moskwy jakoś się wczłapali,
Niemcy przeliczyli się wszędzie, ale przeliczyli się także w zakresie oczekiwania, że zdobycie Moskwy oznaczać będzie zwycięstwo w wojnie. Na wschód od Moskwy znajdowała się radziecka baza mobilizacyjna, z której dało się w 1942 roku wycisnąć kolejnych 9 milionów żołnierzy. Znajdowała się nowa baza przemysłowa, która wkrótce, w 1942, w 1943 roku pozwoli podwoić, potroić produkcję czołgów czy samolotów. Nie powinniśmy postrzegać operacji Barbarossa jako operacji, której celem było zdobycie Leningradu i Moskwy. Celem było dojście do Wołgi. Celem było pokonanie nie tysiąca, a dwóch tysięcy kilometrów. Celem było nie zagarnięcie 40-150% potencjału Związku Radzieckiego, lot 60-80% potencjału ludnościowego, gospodarczego, przemysłowego.
To mogło zabić Rosję. Ale Niemcy zrealizowali swój plan w 40%. Moskwa nie padła. Ale nawet gdyby padła, to parafrazując Rostopczyna, Stalin w Moskwie był groźny, w Kazaniu był już straszny, a w Tobolsku prawie niezwyciężony. Bo Rosja miała wtedy dwóch potężnych obrońców. Przestrzeń i klimat. Hitler, uwiązany na wielu frontach, nie miał potencjału, by zwyciężyć Stalina. A nie mógł go zwyciężyć. Bo generał Halder, szef sztabu Generalnego Wojsk Lądowych Wehrmachtu, planując Barbarossę, założył, że zwycięstwo osiągnie się zdobywając Moskwę.
Pokazano wszystkie 13 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie
🔶PATRONITE.PL🔶
Albo postawić nam symboliczną kawę w serwisie 🔷BUYCOFFEE.TO🔷