Józef Piłsudski. Patriota i socjalista?

Może nie tyle reformy, co po prostu rewolucja o charakterze marksistowskim. I ona jest silnie internacjonalistyczna. Znaczy tutaj idea niepodległości Polski schodzi na dalszy plan. Najważniejsza jest rewolucja społeczna. I to jest właśnie ten nurt, który fascynuje młodych działaczy, przede wszystkim młodych działaczy PPS-u. No i oczywiście jest ten nurt niepodległościowy, który jest bardzo popularny u tego pokolenia po powstaniu styczniowym. I to nie jest przypadek. że właśnie to pokolenie popowstaniowe, które jest jeszcze pod silnym wpływem powstania styczniowego, jednak ono idzie zupełnie innym nurtem. Ono idzie nurtem właśnie niepodległościowym. Czyli mamy odzyskanie niepodległości i to odzyskanie niepodległości pozwala nam realizować pewne postulaty socjalne i do takiego rozłomu faktycznie dochodzi, chociaż...

Również pieniądze, które wtedy zdobyto, też pomagały budować struktury paramilitarne, które były na terenie Austro-Węgier budowane. Zresztą ten atak pod Bezdanami też ma ciekawy wątek łódzki, dlatego że doszło do niego w ogóle, dlatego że Piłsudskiemu w trakcie zebrań właśnie młodzi zarzucali, że oto PPS zrobiła wszystko, żeby go uwolnić z więzienia po tak zwanej wpadce łódzkiej, po katastrofie łódzkiej. No a on niby organizuje tą organizację bojową, ale sam w żadnej akcji nie bierze udziału. No więc zrobił akcję pod Bezdanami, gdzie już wziął udział. No dobrze, ale to teraz przejdźmy do roku 1918, no bo sytuację mamy wyjątkowo nietypową. Józef Piłsudski pojawia się w Warszawie po to, aby obniżyć władzę militarną, a potem cywilną.

Bo wydarzenia o charakterze rewolucyjnym mają miejsce w różnych miejscowościach. Łódź, Warszawa, to się dzieje. I oni wiedzą, że Piłsudski to opanuje. I mają zresztą rację, bo Piłsudski w większości to opanował. Ale pamiętajmy, że polskie społeczeństwo to nie są tylko ci ludzie, którzy wtedy doprowadzili do wydarzeń rozbrajania Niemców, do wydarzeń o hekterze rewolucyjnym. że potężna część polskiej opinii publicznej jest na Zachodzie i jest pod silnym wpływem endecji. Mamy Wielkopolskę. Mało tego, my na terenie Królestwa Polskiego, popatrzmy na samą Łódź, mamy Leopolda Skulskiego, który jest prezydentem Łodzi i jest związany z ruchem narodowym. I teraz pytanie, czy jeżeli Piłsudski poszedłby w swoim radykalizmie dalej, na przykład tak jak część towarzyszy z PPS-u proponowała, żeby po prostu przejąć władzę i rozpocząć rewolucję i radykalne reformy o charakterze lewicowym, to nie doprowadziłoby, tak jak w Finlandii, to do wojny domowej, do konfliktu, który mógłby doprowadzić do tego, że Polska zniknęłaby z mapy Europy i niepodległość trwałaby bardzo krótko.

Godzi się z takim poczuciem, że on miał jakąś ideę urządzenia państwa. ale nie jest to idea jedyna, więc w jakimś ścisłym sensie oceny jego polityki w początku roku 1919, no to nie jest już socjalistą, a jest raczej państwowcem, jest głową państwa, której leży chyba to dobro państwa przede wszystkim na sercu. Ale częścią socjaldemokracji jest demokracja. Słowo demokracja, to znaczy jeżeli jestem republikaninem i wprowadzam demokratyczną formę rządu, to niestety trzeba się pogodzić z wynikami wyborczymi. Niestety. Które dla socjalistów były miażdżące, bo jeżeli sobie popatrzymy na format ideowy twórców niepodległości, to mamy tam mnóstwo nazwisk, które są związane z PPS-em.

W 1930 roku w Łodzi w grudniu postawiony został pomnik Tadeusza Kościuszki. Ten pomnik, który stoi dzisiaj na Placu Wolności, to znaczy dokładnie to nie jest ten sam pomnik, bo ten został zburzony przez Niemców w czasie II wojny światowej. Pomnik Kościuszki odbudowano po II wojnie światowej. W każdym razie wówczas Łodzią rządzili socjaliści. Rządził PPS. PPS, który w tym czasie był już tak silnie skonfliktowany z Józefem Piłsudskim, że wokół tej uroczystości odsłonięcia pomnika przygotowano szereg materiałów propagandowych i to, co jest taką wylaną kawę na ławę treścią, to jest konfrontacja Tadeusza Kościuszki, naczelnika, i tutaj wspomniałeś o tym naczelniku, który był demokratą, republikaninem, człowiekiem wrażliwym społecznie, no ideałem polityka.

z obecnym naczelnikiem, który już taki nie jest, który te ideały zdradził. I to jest ekspresji z Werbis w tych materiałach propagandowych napisane i to są materiały, które powstały w wyniku inspiracji, czy wręcz czasami również z rąk polityków Polskiej Partii Socjalistycznej. To jest okres silnego konfliktu. Oczywiście nie z całym obozem. Jest ten obóz tak zwanej PPS frakcji rewolucyjnej, dawnej frakcji rewolucyjnej, który, ale on ma marginalne tak naprawdę też znaczenie polityczne. Ale trzeba też podkreślić, że PPS jest wówczas jedną z głównych sił też opozycyjnych wobec rządów sanacji. Ale jest inne ciekawe pytanie. Czy sanacja jest lewicowa? I w jakim stopniu jest lewicowa?