System polityczny Watykanu | Dr Marcin Łukaszewski

Więźni, no bo właśnie sam papież z Watykanu się nie uciekł, tylko pozostał w budynkach watykańskich twierdząc, że jest to jego terytorium. Oczywiście odbywały się wszelkiego rodzaju modlitwy. Papież wychodził na loggi, gdzie udzielał błogosławieństwa. Natomiast w pewnym okresie nawet te modlitwy miały zostać zawieszone właśnie jako forma sprzeciwu papieża przeciwko nielegalnemu, jego zdaniem, okupowaniu terytorium jego państwa, czyli państwa kościelnego. No i cały czas państwo kościelne i stolica apostolska. Państwo kościelne, stolica apostolska, to gdzie ten Watykan? Kiedy na czele rządu włoskiego zasiadł Benito Mussolini, znany szerszej publiczności jako twórca włoskiego faszyzmu, jednym z jego punktów programowych było załatwienie kwestii rzymskiej.

No właśnie, szukam takiego odpowiedniego słowa, ale słowo kolokwialne załatwienie jest chyba tutaj odpowiednie. Chodziło tak naprawdę o uregulowanie sobie stosunków z papieżem tak, aby to papież nie był już wrogiem państwa włoskiego. Kwestie tego, jak miało to wyglądać w praktyce oczywiście zostawiono negocjatorom. Natomiast Benito Mussolini uznał, że opłaca mu się politycznie uzdrowić stosunki z papieżem przynajmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, papież był i jest głową kościoła katolickiego, a większość ówczesnych Włochów to katolicy, zdecydowana większość. W związku z tym, opłacało mu się politycznie tak ukształtować te stosunki z papieżem, by to papież przynajmniej nie był jego wrogiem, o ile by nawet nie uznać, że stałby się jego sprzymierzeńcem.

To znaczy osobą, która no wreszcie przystąpiła do negocjacji, wreszcie dała jakąś możliwość rozwiązania tego konfliktu. Oczywiście tych powodów jest więcej, ja pozwolę sobie te pozostałe pominąć ze względu na złożoność problemu. Tak czy inaczej Mussoliniemu zależało na tym, żeby te stosunki naprawić. Negocjacje trwały stosunkowo krótko, jeżeli popatrzymy na cały przebieg tych negocjacji. Natomiast jakie były najważniejsze elementy czy kluczowe w ramach tych negocjacji? Jeżeli chodzi o osoby, które uczestniczyły w negocjacjach, formalnie na czele negocjacji od strony włoskiej na czele stał wspomniany już wcześniej prezydent Rady Ministrów, tak formalnie nazywał się premier, czyli Benito Mussolini.

Natomiast na czele delegacji Papieskiej zasiadał kardynał stojący na czele sekretariatu stanu, czyli formalnie druga osoba po papieżu, kardynał Gaspari. W wyniku tych negocjacji zauważono pewną zbieżność interesów co do jednej kwestii przynajmniej, aby zakończyć konflikt. To znaczy papieżowi zależało już dość wyraźnie na tym, aby ten konflikt zakończyć. Też samemu Mussoliniemu zależało na tym, aby ten konflikt się zakończył. Nie tylko ze względów, o których powiedziałem już wcześniej, ale też ze względów prestiżowych na świecie. To znaczy Mussolini mógłby potem powiedzieć, że to on Jest sprawnym negocjatorem, że doprowadził do zakończenia tego kryzysu, no swoiście rozumianego kryzysu dyplomatyczno-politycznego.

I te negocjacje już pod sam koniec, te ostatnie tygodnie negocjacji przed podpisaniem układu wieńczącego kwestię rzymską, z dzisiejszego punktu widzenia mogłyby wyglądać dość zabawnie. To znaczy Mussolini Jeszcze na kilka godzin przed podpisaniem traktatu, występując przed parlamentem włoskim, zaczął wygrażać, że najpierw oczywiście chwalił się, że to on wreszcie doprowadził do zakończenia kwestii rzymskiej, ale jednocześnie, jeżeli będzie trzeba, to on nie odda ani skrawka włoskiego terytorium, Kiedy wreszcie doszło do spotkania 11 lutego, układ został podpisany, w imieniu papieża podpisał go

Wspomniany wcześniej przeze mnie kardynał Gaspari, czyli ta druga osoba papieżu, sekretarz stanu stolicy apostolskiej, a ze strony włoskiej oczywiście prezydent Rady Ministrów Królestwa Włoch, czyli Benito Mussolini. No i potem oczywiście rozeszły się bardzo znane fotografie przedstawiające Fotografie przedstawiające obu panów, podpisujący dokument wieńczący cały konflikt między stroną kościelną a stroną włoską. Co stało się w efekcie tego układu? Otóż rzecz najważniejsza, żeby powiedzieć o tym, czym był ten układ, czym był ten traktat, traktaty, jak to rozumieć.

To sprawa oczywiście dużo bardziej skomplikowana, no staram się możliwie to uprościć. Co w efekcie traktatu również powstało? Żebyśmy sobie zdali sprawę z tego, jak ten Watykan został zbudowany. Otóż ustalono wówczas granice państwa włoskiego i państwa watykańskiego, co może wydać się dość groteskowe. Chwilę przed samym podpisaniem, jak już wspomniałem wcześniej, kłócono się niemalże o każdy metr tego terytorium, co jest oczywiście z punktu widzenia Włoskiego o tyle ciekawe, że no właśnie Mussolini chciał uzasadnić tą kłótnią o każdy metr to, że rzeczywiście dba o dobro swojego państwa i swojego narodu.