Odcinek 074 – U Farmera Maggota
Czy trójka hobbitów uwolni się od czarnego jeźdźca? Albo jeźdźców? Co spotka ich na farmie Maggota? To wszystko i wiele więcej w dzisiejszym odcinku. Ale najpierw będziemy mieli wyjątkową gościnię - Katarzynę Lubowiecką.
Ta cała merytoryka leżała oczywiście po mojej stronie i ja też bardzo ambicjonalnie do tego podeszłam jako taką oddolną walkę Froda, żeby znaleźć ten pierścień. Ja myślę, to ja też zdobędę, ja też zniszczę tą swoją Orodruinę, czyli ten... Więc zdobyłam tego magistra pracą o Tolkienie i tak dalej walczę o tego Tolkiena, myślę. No i świetnie. No rzeczywiście, za to tylko ogromne podziękowania. Dokładnie. Wielkie brawa i dodam jeszcze tylko, że my jako podcast Pod Zielonym Spokiem, jako nasza gospoda objęliśmy patronatem wydarzenie, które organizuje Katarzyna, także będziemy też przypominali się jeszcze z wszystkim słuchaczom, słuchaczkom i tym, którzy nas obserwują w mediach społecznościowych, że takie wydarzenie ma miejsce i warto tam być.
Dokładnie. Kasiu, zadamy ci jeszcze takie pytanie z bieżących spraw, które omawiamy w podcaście, bo aktualnie jesteśmy w czwartym rozdziale książki. Jesteśmy w Farmie Magota w zasadzie. Trójka hobbitów dotarła do Farmy Magota. I to jest pytanie, które już powtarzaliśmy kilka razy do różnych osób, do Oli między innymi, między sobą zadawaliśmy to pytanie, czy też pytanie, które jest takie ciekawe, bo... W zasadzie Frodo, będąc ścigany przez czarnych jeźdźców i te wszystkie spotkania, które z nimi odbył, bliższe lub dalsze, były spotkaniami z czarnymi jeźdźcami, a on nie był świadomy, że to są Nazgule. Pytanie jest do ciebie. Czy ty, jak czytałaś pierwszy raz książkę, wiedziałaś, że to są Nazgule, czy było to dla ciebie zaskoczenie, że te czarne jednostki na koniach to są właśnie najwięksi, najgroźniejsi, najbardziej niebezpieczni wrogowie w zasadzie poza samym Sauronem?
Natomiast na naszej stronie internetowej znajdziecie linki do wszystkich odcinków wraz z przypisami oraz ogromny Tolkienosbiór, czyli naszą bibliotekę książek, z których korzystamy tworząc podcast. Zachęcamy również do wspierania nas na wszystkich kanałach, na których nas obserwujecie. Wasze polubienia, oceny czy recenzje, komentarze sprawiają, że jesteśmy bardziej zauważalni, a to z kolei przekłada się na kolejnych fanów Tolkiena dołączających do naszej gospody. A w efekcie mamy jeszcze więcej ciekawych dyskusji, pytań, komentarzy, które nie tylko pomagają nam się rozwijać, ale też są dla nas prawdziwym motorem napędowym. Także zapraszamy Was do kontaktu. Dobrze. To dla przypomnienia. Jesteśmy w czwartym rozdziale książki Władca Pierścieni, pierwszego tomu. Kiedy to Frodo, Pippin i Sam dotarli do furtki przy farmie niejakiego Magota.
Poznaliśmy tylko i wyłącznie na razie jego imię, ale jeszcze nie zobaczyliśmy tego farmera. Frodo się przestraszył. słysząc to nazwisko. No i słuchajcie, czas na pierwszy dzisiejszy fragment. Pipin spytał, czego Frodo się tak boi? Przecież Magot według jego wiedzy jest kompletnie niegroźny. Posłuchajcie odpowiedzi Froda. Wiem, wiem, powiedział Frodo i uśmiechnął się z lekkim zawstydzeniem, ale i tak boję się i jego i psów. Przez całe lata obchodziłem to gospodarstwo szerokim łukiem. Kiedy byłem jeszcze chłopakiem w Brandy Hall, złapał mnie kilka razy, jak szukając pieczarek zapędziłem się na jego ziemię. Przy ostatniej takiej okazji stłukł mnie na kwaśne jabłko, a potem zaciągnął przed te swoje bestie. Widzicie, mówi do nich, tego łotra?
Jeśli jeszcze raz postawi nogę na moim polu, możecie go sobie zjeść. A teraz przegnajcie go trochę. I pogoniły mnie aż do samego promu. Odtąd zawsze już ogarniał mnie lęk na samą myśl o magocie. Chociaż trzeba przyznać, że psy znały się na swojej robocie, napędziły mi strachu, ale żadnej innej krzywdy nie zrobiły. Pipin zaśpiewał się w głos. Najwyższy czas zrobić z tym porządek. Szczególnie jeśli masz zamieszkać w Jelenisku. Gospodarz to naprawdę porządny hobbit, jeśli tylko nie podbierasz mu pieczarek. Płoty nie pozwolą nam zboczyć ze ścieżki, a jak go spotkamy, to ja będę rozmawiał. Jest przyjacielem Mariego i swego czasu często tu do niego zachodziliśmy. No, biedny Frodo tutaj opowiada całkiem zabawną historię. Całkiem zabawną historię.
Dla niego nie była zabawna. Z dzieciństwa, tak. Tak, tak, dla niego było to trochę traumatyczne przyjście. No i co ciekawe w ogóle, te psy goniły go aż do promu. Dowiemy się z dalszej części tego odcinka i tego rozdziału, że to jest dystans prawie 7 mil, czyli 11 kilometrów. Także słuchajcie, te psy sobie go goniły przez 11 kilometrów. Dobra pogoda. Ale taka pogoń, wiecie, kontrolowana, tak? Czyli psy goniły go, ale nie doganiały, mimo że mogły, prawda? Mogły, mogły. Tutaj w ogóle mamy taką ciekawostkę z życia Tolkiena, troszkę taka ciekawostka biograficzna, ponieważ po przeprowadzce do Anglii, kiedy właśnie Tolkien i jego brat Hilary byli małymi chłopcami, Okazuje się, że byli oni niczym Frodo albo właśnie tacy filmowi Mary i Pippin, no bo byli we dwójkę i właśnie w tej swojej okolicy, w której mieszkali, zaszli też za skórę pewnemu farmerowi.
Także to było po prostu wygodniejsze miejsce do pracy. A druga rzecz jest taka bardzo prozaiczna. W tym miejscu, gdzie farmer założył swoją siedzibę, zbudował swój dom, nie mógł wykopać norki, ponieważ były to tereny podmokłe. Wiemy, że całe tereny między rzeką a lasem, z którego wyszli nad ranem Frodo, Pipin i Sam, wszystkie te tereny były podmokłe, bagniste, prawda? Więc wykopanie norki w takim miejscu nie ma żadnych szans. Tylko i wyłącznie można budować w górę, a nie w dół. Dokładnie. No chyba, że taki słaby żarcik się tu kojarzy, ale polska deweloperka wykopałaby norkę w bagnach i reklamowaliby jako tam urocza okolica na Groszomłanie w weneckim klimacie. Sezonowo tutaj pojawia nam się jeziorko. Co większe opady, to można wypłukać całe mieszkanie przy okazji.
No właśnie, nawet skątać nie trzeba. Tak, tak. Dobra. Słuchajcie, co się wydarzy, jak hobbici podejdą bliżej domu? Posłuchajcie. Łaps! Kieł! Wilk! Bierzcie! Frodo i Sam znieruchomili, ale Pipin śmiało postąpił kilka kroków. Wrota się otworzyły i wypadły z nich trzy wielkie psiska, które ujadając rzuciły się ku wędrowcom. Na Pipina nie zwróciły uwagi, dwa jednak przyparły do muru biednego Sama i szczerzyły zębiska, ilekroć usiłował się poruszyć. Największa zaś bestia zatrzymała się naprzeciw Froda, groźnie powarkując. Teraz w otworze bramy pojawił się barczysty, korpulentny hobbit w bzatych, czerwonych policzkach. — No, no, no! — powiedział.
Może traktuje... Tak, tak. Dużo właścicieli psów nazywa swoje pupilki dziećmi, prawda? Więc to jest... Psiacko, tak, tak. Ale to są takie straszne wilcze psy, a tutaj do mnie dzieci. W sumie też daje to taki troszkę komiczny... Ale dla niego, dla farmera nie są, nie? Dla farmera są jego domownikami tak naprawdę, prawda? No dokładnie, więc no, ale tutaj tak rzeczywiście, tam do mnie dzieci, a tu chobici przerażeni o swoje życie, także no, fajny efekt. Tak, tak. Dobrze, no i słuchajcie, te psy wypadły, zignorowały totalnie Pipina, dwa podeszły do Sama, przyparły go do muru, a największy z nich do Froda, prawda, czyli od razu jakby rozpoznały wrogów i przyjaciół. Tak, tak. Nie dość, że pierścień to jeszcze największa bestia do niego. Dokładnie. No i Magus wypytuje, kto wszedł, kto przyszedł.
Oczywiście Pipin, tak jak mówił, zaczyna rozmawiać. No i po rozpoznaniu, jak Magus rozpozna klimatycznienia, tłumaczy, czemu tak agresywnie zareagował. No i farmer tutaj nam daje znać, że rzeczywiście w okolicach rzeki i wschodniej granicy częściej mają kontakt z dziwakami, jak to ich nazywa, czyli właśnie z ludźmi, z innymi istotami, nie hobbitami. Tak jest. No i Pipin próbuje jakby też podjąć temat, spytać się o co chodzi, co Magot ma na myśli, ale ten mu odpowiada, że jednak dalsza dyskusja tylko przy Piwie i w środku, tak? Czyli jakby lepszej zachęty dla Pipina nie można byłoby mieć, prawda? No nie, oczywiście. Opuścimy teraz fragment, kiedy właśnie Frodo przyparty do muru przez psa pyta o te psy, tak?
No i Magot je odwołuje. No i Pipin przedstawia Froda. Reakcja Magota jest taka, że Frodo w pierwszym momencie pomyślał, że przypomniał sobie o tych kradzieżach, prawda? Bo Magot tak na niego spojrzał. Tak, bo tu pada nazwisko Baggins i tak Magot jakby od razu coś mu tam dzwoni. Ale tymczasem Magot otacza Froda ramieniem i właśnie mówi, że tym bardziej musimy porozmawiać. Słuchajcie, ciekawostka, o której będziemy więcej mówić w odcinku dla patronów i patronek, także zapraszamy serdecznie. Jeżeli jeszcze nie jesteście, to dołączcie. Otóż w W najstarszej wersji tego rozdziału w Tolkien ten tekst był napisany w ten sposób, że Frodo w momencie, który wtedy nazywał się Bingo, Frodo, który jak tylko zobaczył, że coś się dzieje na tej falmy Magota i wyskakują psy, założył pierścień i zniknął i w tej rozmowie w ogóle nie uczestniczył.
Tak, tym bardziej. Zaznacza też, że jednak pamięta tego młodego Frodo Bagginsa, tak jak Frodo myślał, że może już mu się upiecze, ale tutaj Magot, no tak humorystycznie jakby wspomina, trochę tam chichocze. Dokładnie, ale właśnie przerabia to w żart, prawda? Więc to jest fajne, że już nie ma tej jakiejś tam niechęci wzajemnej do nich, między sobą, do tych dwóch hobbitów. No i przechodzi do tematu jeźdźca, tak? I to jest fajne, jak Magot buduje napięcie. Jest tam powiedziane w tekście, że starannie dobiera słowa, delektuje się efektem, tak? Czyli on widział twarze tych hobbitów, którzy pewnie tam już czekali na dalszą historię. Było widać w ich twarzach po prostu niecierpliwość. A on tymczasem sobie spokojnie, bo wjechał, bo taki tu i opisywał. Ale opis jeźdźca jest jakby czytelny i bardzo łatwy do rozpoznania przez hobbitów.
No taki naprawdę odważny. No dziadunio w trzecim rozdziale też w zasadzie... był taki stanowczy w rozmowie, a to dowiemy się, że to jest ten sam Nazgul cały czas, że to cały czas jest Kamul, czyli ten Nazgul z Dol Guldur, który był drugi najpotężniejszy po królu Nazguli. Wyobraź sobie, jak on potem raportuje ten swój dzień Sauronowi. Pogoniło mnie dwóch takich kneków po M20. No, co zrobić? Nie mogłem nic zrobić, no po prostu było ich za dużo. Tak. A jeden miał psy. Jeden miał psy, właśnie. Dobrze. No i na sam koniec, słuchajcie, Magot pyta Froda, co o tym wszystkim myśli.
No i tutaj kolejny fragment. Frodo wpatrywał się przez chwilę w ogień, ale w głowie kołotała mu tylko jedna myśl. Jak mają się dostać do promu? Sam nie wiem, co o tym myśleć. Mruknął w końcu. To ja wam powiem, co myślę, powiedział Magot. Nie powinniście się byli przenosić mości Frody. Tamci hobbici nad wody, inni są i dziwni. Sam poruszył się na krześle i spojrzał na mówiącego nieprzyjaźnie. Ale zawsze był z was taki Urwis, jakim tylko posłyszał, że rzucacie brandy buków i przenosicie się do starego Bilba. Zaraz powiedziałem, że napytacie sobie przez to biedy. Zapamiętajcie moje słowa. Wszystko przez te dziwne sprawki jaśnie pana Bilba. Powiadają, że pieniądze zdobył podejrzanymi jakimiś sposobami w podejrzanych krajach.
A może ktoś chciałby się dowiedzieć, co też się stało z tym złotem i klenutami? Co to je, jak mówią, zakopał w bagend? Frodo nic nie odpowiedział, skonsternowany chytrymi domysłami Magota. I dlatego, ciągnął gospodarz Bamfurlong, brat słyszy, że zdecydowaliście się powrócić do jeleniska, a moja rada brzmi, zostańcie tutaj i nie mieszajcie się już więcej z obcymi. Macie w tych stronach dobrych przyjaciół, jeśli któryś z tych czarnych jegomościów zjawi się tu jeszcze, szukając was. Już ja go wykieruję. Powiem, żeście umarli albo wyjechali strzałem. Cokolwiek sobie zażyczycie. Zresztą zda mi się, że to Bilba przede wszystkim im chodzi. Magot zaskakuje tutaj przenikliwością umysłu, prawda? Dużo rzeczy takich, wiadomo, że nie znał szczegółów, ale powiedział prawidłowo.
Domyślał się, no. Tak, ale od początku, no Frodo przede wszystkim unikał spojrzenia, myślał o tym promie, nie chciał spojrzeć Magotowi w twarz, żeby nie wyczytał jeszcze więcej rzeczy, być może z zatroskanej twarzy Froda. Ale Magot przedstawia swoje myśli, tak, źle, że się przeniósł, tamci chłopici są dziwni, to jest reakcja sama od razu, który tak samo myśli o nich, tak, pamiętamy, że to są myśli wszystkich spoza tych jego osad znanych jemu, że to są dziwacy, szczególnie ci nad rzeką, to w ogóle dziwacy, tak. Dokładnie. Mimo, że to jest szajer, wszyscy są obitami, ale to takie, no, klimaty, że ci są dziwni, ci są dziwni. W linii prostej mieszkają od siebie, nie wiem, 20 mil, 30 mil, tak? A już są obcymi dla siebie w ogóle nacjami, tak? Tak, tak. Mago to jest bardzo bezpośredni w swoich myślach.
No i dalej czytamy, że Frodo jest tutaj skonsternowany chytrymi domysłami farmera Magota. Tutaj ciekawa rzecz w tłumaczeniu Łozińskiego, która no nie bardzo pasuje. Mi się nie podoba to słowo chytry domysł. No mi też, bo rzeczywiście nie pasuje kompletnie tutaj w kontekście nawet, bo Ma negatywne znaczenie, tak jakby ten farmer chciał trochę tego złota, nie wiem, jakiś wkład, czy po prostu coś tutaj wykombinować. Tak, albo miał zazwy Bibowi, Bagginsowi, że w ogóle coś takiego zrobił, podjął się misji swojego czasu. A tutaj kompletnie nie o to chodziło w oryginale, bo w oryginale mamy słówko shrewd i to znaczy taką umiejętność precyzyjnego oceniania sytuacji, wygłoszenia opinii, czyli po prostu to są jakieś takie bystre sprawy, brytne, błyskotliwe domysły Farmera Magota, ale na pewno nie chytre.
I w innych tłumaczeniach u Skibniewskiej mamy tutaj przenikliwość umysłu, a u Franców przenikliwością gospodarza, czyli tak jest zdecydowanie bliżej oryginału. Dużo lepiej, prawda? To brzmi niż chytre. Tak, no i Magot mówi, że cieszy się, że Frodo tu wraca, wraca do tych porządnych hobbitów nad rzeką i deklaruje chęć pomocy i to nie są puste słowa, mimo że te słowa są takie śmieszne, że on mówi, że powie, że Frodo umarł albo, że Frodo dziś wyjechał, ale naprawdę Magot jest gotowy pomóc. Dowiemy się jeszcze o tym w tym odcinku i w tym rozdziale. ale nie tylko, Magot jest naprawdę takim wartościowym hobbitem, czego Frodo nie wiedział, nie doceniał tego, a my też dowiemy się nawet chyba w rozdziale, kiedy Tom Bombadil będzie mówił o Magocie, prawda, jako o hobbicie. Tak, tak, tak, no, to wejdzie na to właśnie, że Magot się zna z Bombadilem, to już w ogóle.
Pierwsza różnica polega na tym, że Farmer Maggot ma tutaj taki bardzo rustykany dialekt, czyli w przeciwieństwie do takiego bardziej eleganckiego wypowiadania się, szczególnie Froda, ale też Pipina czy tam sama troszkę mniej, ale również to właśnie porównując to wypowiadanie się Magota odzwierciedla jego status po prostu wiejskiego gospodarza. I tutaj w oryginale jego mowa zawiera skróty, elizję, czyli właśnie pomijanie liter w wymowie, mamy tutaj apostrofy i takie właśnie ucinanie słów, taki bardziej surowy, staromodny ton. tak po prostu jako hubitowy chłop. I na przykład właśnie w oryginale mamy takie they won't harm you, not unless I tell them to. Czyli właśnie to tell them to jest taka elizja, taka skrócona.
Oczywiście, pod względem językowym tutaj jest absolutnie dzieło, nie ma co mówić, wszystko dopracowane na ostatni guzik. Dokładnie. Słuchajcie, opuścimy aż trzy akapity. Przede wszystkim w pierwszym, no Frodo nadal patrzy w ogień, Magot go obserwuje, taka świetna scena, prawda, kiedy on takie jakby, może nie napięcie między nimi, tylko bardziej takie wyczekiwanie na jakieś objawienie dalszej, pomysłu na dalszy ciąg. Magot, co jest bardzo fajne, mówi, że on nie oczekuje od Froda, że ten zdradzi mu swoje sekrety. Nie chce tego, prawda, i bardzo dobrze, bo to by było bardzo niebezpieczne, gdyby mu zdradził cokolwiek więcej. Nie chce tego, tylko wiedzieć, czy i jak może mu pomóc. I to wszystko. To jest to, co oczekuje Mago, prawda?
Tak. No i oczywiście domyśla się słusznie, nie znając przyczyny, ale domyśla się słusznie, że szukają czarniejescy bagińca i ten bagińc pojawia się chwilę później na jego farmie, to się wszystko łączy ze sobą, więc musi połączyć fakty. I pyta, czy aby nie chcą się dostać do promu. Frodo potwierdza. Tak, tak, potwierdza oczywiście, że absolutnie chcą, muszą się tam dostać. No i po tych wszystkich latach, prawda, od tego swojego traumatycznego przeżycia z kradnięciem grzybów i byciem pogonionym te 11 kilometrów, przyznaję, że jednak miał niedobrą, niewłaściwą opinię tutaj o Magocie. Tak, tak. I słuchajcie, odpowiedź Magota to będzie kolejny fragment, który przeczytamy. Posłuchajcie. Zawsze będziecie mile witani, powiedział z przekonaniem Magot.
Mam pewien pomysł. Słońce za chwilę już zajdzie i zaraz będziemy zasiadać do kolacji, bo zwykliśmy kłaść się niedługo po zmierzchu. Byłbym wielce zaszczycony, gdybyście wszyscy zechcieli zostać i posilić się z nami. Zrobilibyśmy tak z przyjemnością, odparł Frodo, ale nie możemy zwlekać ani chwili i tak już chyba przed zmrokiem nie dotrzemy do promu. Poczekajcie chwilę i dajcie mi dokończyć. Bo chciałem jeszcze coś powiedzieć. Po kolacji wyprowadzę kryty wóz i zawiozę Was na przystań. Dzięki temu oszczędzicie nogi, a może i unikniecie niepożądanych kłopotów. I tu mamy ten moment, kiedy właśnie ten Magot faktycznie wychodzi z pomocą dłonią i to nie jest mało. To nie jest mało, to co Magot robi.
Wydaje się, no okej, wziął wóz i ich zawiezie, super. To jest dużo więcej niż takie pierwsze powierzchowne wrażenie, bo to naprawdę może pomóc uchronić Hobbitów przed czarnymi jeźdźcami. Tak, tym bardziej, że Magot już spotkał tego czarnego jeźdźca, więc wie na własnej skórze, jaki to jest straszna postać, niebezpieczna. Dokładnie. Dobrze, ale wróćmy do początku tego fragmentu. Tu jest fajnie powiedziane, że kładą się spać zaraz po zmierzchu. Pamiętajcie, są farmerami. Farmerzy pracują wtedy, kiedy świeci słońce w zasadzie, czyli bardzo wcześnie wstają po to, żeby wykorzystać maksymalnie dzień, światło słoneczne. Także automatycznie wiążą się z tym, że zaraz po zmierzchu szykują się do spania. Tak, no i Magot zaprasza ich na kolację, Frodo przerywa i mówi, że nie mają na to czasu, że muszą dostać się do promu jak najszybciej, ale jednak Magot jest, kontynuuje jakby ten swój pomysł, bo skoro mu przerwali, to nie dali mu dokończyć.
Dobrze. I zanim dojdziemy do ostatniego fragmentu dzisiaj, teraz opuścimy dosyć sporo, bo aż osiem akapitów. Powiemy, co się w niej wydarzy. Przede wszystkim Frodo przyjmuje to zaproszenie, zgadza się i jest bardzo szczęśliwy w ogóle, że takie coś pada. No i są te przygotowania do uczty. Wychodzi rodzina, cała magota pracownic, ma też pracowników stałych, tak zwanych pracowników na farmie, więc łącznie z hobbitami dwanaście osób, czyli dziewięciu domowników. Spora uczta. Czyli dziewięciu domowników minus dwóch tych pracowników, czyli siódemka to była czysta rodzina Magota, tak? Magot, Magotowa, chyba trzech synów i dwie córki, jeśli dobrze pamiętam. Chyba tak, tak. Tak. I słuchajcie, w naszym tekście tego tak nie widać, w naszym tłumaczeniu, ani u Stymieskiej, ani u Fronców, ani u Łozińskiego, ale w oryginale sam jest ciągle systematycznie pomilany przez Magota.
Tak. Zawsze jest tak, że jakby Tolkien, wkładając słowa w usta Magota, mówi, że zapraszam ciebie, panie Pipinie, albo ciebie, panie Frodo, albo was dwóch i tego, i jeszcze kogoś, i jeszcze waszego towarzysza, albo coś takiego. W oryginale jest to bardzo fajnie zarysowane. Regularnie powtarzane jest to samo ominięcie sama, nawet jak już muszą się ze sobą zetknąć, to i tak jakby Magot sama nie nazywa w ogóle. Niepozorny, no taki tam w tle, biedny sam. Tak jest. Dobrze. No i Magot wraz z synami szykuje wóz. Magotowa żona, Magota, nie znamy imion tych chubitów, znamy tylko nazwisko. Nie poznajemy w żadnym momencie ich imion. Zaleca, żeby nie wdawała się w sprzeczki z innymi.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.