Mentionsy Mentionsy
PWN Studio
PWN Studio

Czy to, co lubię, jest moje? Kultura w filtrze algorytmów

02.10.2025 ·56 min 47 s

Otwierasz Instagram i widzisz: podobne pozy, wnętrza, powtarzalne kadry. Wchodzisz do kawiarni w Berlinie, Warszawie czy Toronto i masz déjà vu. Twoje ulubione seriale coraz bardziej przypominają siebie nawzajem. Przypadek? A może to algorytmy już dawno przejęły rolę kuratorów naszego życia?Daria Chibner rozmawia z Piotrem Buckim i Pawłem Wujcem o tym, jak technologia kształtuje nasze gusta, styl życia i poczucie piękna. Dlaczego kultura, która miała nas zaskakiwać, coraz częściej nas usypia? I czy potrafimy jeszcze samodzielnie wybierać, zamiast tylko skrolować?Z tego odcinka dowiesz się:Jak algorytmy stały się kuratorami naszej kulturyW jaki sposób platformy zarabiają na naszej uwadze i danychCzemu kultura przestaje zaskakiwać i jak to wpływa na twórcówJak odzyskać własny gust i przestrzeń poza algorytmamiChcesz zgłębić temat? Sięgnij po książkę „Spłaszczony świat” Kayla Chayki, o której rozmawiają goście odcinka. Z kodem PWNSTUDIO jest dostępna z rabatem, w Księgarni Internetowej PWN.Sprawdź>> https://bit.ly/42limldKod jest ważny do 31.10.2025 r.

Bo zastanówcie się nad tym, kiedy się ostatnio nudziliście i w jakiej to było sytuacji, tak? Kiedyś, dawno temu, człowiek szedł na pocztę, na poczcie oczywiście kolejka, czy gdzieś tam do urzędu, stoimy półtorej godziny, mieliśmy jakąś książkę, może gazetę, skończyliśmy i co robić? No kurczę, trzeba myśleć, tak? Tak jak piszesz we wstępie właśnie do tej książki, że tak naprawdę twój guz muzyczny karmi się tym, co podsuwa ci Spotify. Jak jeżeli słuchasz jednego gatunku muzyki, no to masz kolejnych twórców, którzy będą w tym samym jakby kierunku tworzyć. I tak naprawdę jak się właśnie z tego wyrwać, z tego, co podsuwa ten algorytm? algorytmy i treści pop kulturowe albo ten taki Pulp Fiction, on pozwala nam uciec przed trudnymi emocjami, przed trudnymi decyzjami.

Tak jak piszesz we wstępie właśnie do tej książki, że tak naprawdę twój gust muzyczny karmi się tym, co podsuwa ci Spotify. Jak jeżeli słuchasz jednego gatunku muzyki, no to masz kolejnych twórców, którzy będą w tym samym jakby kierunku tworzyć. I tak naprawdę jak się właśnie z tego wyrwać, z tego, co podsuwa ten algorytm? czytać czasem ogłoszenia w autobusie o koncertach organizowanych przez jakąś radę dzielnicy i pójść tam rozpoznać, zobaczyć, a czasem też po prostu, no, znaczy, myślę, że to tak, z jednej strony się wyrwać i pewnie, z jednej strony pewnie nie ma nic złego w tym, że są podsuwane rekomendacją. Tak jak powiedziałem, kiedyś te rekomendacje były też w postaci krytyków filmowych czy krytyków muzycznych, którzy też kształtowali nasze gusty w jakiś jakiś inny sposób i

Jak słuchamy muzyki, to nagle się okazało, że dało się zderzyć te dwa światy i ja dzięki niemu poznałem fantastyczny, potężny świat muzyki latynoamerykańskiej. Ostatnio też poznałem świat brazylijskiego rapu i otwieranie się na to polega o czymś, że znowuż trafia coś do mojego Spotify'a, no bo jak zaczynamy robić takie dżemy, sesje w tym, to to trafia, ale to też nasyca, ale to jest wynik tego zetknięcia się z innym światem zupełnie. I tak samo myślę, że to nie jest znowu zero-jedynkowe, że albo robimy projekt biblijny, czyli zaczynamy żyć jak za czasów Mojżesza, wyrzucamy plastik, technologię i rozpalamy ognisko po środku salonu, bo nie możemy mieć kuchni przecież z gazem, więc...

to też super. Więc myślę, że to taka dyskusja o tym, że kultura umiera, która co jakiś czas się pojawia, bo to Kim Kardashian się pojawia na okładce Wołga i że to już jest koniec po prostu Wołga. Potem jest kolejny koniec Wołga. Ona jest o tyle ciekawa, że ona po prostu jest po pierwsze bardzo powtarzalna, a po drugie myślę sobie, że to jest tak, że jak chcemy rzeczywiście zepsuć algorytmy, to jedno. Ale jak chcemy na przykład wesprzeć rzeczywiście artystów, którzy są bardziej niszowi, to trzeba chodzić do ich galerii, kupować ich dzieła albo kupować bilety, bo przez samo słuchanie ich na Spotify, to tam będą mieli 0,0001 centa za jedno odsłuchanie. To ich specjalnie nie wesprzemy w tym momencie, więc tutaj lepiej po prostu jak chcemy wspierać, to powinniśmy.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.