Jak człowiek wymyślił CZAS - POP Science #20

Mającym sens fizyczny. No właśnie o to chodzi, mającym sens fizyczny. Dlaczego? Właśnie dlatego, dlatego, tutaj, o, dlatego, że Planck... Przełóżmy to z języka obcych na język ludzki. Planck, znaczy inaczej. Są te trzy podstawowe wielkości, trzy stałe, które są absolutnie najważniejsze. To jest prędkość światła w próżni, która jest łącznikiem między światem makro, wszechświatem, a światem mikro, czyli światem cząstek elementarnych. Światem cząstek elementarnych rządzi kwantyzacja i tym jakby tą podstawową cegiełką energetyczną jest stała planka.

Stała planka to jest podstawowy kwant działania, podstawowy kwant energii. Nie ma energii mniejszych niż stała planka. Z drugiej strony mamy pewien współczynnik prawdopodobieństwa mówiący o grawitacji, czyli bardzo charakterystyczny dla całego wszechświata współczynnik proporcjonalności we wzorach związanych z opisem grawitacji, to jest stała grawitacyjna. Czyli stała grawitacyjna, świat makro, stała planka, świat mikro, a pomiędzy nimi łącznik, czyli prędkość światła w próżni. No i Planck, tak naprawdę on się bawił. Tymi wielkościami, próbując wyznaczyć właśnie wielkości, które mają... Takie graniczne.

Może inaczej. Bazując na tych trzech wielkościach, budował takie formuły fizyczne, które dadzą jakąś wartość i wymiar długości, wymiar masy, wymiar temperatury. Bo każda, wiesz, prędkość światła to są metry na sekundę. Stała planka też ma jakiś wymiar. Stała grawitacyjna też ma jakiś wymiar. Więc te wymiary, jeżeli tak będziemy układać te wielkości, że dadzą nam kilogramy, no to dostaniemy coś, co nazywa się masą planka, czyli... To bardzo dziwne, bo jak myślisz, masa planka jest jakaś bardzo wielka czy bardzo mała? Podejrzewam, że Planck mógłby szukać i takiej, i takiej. To jest bardzo dziwne, bo to jest 2 razy 10 do minus ósmej kilogramy.

Tak? 300 milionów razy 360... Co ja będę liczył, a ty kontynuujesz? Dobrze, policz. 300 milionów... W jednym roku masz tutaj tyle sekund, tak? Dobra. Zaraz to policzę, a ty... Dobrze. Ile minut, ile sekund, policz sobie i zobacz, czy to będzie... Czy jeden przez wielkość, którą otrzymasz, będzie mniejsza niż... Na pewno będzie większa niż 10 do minus 44. To daje głowę sobie uciąć, tak? My jakby na razie mierzymy czas z pewną dokładnością, ale daleko nam do czasu Plancka. Tyle mogę powiedzieć z całą pewnością. Natomiast to, co wydaje mi się bardzo istotne w tym momencie, to to, o czym już mówiliśmy, to służba czasu.