Mentionsy Mentionsy
POP Science
POP Science

Czy multiwszechświat istnieje? - POP Science #15

20.05.2022 ·1 godz 49 min · 12 rozdziałów

Czy multiwszechświat istnieje? Czym właściwie jest multiwszechświat i co na ten temat mówi nauka oraz popkultura? Dziś w POP science razem z dr hab. Leszkiem Błaszkiewiczem porozmawiamy o multiwszechświecie.

8:31 · Multiwersum w Rick and Morty 1

No i widzisz, i ja też mam coś tutaj przygotowałem. A, The Science of Rick and Morty. Dokładnie, bardzo fajna książka, Science of Rick and Morty. I tutaj między innymi właśnie takie ciekawostki znalazłem, jak to, że 127... Wiesz, to jest śmieszne, bo ja znam i tę stałą, no i oglądałem i Rick and Morty, a jakoś nie skojarzyłem, że o to chodzi. Tak, no ja też na to nie zwróciłem uwagę, ale to mi podsuwa jakby... Zresztą myśleliśmy już o tym i gdzieś tam taka rozmowa była, Żeby któreś z naszych spotkań dotyczyło nauki w filmach, będziecie to oglądać jak już pewnie skończę, ale teraz szósty sezon sobie powolutku oglądam, żeby delektować się ekspansją.

24:11 · Rozszerzenie naszego wszechświata 1

E jest równe masa razy prędkość światła do kwadratu. Gdzie prędkość światła jest tą jedną z trzech, i tutaj też warto o tym zawsze przypominać, jedną z trzech stałych fizycznych, c prędkość światła, H stała planka, albo H przez 2 pi to jest ta określona stała planka, no i duża litera G stała grawitacyjna. To właśnie z tych trzech wartości Max Planck zbudował te wartości o wymiarze czasu, o wymiarze energii i to właśnie kombinacje tych trzech wartości Dały nam coś takiego jak masa planka, jak czas planka.

29:50 · Promieniowanie tła i jego znaczenie 2

Dawniej to był WMAP, jeszcze wcześniej Nie pamiętam, jak się ten pierwszy nazywał, taki, który zmapował ten satelita. WMAP, Planck i... Planck to jest ten ostatni, tak? Wiem, wiem, wiem. Właśnie próbuję cofnąć się. A ten wcześniejszy? Dobrze, mniejsza oto. Natomiast ten rozkład promieniowania, on często jest tak robiony, ta mapa miała tutaj gorące miejsce, a tutaj miejsce zimne i to wiązało się z faktem, że my się poruszamy, tak? W tym naszym W ramach tego układu odniesienia, więc to wszystko trzeba oczywiście to odjąć, a tutaj dodać, żeby wyrównać. COBE. Tak, pierwszy był COBE, potem był WMAP i teraz jest PLUNK.

I pewnie będą kolejne. Czyli już chyba skończył swoją misję Planck, ale pewnie będzie kolejny. W każdym razie to jest taki pomiar w różnych kierunkach i tak naprawdę badamy, znowu tutaj wracając, naszymi detektorami, ile tego promieniowania z danego kierunku i ta mapa, zauważcie, to jest odwzorowanie, które można na kulę naciągnąć, czyli to jest de facto widziana od środka nasza sfera niebieska, czyli to odwzorowanie Takiego ekranu, na którym wszystko jest jakby rysowane. No i żeby jednak do tego multiświata dojść. I co mnie tak naprawdę... Wiesz, miałem kiedyś taką fazę na studiach. Znaczy jeszcze w szkole średniej, ale to tak bardziej się interesowałem.

39:27 · Promieniowanie tła i jego znaczenie w teorii wieloświatów 8

I George Gamow to jakby pokazał. Pokazał też, że te fotony powinny mieć swoje maksimum ze względu na temperaturę, on tam oszacował na 10 czy 15 kelwinów, że muszą mieć swoje maksimum zgodnie z rozkładem Plancka w okolicach mikrofal podczerwieni. Zaczęto szukać tego promieniowania i to promieniowanie Było kilka grup naukowców, którzy robili obserwacje. Jak zazwyczaj tutaj przypadek odegrał swoją rolę, bo Penzias i Wilson, Arno Penzias... I ptasie Guano. Tak, i gołąb, który tam im nafajdał w tej antenie.

Tak, dlatego że w tych zastosowaniach, które ja mam, ja nie wychodzę poza rachunek różniczkowy, całkowy. No i dobra, Ty nie wychodzisz poza rachunek różniczkowy i całkowy, a większość ludzi nie wie, co to całka i różniczka. I dlatego trzeba to uprościć, żeby mógł ktoś taki zrozumieć po prostu, o co chodzi, mniej więcej. Jak masz 10 i 5, to od 10 odejmiesz 5, różnica to 5. A różniczka to piąteczka. Dobra, taki żarcik, takie żarciątko. Natomiast zauważ, to co chciałem powiedzieć o profesorze Hellerze, on badał To zjawisko to na granicy i on doszedł do wniosku, że nie musi być wcale tego wielkiego kolapsu i wielkiego wybuchu, że tutaj może być taki nie do końca jakby nieskończony mały obszar.

Zaczynając od parametrów Plancka. To, co już tutaj zostało gdzieś tam wcześniej pokazane, czyli ta gęstość Plancka, to są te wartości, które są najmniejsze, jakie możemy wyznaczyć, bazując na tej fizyce, którą mamy, czyli na teorii grawitacji, na teorii kwantów i na czymś, co je łączy, czyli prędkości światła, która jest jakby takim, ta stała jest tym spoiwem. Generalnie Max Planck badał skrajne wartości. Tak, to też była taka gra liczb. Dzisiaj tego nie negujemy, tylko te wartości i te stałe są jakby wplecione w świat, który nas otacza w skali tej najmniejszej i w skali tej najbardziej szerokiej.

To dokończ, a ja Ci jeszcze powiem coś na temat tego punktu i profesora Hellera. To teraz Ci powiem, że profesor Heller doszedł do jeszcze ciekawego tutaj takiego wniosku, znaczy nie wiem czy on doszedł, czy przeczytał, bo ktoś doszedł, w każdym razie z jego ust to słyszałem, że badając ten punkt, Początkowy we wszechświecie. Oczywiście badając w liczbach, tu jakby chodziło o liczenie, i badając te skrajne właśnie wielkości materii, te wielkości Plancka i tak dalej, chociażby w Wielkim Zderzaczu Hadronów i tak dalej, schodząc w dół niejako osnowy materii i naszej rzeczywistości, okazuje się, że w wyliczeniach to jest ten sam punkt.

Jest ta koncepcja piany czasoprzestrzennej, tej piany Plancka, gdzie to wszystko jest takimi energetycznymi zawirowaniami. Jest ta koncepcja, o której kiedyś tutaj wspominaliśmy, mówiąc o podróżach czy coś takiego. Ta koncepcja wprowadzona jeszcze w latach 60. przez też noblistę Archibalda Willera, który mówił, że właśnie na tym poziomie Powstają struktury, które mają taki rozmiar i zmieniają się, przechodzą płynnie jedna w drugą w czasie równym czasowi Plancka, czyli wormhole i czarne dziury, takie mikroskopijne. Są jeszcze tam w teorii strun jakaś. To jest absolutna podstawa czasoprzestrzeni. Wiemy, że coś jest, nie wiemy dokładnie co. I to, co tutaj jest, to jest też bardzo ważne, bo tutaj jest też energia Plancka.

To jest gigantyczna energia, jaka może być zgromadzona w tym obszarze, będącym takim fundamentalnym kubitem Plancka. To stamtąd brała energię nasza lampka, którą zobaczycie w kolejnym odcinku. Tak, dokładnie. I teraz im wyżej przechodzimy, czyli gdy idziemy tu, to nasza średnia energia zmniejsza się. Rozmiary oczywiście tutaj w tym momencie rosną. W pewnym momencie energie pozwalają na to, żeby ta czasoprzestrzeń już pozwoliła na istnienie jakichś bardzo egzotycznych cząstek. Tutaj są takie cząstki, to są cząstki, one się nazywały X i Y.

To ci przeszkadza. To mi przeszkadza. Dobra, to okej, to tutaj zrobię. To jest czas, jaki biegnie od momentu T0. Czyli w momencie, gdy narodził się Wszechświat, najpierw były te zakłócenia Plancka. Te zakłócenia Plancka W jakimś tam momencie urosły tak bardzo, że to wszystko zaczęło się niejako rozszerzać, ekspandować. W pewnym momencie energia spadła do takiej wartości, że mogły się pojawić pierwsze cząstki, że te cząstki mogły się ze sobą anihilować, mogło powstać normalne promieniowanie, mogły się zrodzić kolejne, kolejne pokolenia cząstek, aż wreszcie w pewnym momencie Narodziła się normalna materia, zaczęła się kondensować, no te etapy powstania wszechświata, ale to, na co właśnie Ty zwróciłeś uwagę i co należy jakby... I to się... Te kolejne etapy powstawania wszechświata, one z jednej strony się nazywają, jakoś tam jest to... Z drugiej strony... Są ery po prostu.

I tu jesteśmy my, czyli w każdym miejscu naszej czasoprzestrzeni rodzi się nowy wszechświat, który może powstawać w każdym miejscu naszej czasoprzestrzeni. Że ta średnia energia, Wszechświata w danym miejscu na poziomie Plancka oscyluje, ale jest niezerowe prawdopodobieństwo, że może osiągnąć wartość taką krytyczną. Z punktu widzenia matematyki to jest bardzo skomplikowane. Tu się mówi o polach skalarnych Higgsa, o takich tam niestabilnościach tych pól. Ale chodzi o to, że ta energia może osiągnąć W każdym miejscu tutaj na poziomie Plan K może osiągnąć, jest niezerowe prawdopodobieństwo, wartość większą niż energia zgromadzona w całym naszym wszechświecie.

63:52 · Teoria wieloświatów i jej zastosowania 2

A potem w kolejnym pojawiali się w innym. I raz był taki jeden odcinek, gdzie już myśleli, że są na miejscu, że udało im się wrócić do ich tej rzeczywistości. Jeden ze studentów sprawdził, bo pojechali tam do jego domu rodziców, sprawdził, że furtka nie skrzypia, tam zawsze skrzypiała. No i bak, znowu skaczą. W momencie, jak oni skoczyli, wychodzi tam matka czy ojciec, mówi, no dobrze, że naprawiłeś w końcu tą skrzypiącą furtkę, bo już nie dawała mi spokoju. Słuchaj, tutaj mam dwie książki, które chciałbym mocno zarekomendować, tym bardziej, że są chyba nowsze wydania. Te są takie już może nie bardzo stare, bo to są wydania, one się pojawiły w... W 2012 roku.

Bezu. Jeff Bezu. Wiecie, jaki to kanał. Jeffrey Bezus. Tak, to jest ten kanał od paczek. Chociaż tam czytałem nie najlepsze opinie, że oni nie potrafią płyt dobrze pakować. Tak? Jeszcze nie zamawiaj. Nie, nie, ja mam swoje jakby... Swoje źródełka. Swoje źródełka i raczej staram się, jeżeli są starsze wydania, dobrym... Natomiast oczywiście Philip K. Dick. Jak weźmiemy moją półkę mojego Dicka, to jest jeszcze tak więcej niż stół. Także on sporo napisał. Człowiek z Wysokiego Zamku. Alternatywna rzeczywistość, ale w której są przebłyski na naszą rzeczywistość.

78:13 · Książki o multiwszechświatach i ich autori 2

Gdybyśmy mieli kogoś od make-upu, to moglibyśmy teraz zrobić scenę, jak siedzimy jak Neandertalczycy z wałami nad sceną. Tak, i tak rozmawiamy. Wiesz co, przypomina mi się, kurczę, zupełnie, no ale POP Science, ta scena z filmu Żywot Bryana, gdzie jest takich dwóch, którzy i tak wiesz, tak rozmawiają, jak takie naprawdę dwa przygłupy. Po czym, gdy Rzymianie odchodzą, oni zaczynają taką dysputę filozoficzną. I tak mi się troszeczkę wydaje, że tak właśnie wyglądało, nie? Tak. Natomiast słuchaj, jeszcze mam inne rzeczy. No wiem, że czas nas goni, więc nie będziemy już może wprowadzać nowych koncepcji, jeżeli już to bardzo skrótowo.

Skoro tak się teraz prześcigamy w tych różnych koncepcjach, to jest jeszcze jedna koncepcja. MC Leszek. My jesteśmy teraz, to jest koncepcja, gdzie jest tych kilka wszechświatów, między nimi są przejścia, jest wszechświat taki typowo przejściowy, jest ten, w którym teraz jesteśmy, jest tak zwane niebo, czyściec i piekło. Nie można tego podciągnąć pod multiwersum? Wszystko można podciągnąć pod multiwersum. Oczywiście. Wszystko można, nawet kilo schabowego. Dokładnie, kilo schabowego można. Podkręcające mózg od twarzy, proszę bardzo, akurat. Tak, także jest... Temat jest bardzo pojemny. Mam nadzieję, że jakoś tam

Pokazano wszystkie 16 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.