Mentionsy Mentionsy
POP Science
POP Science

Co nauka naprawdę wie o piramidach? - POP Science

11.11.2026 ·1 godz 50 min · 12 rozdziałów

Jak budowano egipskie piramidy i co wiadomo o ludziach, którzy je wznosili? Archeologiczne odkrycia, dawne metody transportu i wiedza astronomiczna pomagają odtworzyć przebieg tych wielkich przedsięwzięć. Współczesne badania pozwalają też zajrzeć do wnętrza piramid i sprawdzić hipotezy dotyczące ich konstrukcji. Co już wiemy i czego jeszcze nie wiemy o piramidach egipskich? O tym w dzisiejszym POP Science #130

0:00 · Wprowadzenie i historyczne źródła 1

A okazuje się, że najprawdopodobniej właśnie budowa piramid też tę państwowość egipską ugruntowała, bo przy okazji takiego No jak na tamte czasy wielkoskalowego projektu, w który zaangażowane było całe państwo tak naprawdę, powstało mnóstwo dziedzin, które później pozwoliły Egiptowi dalej wzrastać. Różnego rodzaju ewidencje, różnego rodzaju przeliczenia, różnego rodzaju systemy tak naprawdę zawiadywania olbrzymimi, bardzo złożonymi procesami. To wszystko powstawało już wtedy i bez tego nie ma mowy o tym, żeby piramidy mogły powstać. A Herodot Opowiedział nam historię niewolników popędzanych przez nadzorców niewolników ze strony właśnie Faraona.

8:25 · Zakłócenia i ofiary 1

Więc to też była bardzo duża zachęta do tego, żeby przy tym projekcie pracować. A przy okazji nobilitacja, no bo to było coś większego od ciebie, taki cel życiowy tak naprawdę wielu tych ludzi prawdopodobnie. Coś, czego dzisiaj to jest epidemia wręcz, że ludziom celu w życiu brakuje tak naprawdę. A tamto? Mimo, że i tak robili wiadomo na rodzinę Faraona, no to mogło to ich skłonić do takich decyzji. Jeszcze zdarzają się takie, teraz coraz rzadziej, no bo jest postępująca laicyzacja i to tak się rozmywa, ale jeszcze gdy ja byłem młodszy, gdy powstawały decyzje o budowie nowej świątyni, nowego kościoła, To bardzo wiele osób zgłaszało się, żeby zwyczajnie za darmo pomagać, no bo to była dla nich taka wewnętrzna, duchowa nobilitacja i taka możliwość zapracowania sobie na lepsze życie pozagrobowe.

11:21 · Promocja pracy 1

To była, wiesz, historia sprzed dwóch tysięcy lat i oni opowiadali tam niestworzone historie. Herodot jeszcze to podkręcał, żeby mu taka, wiesz, dobra, dobry dokument wyszedł z tego. Na przykład taką historię też dorzucił o tym, że Faraon Hufu, czyli ten Cheops dzisiaj znany, miał jakoby oddać swoją córkę do Zamtuza, Żeby tam ona swym ciałem nierządnica po prostu pozyskiwała pieniądze na budowę, bo mu się niejako pieniądze na budowę piramidy skończyły. Co więcej, poczekaj, bo to nie koniec tej wspaniałej historii, kobieta miała taki łeb do interesów, że oprócz pieniędzy od swoich klientów kazała każdemu przynieść głaz, ten taki kamień i z tychże właśnie głazów Miała powstać ta mała piramida. Tam jest kilka satelickich takich piramid, więc miała mała piramida powstać.

28:26 · Zmiany technologiczne 3

Bo po prostu przywędrowały z miejsca, gdzie wcześniej tego typu rzeczy robiono. A zresztą nie oszukujmy się, to nie jest jakiś wyrafinowany kształt. Gdyby wszędzie na świecie powstały panteony, tak, na przykład, albo wiesz, Akropol był w dziesięciu miejscach, wiesz, dziesięć tysięcy lat przed naszą erą, to moglibyśmy się zastanawiać, czy coś tutaj nie gra. Natomiast tutaj mamy Trójkąt. To nie jest jakaś specjalnie wyrafinowana figura, nie? Który jest niewyrafinowaną figurą, ale przy tych proporcjach promieniowanie kształtu... Ale to potem. W każdym razie, słuchaj. Oni ostrzyli żyletki, no. Słuchaj, których jeszcze nie było wtedy. A czym się golił Faraon? Noże?

Oczywiście nie porównujemy tego absolutnie do medycyny dzisiejszej, bo podejrzewam, że liczba nieudanych, że tak powiem, zabiegów była znacznie wyższa. Tej, którzy potem nie żyli. Dokładnie. Ale jednak mimo wszystko sięgali po takie nawet rozwiązania i próbowali sobie z tym radzić. Zresztą też w zapiskach hieroglificznych, w różnych tam źródłach też o tym możemy sobie przeczytać. Jedno to jest oczywiście jakaś tam wizja Faraona. Bo zresztą ta piramida, bo piramidy mają swoje nazwy jeszcze, nie? I ta piramida nosi nazwę, tutaj może wyświetlimy w hieroglifach właśnie tenże napis, Horyzont Cheopsa, no tak to możemy na dzisiaj sobie przetłumaczyć. Natomiast oprócz tego wymiaru, nazwijmy to, duchowo-religijnego, który był takim spoiwem tego wszystkiego, to dużo wskazuje na to, że to była też całkiem nieźle zaplanowana akcja

Nazwijmy to polityczno-ekonomicznym być właśnie budowa piramid. Więc wieloraki tak naprawdę cel, nie tylko fanaberia, faraona zbudujcie mi piramidy, tak jak powiedziałeś, ale całkiem sprytnie zaplanowane skonsolidowanie, że tak powiem, państwa w tym wszystkim. A przy okazji, tak jak mówiłem, powstało bardzo dużo różnych systemów, które potem były używane w innych miejscach, żeby budować miasta, żeby wzrastać, że tak powiem, i ta potęga, żeby gdzieś tam sobie rosła. To co, z POPujemy może, nie? Myślę, że z POPujemy, a później ja bym chciał tak wejść, żeby pokazać, że oczywiście w Egipcie to jest najbardziej spektakularne i najbardziej znane i najczęściej omawiane, dlatego tutaj właśnie mamy też Edwardsa, taką książkę w takiej słynnej serii Piramidy Egiptu, takie można powiedzieć kompendium wiedzy, chociaż nie najnowsze.

45:13 · Konstrukcja piramid - teoria równi pochyłych 6

To co może, bo chciałeś powiedzieć o innych piramidach, a czy nie zostawić to lepiej troszkę później, żebyśmy tak nie lawirowali? To może trochę o tym, jak budowano piramidy, jak myślimy, że budowano. Żeby jak budowano, to warto najpierw wiedzieć jak jest zbudowana piramida, bo były różne koncepcje czym piramidy są. I my dzisiaj wiemy, że no to prawie na 100% były obiekty związane z pochówkiem Faraona. Że jakby to był główny cel, tam mamy oczywiście komory, w których są sarkofagi i tam spoczywać miał, że tak powiem, Faraon. A jeszcze, żeby było ciekawiej, z tych komór wychodzą takie kominy jakby, takie wentylacyjne jakby szyby. Zlokalizowane były, jak się

Zakłada, no bo oczywiście jak sobie przeanalizujemy jak wyglądało niebo te tysiące lat temu, no to tam były właśnie gwiazdy, do których według wierzeń miał podążać Faraon, tak? No bo Faraon jako istota boska, to jego K, czyli ta wewnętrzna siła, coś co dzisiaj byśmy duszą nazwali, miała powędrować do domu swojego, czyli właśnie w kierunku tychże właśnie gwiazd. I te szyby teoretycznie miały Wskazywać na te gwiazdy. Jak sobie tak cofniemy niebo, to mniej więcej właśnie tam te gwiazdy się znajdowały. No aha, czyli ten doczesny, że tak powiem, skafander biologiczny Faraona miał pozostać zabalsamowany tutaj na Ziemi. Więc skąd wiemy, że takie było przeznaczenie? Dużo jest zapisków w różnego rodzaju świątyniach, w różnego rodzaju właśnie papirusach, w różnego rodzaju innych obiektach, gdzie na ścianach na przykład różne hieroglify się znajdowały.

Mówi też to, że znajdowano tam wspaniałe meble, papirusy, pokarm na drogę, kiedy ta Ka Faraona będzie podróżować gdzieś tam do gwiazd, więc jakby wszystkie te atrybuty, które znajdowano w normalnych grobowcach, takich klasycznych grobowcach, w których królowie spoczywali wcześniej, zanim w piramidach zaczęli spoczywać. Tak, piramida była tylko jednym z elementów. Tutaj też trzeba od razu powiedzieć, że to My tutaj się jakby skupiamy na samych piramidach, natomiast to był wielki kompleks, który obejmował piramidę, świątynię grobową, drogę procesyjną, świątynię dolną, mniejsze piramidy, grobowce członków rodziny. To był całkiem spory jakby teren, tam też sporo figur jakichś też się pojawiało, ozdób, innych rzeczy.

To była taka Ja nie wiem, czy to można nazwać taka nekropolia, ale przez takie całkiem duże N. Wiesz co? Ciężko nazwać nekropolią jako taką, bo na nekropolii to masz w sensie na cmentarzu po prostu... Wiele grobów. Masz wiele grobów różnych ludzi. Tu masz jeden, ale też dla członków rodziny. To jest taka mogiła rodzina. A tak, można powiedzieć, tylko taka... Mega mogiła. Mega mogiła. Mega konstrukcje, mega mogiły. No bo tak jak mówisz, faktycznie to piramida jest tym najbardziej rzucającym się w oczy elementem, ale cały kompleks jakby tutaj wchodził w skład tego. No i tych piramid miałeś X, nie? Tak. To, co jest też ważne. I o tym powiedziałeś, że Faraona, który tam był umieszczany w tej komorze królewskiej, że jego pieczętowano, z nim mnóstwo skarbów tam było, właśnie jedzenia, dóbr różnego rodzaju, ale też

Jakieś klątwy faraonów czy inne rzeczy się pojawiały. Nie wiem czy to w piramidzie było, to było w grobowcu. Okazało się, że był tam grzyb z rodziny Aspergillus, jakiś tam taki grzyb i po prostu jak to otworzył, to dostał zakażenia. Jak połączysz to z klątwą, która jest wyryta, no to w tym momencie nie wchodź, bo umrzesz, ty wejdziesz i umrzesz. Bo tego grzyba zostawił Faraon. Wiesz co, dzisiaj się co innego nazywa klątwą Faraona. Słuchaj, to jest nazwa tej właśnie piramidy Cheopsa. Popatrzysz sobie na te hieroglify i to jest w ogóle zobacz, jak niesamowicie skomplikowanym, wyświetlimy to oczywiście tutaj wam też, jak niesamowicie skomplikowanym językiem było pismo hieroglificzne.

Było bardzo może nieumowne, bo nie było umowne oczywiście, miało swoje zasady, ale trzeba było być bardzo uważnym czytając to pismo, bo na przykład Teoretycznie od prawej do lewej, ale tutaj od lewej do prawej, bo musisz spojrzeć gdzie patrzą na przykład te kaczuszki, te ptaszki, te ibis, który tam na dole jest i tak dalej. I od tamtej strony zaczynasz. Masz na początku kartusz na górze, czyli ten taki owal, w którym zapisane są Hieroglify i to oznacza, że mamy tutaj do czynienia z kimś ważnym, z członkiem rodziny królewskiej na przykład, więc tutaj widzisz, że będziesz miał już imię Faraona, tak? I tu masz , bo tam samogłosek nie pisali. To mnie też zastanawia, jak poznać właśnie, którą samogłoskę miałbyś zastosować, że , a nie , na przykład.

66:13 · Konstrukcja wewnętrzna i teorie budowy 1

A nie to nas powierza. Fajnie, żeby faraony jeszcze żyły. Jak umrze to trudno, to go zabalsamujemy, zaczeka te 15 lat czy 20, co mu się tam śpieszy. To jest właśnie to, co chcemy tym programem pokazać. Oczywiście można by było bardzo głęboko w to wchodzić. Może kiedyś uda nam się jakiegoś archeologa zaprosić, eksperta. Może nam się uda właśnie... Jest paru takich komentatorów w telewizji, co na wszystkim się znają i są ekspertami. Co nauka naprawdę wie o piramidach?

102:46 · Piramidy w różnych kulturach i epokach 1

Nie wiem, jak miał Jean-Michel Pei. Panie Ryszardzie. Główne wejście do Louvre'u. Nawet tam mam zdjęcie, tak? Zrobiłem sobie zdjęcie. Tego się nie spodziewałem, że między jedną płytą a drugą pan Ryszard skonstruował takie coś. Ale proszę ciebie, ogromna czarna piramida, która jest hotelem Luxor, hotel i kasyno w Nevadzie, w mieście Las Vegas. Wspaniała i w wielu filmach, tam gdzie o tych cudownych piętnastkach, trzynastkach, czy coś. No tak, tylko tam wiesz, jakby Egipt, Faraon kojarzy się z bogactwem takim, wiesz, aż obrzydliwie płynącym złotem, więc jakby pewnie tutaj taka była ścieżka tego. W każdym razie, moi drodzy, cóż, piramida niewszystek znikła, jak to się mówi.

Pokazano wszystkie 14 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.