Podróże filozoficzne. Plotyn

Mili słuchacze, przez pięć kolejnych tygodni rozmawialiśmy w sposób bardzo ogólny o filozofii przełomu R. Właściwie ona już zaczyna się wraz ze śmiercią Epikura, to tu zaczynają dominować poszczególne nurty, zjawiska, a nie konkretni filozofowie. Ale teraz przechodzimy do czasów, gdy znów to właśnie konkretni filozofowie mieli największe znaczenie dla kształtowania się myśli filozoficznej. Jesteśmy w momencie, gdy już jest po czasach Chrystusa, już Chrystus i Jego rewolucja się zakończyły. Ta rewolucja dotyczyła, przypominam Państwu, tego, że Chrystus zadał nowe pytania.

I rozpoczęło to wielką batalię o próbę zrównoważenia tego, co mówił Chrystus, z tym, co dotychczas wypracowała starożytna filozofia. Bodaj najważniejszym problemem, na którym się skupiono w pierwszej kolejności Było to, o czym już Państwu awizowałem wcześniej, ale mówiłem o kilku problemach, a ten spośród nich był najważniejszy, że Chrystus był Bogiem i człowiekiem, a dla filozofii starogreckiej Bóg i człowiek to były przeciwieństwa. Mało tego. Ten świat był dualny. Był dualizm Boga i człowieka, był dualizm formy i materii, był dualizm tego co idealne i tego co materialne, był dualizm psychiki i ciała, a tu wszystko jest monizmem.

Wszystko jest jednością. I jak w takim razie, proszę Państwa, pogodzić ten dualizm starożytnej filozofii z monizmem głoszonym przez Chrystusa? Proszę Państwa, w pewnym sensie można powiedzieć, że myśl Chrześcijańska była redukcjonistyczna, ona zredukowała wiele problemów, głosząc po prostu, że są czymś wspólnym, bo Chrystus z jednej strony był Bogiem, z drugiej strony człowiekiem i ten rozdział między Boga i człowieka przestał mieć tak ogromne znaczenie. No i znowu, ten, który był jako pierwszy, jako ten, który podjął walkę o to, żeby dualizm, monizmę w jakiś sposób pogodzić, był Plotyn. Plotyn żył w latach 203-270.

Albo mówić, że byt najważniejszy, czyli Bóg wyemanował z siebie jakiś byt niższego rzędu, ten kolejny, a te kolejne. Na przykład Bóg wyemanował z siebie Chrystusa, Chrystus anioły, anioły człowieka. Albo mógł iść inną drogą i twierdzić, że wszystko to są tylko etapy rozwoju tego samego bytu. I tą drogą poszedł Plotyn. On po prostu powiedział, że byt jest czymś, co się cały czas staje, tylko przechodzi kolejne fazy. Te fazy są coraz mniej doskonałe. Czyli byt jest jakąś jednią, Ale w naturze są przeciwieństwa.