Vector: Amerykański sen megalomana. PB AUTOPORTRET
To miała być rewolucja – supersamochód z USA, który rzuci wyzwanie Ferrari i Lamborghini, a była historią pełną sensacji, niedomówień oraz zdrad. Dziś opowiemy Wam o chyba najbardziej megalomańskim projekcie w dziejach amerykańskiej motoryzacji. Posłuchajcie historii o tym, jak wielkie ambicje, wielkie pieniądze i wielkie ego stworzyły markę, która miała wszystko... poza szansą na sukces.
Jak wielu młodych ludzi w tamtym czasie, ja żyłem gumy turbo. Też nie tylko po to, żeby je rzucić, tylko po to, żeby zbierać te obrazki z samochodami. I takim świętym gralem był obrazek z samochodem amerykańskiej marki Vector. I to o niej chcemy dzisiaj opowiedzieć. O tej marce, no a właściwie głównie o jej założycielu. To jest postać nierozerwalnie związana z samą firmą i to ona nadała charakter i ten właśnie taki, no dynamiczny, że tak powiem, charakter historii tej marki. To co, od początku, na przełomie lat 80. i 90. zeszłego stulecia, Świat super samochodów był jakby zdominowany przez samochody, które w logo miały byka, konia, czasem elipsę, tak? Mam na myśli Lamborghini, Ferrari czy McLarena.
Te samochody wtedy się kojarzyły z super samochodami i w Stanach Zjednoczonych pewien człowiek, o którym dzisiaj będziemy opowiadali, stwierdził, o nie, ja chcę mieć samochód z stylizowanym V i to ma być super samochód. Gotowy rywalizować z tymi tuzami już wtedy motoryzacji. On sam twierdził nawet więcej. On twierdził, że to jest nie pierwszy super samochód, tylko że to jest pierwszy hiper samochód. Że to jest samochód, który właściwie wyznaczył nowe standardy dla motoryzacji i że to z niego de facto, według niego, czerpały wzorce te wszystkie włoskie legendy. Właśnie, tutaj już można w tym momencie pokazać charakter osoby, o której mówimy, bo nawet jeszcze nie byliśmy, jak się nazywa. To jest Jerry Weigert, jest tą osobą, która stała za całą ideą powstania marki Vector.
I on sam ten samochód określał, właśnie po pierwsze jako pierwszy hiper samochód na rynku i po drugie jako zdecydowanie lepszy samochód sportowy, jaki do tej pory powstał. Sam mówił, że założeniem było stworzenie samochodu, który był lepszy od Ferrari, Lamborghini czy Porsche i po czym dodawał i Vector taki był. To jest fakt. Co przypomina być może pewną osobę z USA, która też by pewnie teraz stwierdziła, że stworzy najpiękniejsze, najlepsze na świecie amerykańskie superauto i że ono będzie najwspanialsze. Więc myślę, że mówimy tutaj o osobie o trochę podobnym nastawieniu do życia i z podobnym syndromem zdobywcy. Przy czym problem polegał na tym, że to co z jednej strony dawało Vectorowi taki pewien sukces, głównie wizerunkowy, to też jednak obarczało całą historię, ponieważ to była głównie historia związana z oszukiwaniem losu, ze zmaganiem się z przeciwnościami i z takim zwykłym ludzkim
Co prawda ten pierwszy prototyp powstał jeszcze z wolnych części, tam akurat było Porsche pod spodem, ale to już tylko taki mały szczegół. Stworzył go razem ze wspólnikiem z Kalifornii, z którym zresztą jeszcze zanim pokazali to już się zdążył pokłócić. No tych kłótni, zdrad, dramatów w historii Vectora jest sporo. To też jest historia wielkiej ambicji i tutaj widzę jakieś części wspólne z historią Alejandro de Tomaso, którą opowiadaliśmy kilka tygodni temu, gdzie rzeczywiście te ambicje brutalnie zderzyły z rzeczywistością projektu. Bardzo brutalnie. Do tego przejdziemy. Wspomniałeś o pierwszym samochodzie, tym pierwszym projekcie.
Vector nazywał się V2. Napędzał go turbo doładowany silnik V8 Chevroleta. To turbo doładowanie było pewną nowością w tamtych czasach. Sam założyciel marki urodził się w 1944 roku i od młodego pasjonował się lotnictwem. Dlatego też jak wklikacie sobie W2 Oczywiście Vector W2 i obejrzycie zdjęcia w internecie, zobaczycie jak mocno inspirowany kokpitem samolotu był kokpit tego samochodu. Sam projekt też był inspirowany, w ogóle F117, to jest chyba, bo powiedz, jeśli się nie mylę, F117 w każdym razie projekt bardzo dobrze znany, też taki ikoniczny ze względu na taką swoją angularność, jeśli jest takie słowo po polsku.
Taka była moda, taki był klimat. Tak, tak. Lub wręcz nieubranych i z włosami nastroszonymi jak członkowie zespołu Duran Duran. Na przykład. Ale to działało, bo sama nazwa firmy, firma, która budowała ten sam odczyt, miała budować, nazywała się Vehicle Design Force. To brzmiało jak, nie wiem, jakiś tajny projekt rządowy. I to się dziennikarzom spodobało, bo magazyn Motor Trend dał nawet to W2, jeszcze nieznane nikomu, na okładkę. I oczywiście Finał finałów, brak funduszy i no dość silna, czy nawet za silna osobowość Wiglerta, no nie sprzyjały rozwojowi dalszemu. Na przykład wspomniałem przez Ciebie tunel aerodynamiczny. Nie bo nie, jest dobrze i nie będziemy tego sprawdzać. Finał finałów, ten Vector V8 się urodził.
18 lat to zajęło. Zajęło to 18 lat i bardzo ciekawe jest, skąd Wiglett pozyskał na to pieniądze. To jest to źródło finansowania, bo też opowiadaliśmy o Koenigsegu już jakiś czas temu. Tam dużo czasu poświęciliśmy temu, skąd młody człowiek wziął pieniądze na to, żeby budować super samochód. Skąd Jerry Wiglett wziął pieniądze na super samochód? Miał takich pięć źródeł finansowania, przynajmniej tak znalazłem w źródłach. Formalnie zarejestrował spółkę Vector Aeromotive Corporation i wprowadził ją na rynek OTC, to jest taki over the counter. To nie jest giełda, dzisiaj byśmy powiedzieli, to jest właśnie, ładnie to nazywałeś, to jest Patronite. Patronite. Pozyskał w ten sposób kilka milionów dolarów, głównie od prywatnych inwestorów z Kalifornii i Florydy.
On ogólnie wykształcenie miał, ponieważ on studiował w Art Center College of Design, czyli uczelni, która też wykształciła wielu znanych designerów. Sam urodził się w ogóle w Deborn, Michigan, czyli właściwie on się urodził jakby nieomal w cieniu fabryki Forda. W pępku motoryzacyjnym Ameryki. I on potem, właśnie tak jak mówisz, w latach 80-tych też doradzał, między innymi był jedną z osób tworzących biuro Toyota Calty, czyli to biuro, które właściwie było takim punktem przełomowym dla Toyota. Więc na pewno z tego jakieś pieniądze miał i ogólnie też to pokazywało, że on miał kompetencje i sam projekt Vectora, który on zrobił, No to wow, to jakby to jest kawał świetnego, kawał świetnego projektu. Koniecznie musicie zobaczyć, wklikać.
Tam doszło do, jak to się mówi po polsku w sądzie, do czego się prowadzi? UGODY. UGODY, tak. Właśnie tam doszło do UGODY. No, w życiu Weigerta właściwie sądy pojawiały się cały czas. Też mówiłeś o źródłach finansowania jego firmy. Jakby to zapewne nie był element planu biznesowego, chociaż kurczę znając jego może nawet był, bo on też pieniądze miał między innymi ze sporu sądowego z firmą Goodyear. Z tego, że zapewne nieopatrznie, ale jedna z opon Goodyera w latach 80. została nazwana właśnie Vector. Z czym od razu on ich pozwał, w czym się lubował, bo tak samo wszyscy... No szukał pieniędzy. Tak, szukał pieniędzy, tak samo jeśli któryś magazyn właśnie przez te 18 lat pisał, że ten samochód nie dojdzie do skutku, czy jest zły, właśnie czy się psuje, ciach, od razu każdego brał do sądu.
Przypomina ci to historię polskiego super samochodu troszkę? No właśnie już w pewnych momentach wcześniej też do niej się odbywałem, bo też ten model finansowania jest patronite, ale właściwie też może w pewien sposób przypomina tę giełdę New Connect. Czy to by było nieeleganckie, żeby tak powiedzieć? Byłoby chyba nieeleganckie, ale wróćmy do Vectora. Bo ta historia Zandra Gassim, umówmy się, no mocna porażka wizerunkowa, tak duża gwiazda tamtych czasów, zwraca samochód, co oczywiście nie uchodzi... Nie po cichu i nie po cichu. Nie po cichu, jest to opisywane w mediach, w magazynach motoryzacyjnych również. Czy założyciel Vectora się poddaje? Skąd? Po prostu szuka pieniędzy dalej. Szuka pieniędzy i to jest właśnie... I znajduje na drugim końcu świata.
W podobnej cenie. Po sprzedaży Lamborghini na Audi Vector został bez silników, bez kapitału, bez planu. Projekt de facto umarł. Wyprodukowano chyba tylko 14 samochodów tych modeli M12. Przy czym w 1999 właśnie firma wróciła o dziwo do Weigerta, który w ogóle to już prawie 30 lat od momentu złożenia za rozpoczęcie działalności. On się przez cały czas nie poddał. I amerykański sąd przyznał mu rację, że ta firma została przejęta nielegalnie, że to było wrogie przejęcie i w 99 dali mu z powrotem prawa do nas Vector i on z niej skorzystał, ale chwilę później znowu padł. No tak, bo on podniósł się rzeczywiście po tym odzyskaniu władzy nad własną firmą. To taki trochę Feniks Popiołów. Pokazał wtedy te prototypy WX3 i WX8.
Ostatecznie powstały prototypy. W 1999 roku chyba zaprezentował Vectora WX3. W 2007 roku, patrzcie jak to długo zajmuje, ten taki bardziej ekstremalny WX8, który miał osiągać właśnie 430 km na godzinę i mieć 2000 koni i jakby te samochody były gotowe na papierze. Przecież to właśnie ten już z 2007, to jest ostatni Vector, jaki de facto powstał, to już był taki widać cień tej dawnej wielkości, to znaczy nawet sam projekt, on już miał przednie światła z Toyota Supry, to już tak było bardziej w kierunku takiego kitkara, które obiecywało, po prostu to była taka silnik, jakaś rakieta. No widać było, że jakby wiek, że Wigard jest zmęczony tą wiecznym poszukiwaniem pieniędzy.
Sam Weigert zmarł 15 stycznia 2021 roku w wieku 76 lat. I rzeczywiście jego śmierć zakończyła oficjalnie historię Vector Motors. Fabryka została zamknięta, domena firmy wygasła. Ostatnie wpisy w mediach społecznościowych związane z tą firmą pochodzą od niego oczywiście, z 2018 roku. I jakby co zostało po Vectorze, bo oczywiście był sukces. Znaleźć się na gumach turbo, umówmy się, to nie są tanie rzeczy. Guma turbo sprawiła, że Vector jest znany między innymi w Polsce. I takich jakby takiego merszczu, tak byśmy, znaczy nie po polsku, ale jakby możemy powiedzieć, takiego merszczu w ogóle było dużo na całym świecie, bo też jedna z osób, jeden z pracowników Vectora po latach właśnie przyznał, że może i nie zrobiliśmy nigdy za bardzo auta.
Może jej jakby no nie pokonaliśmy, nie byliśmy nigdy na skale Porsche czy Lamborghini i wiele osób dlatego jakby patrzy z góry na Weigerta, który przez 30 lat próbował, wierzył i jakby walczył mocno ponad swoją ligę, ale że właśnie sama ta osoba powiedziała, że można było patrzeć w ten sposób. Ale kiedy on kiedyś pojechał sobie turystycznie do Chin i gdzieś tam zwiedzał Chiny. Był w jakiejś takiej najbardziej zabitej dechami wiosce w Chinach, pośrodku niczego. I wszedł do baru. I w barze, jeszcze po tylu latach, pośrodku niczego, był plakat Vectora na ścianie. No to to pokazuje, że taki ten kulturowy oddźwięk tego projektu... Jest ogromny. Umówmy się, Vector przez całą dekadę istnienia wyprodukował może 100 samochodów.
Mniej, mniej, dużo mniej. Tak, 100 to już jest bardzo na wyrost. Wigard tego nie doczekał, ale już po jego śmierci Vector V8 jest cenionym eksponatem kolekcjonerskim. Ceny aukcyjne to są nawet milion, półtora miliona dolarów. A ten nielubiony M12, czyli kopia Lamborghini Diablo jest oczywiście trochę mniej prestiżowy, natomiast nadal pół miliona dolarów trzeba zapłacić na taki samochód i jest ciekawostką przede wszystkim dla fanów Lamborghini Diablo. Jako taki dodatek. Musicie przyznać, że jak na skalę działalności, to skala rozpoznawalności jest gigantyczna. Czyli sukces wizerunkowy Jerry Wigert osiągnął. Kurczę i nawet sama wartość tych samochodów, która ja myślę, jestem pewien, że będzie rosła.
W ostatnich latach to widzimy, szczególnie kiedy teraz jest taki trend na samochody z lat 80., początku 90. Jakby osoby, które wtedy dorastały, teraz jakby są na szczycie swoich możliwości finansowych, więc to jest znana zasada rynku kolekcjonerskiego, że wtedy te wartości rosną i także cały marketing przez to związany z Vectorem wokół tych firm, które sprzedają tego typu samochody jest coraz lepszy, coraz bardziej jakby też rozwinięty też w social mediach, więc jestem pewien, że wartość tych samochodów przez cały czas jeszcze mocno będzie rosła, a jakby podaż jest mocno ograniczona. To wszystko pokazuje, no dokonał jednak rzeczy Fajnej. Nie wiem czy wielkiej, ale fajnej. No trafił do autoportretu, to też już o czymś znaczy. No dokładnie. Firma, która przez 40-50 lat istnieje, wyprodukowała kilkadziesiąt samochodów.
Co jest też ciekawostką i pokazuje, Te ambicje i taką butność założyciela, że on używał swojego własnego języka korporacyjnego, mimo tej mikroskali produkcji, na przykład AEROMOTIV. To było skrzyżowanie lotnictwa i motoryzacji i Uyger twierdził, tylko Vector zasługuje na takie określenie. Jeszcze było AFTECH. To nazwał tak linię silników, rozwijaną przez Vectora. Rzekomo projektowano podstaw. Wiemy, że w rzeczywistości były to Chevrolet V8. I WX, te ostatnie prototypy, którymi próbował zainteresować świat, miały ten przedrostek WX. To było W oczywiście od Wigard, X od eksperymentu.
Taką swoją nową mowę mówię. Cały czas skala produkcji kilkadziesiąt samochodów. Nigdy na nich nie zarobił w takim bezpośrednim tego słowa rozumieniu. Natomiast dzięki temu jest znany na całym świecie wśród miłośników modernizacji. Jestem przekonany, że jeszcze w niejednym warsztacie wisi plakat z którymś z Vectorów. On też sam się porównywał w jednym z wywiadów do Ilona Muska z lat 80. W jednym z ostatnich wywiadów. Był takim Elonem Muskiem w latach 80. Też jest coraz bardziej wymowny. Teraz pytanie, czy Vector ma przyszłość? Tak sobie myślę, że może w tym świecie elektrycznych hiperaut, które teraz gdzieś tam próbuje się budować i milionowych budżetów, Vector nadal miałby ciężko, tak jak zawsze.
Potrzebowałby jakiegoś cudownego inwestora, wariata po prostu, który ma ochotę go zbudować. Takie marzenia o tym Vector, powiedzmy e-tron, nie wiem jak on się mógł nazywać, to raczej krążą oczywiście po internetowych forach, raczej bez szans na realizację. Vector spoczywa w legendzie, jest świetnym serialem do słuchania i chciałbym kiedyś obejrzeć film o historii jego założyciela. Pewnie to jest jedna z najbardziej ambitnych porażek w historii amerykańskiej motoryzacji, o ile nie światowej motoryzacji. Ostatecznie bym powiedział, że niestety Vector tak brutalnie mówiąc, bo jakby pokazuje pozytywy, ale jednak bym powiedział, że on trafił mimo wszystko na śmietnik historii, tak bym to nazwał, ponieważ w momencie, kiedy Jerry Weigert zmarł, to można powiedzieć, że firma zmarła razem z nim, to znaczy też tam czytałem relację w American Magazine, że w momencie, kiedy on zmarł,
Pokazano wszystkie 19 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
To miała być rewolucja – supersamochód z USA, który rzuci wyzwanie Ferrari i Lamborghini, a była historią pełną sensacji, niedomówień oraz zdrad. Dziś opowiemy Wam o chyba najbardziej megalomańskim projekcie w dziejach amerykańskiej motoryzacji. Posłuchajcie historii o tym, jak wielkie ambicje, wielkie pieniądze i wielkie ego stworzyły markę, która miała wszystko... poza szansą na sukces.