Louis Chevrolet: W cieniu samego siebie PB AUTOPORTRET
Zapraszamy na historię człowieka, którego nazwisko zna cały świat, choć o nim samym słyszało niewielu. Louis Chevrolet był kierowcą wyścigowym, buntownikiem i konstruktorom, który marzył o lepszym samochodzie. Paradoks polega na tym, że jego nazwisko stało się legendą… zupełnie bez niego.
Autoportret. Zapraszamy Marcin Boutryk i Mateusz Szuchowski. Dzień dobry, witamy was. Autoportret Marcin Bełtrek. Mateusz Żuchowski. Witamy was wyjątkowo, bo pierwszy dzień świąt dużego narodzenia. Aż się zdziwię, jak ktoś będzie słuchał nas dzisiaj zamiast dojadać serniczka. A może akurat właśnie chce sobie odpocząć przy jakiejś miłej historii. Czy będzie ona taka miła? Właściwie nie będzie taka miła, ale historia... Dlaczego wybraliśmy akurat pierwszy dzień świąt 25 grudnia na emisję odcinka o Chevroletcie? Wiecie o tym z tytułu. Dlatego, że Louis Chevrolet urodził się 25 grudnia właśnie.
Urodził się w 1878 roku w szwajcarskiej miejscowości La Chaux-de-Fonds. Trzy lata nauki francuskiego nie poszło na marne. Chociaż to była szwajcarska akurat miejscowość. Szwajcarska, ale w ogóle nie urodził się w Stanach Zjednoczonych, a jego nazwisko jest kojarzone jako... Jego nagrodowisko jest kojarzone z amerykańską motoryzacją i słusznie. Natomiast historia pana Louisa jest dosyć... Pokrętna. Pokrętna i w sumie smutna. Ale zacznijmy od tego, że... Skąd w ogóle Chevrolet w Chevroletcie? Bo to też w ogóle jest dla mnie ciekawe, bo tak jak się... Przepraszam, dzwoni do mnie. Muszę jej powiedzieć, że ja... Dobra.
Daj sekundę. Halo? Dzień dobry. Dzień dobry. Wy macie autoportret z kuchni? Tak. Tak, wróciłem. Tylko od rana jestem na... teraz jestem jeszcze na jednym nagraniu i tak myślę, że między 15 a 16 bym przyjechał. Dobrze? Tak? Tak. Tak. Tak, tak, na pewno, tak, tak, tak. Będę dzwonił, jak już się znajdę miejsce. Dobrze, to dziękuję, do zobaczenia. No musiałem, przepraszam. To tylko dokończę swój wywód, że dla mnie osobiście jako osoby, no jednak cokolwiek interesującej się historią motoryzacji, marka Chevrolet
Aż tak z Louis Chevroletem się nie kojarzy, ponieważ ten związek wbrew pozorom jest taki dość epizodyczny i luźny nawet paradoksalnie. Ale też oddzierający przynajmniej mnie z jakiejś takiej bajkowej strony życia, że jak ktoś coś potrafi to zarobi na tym pieniądze i będzie cudownie i będzie żył długo i szczęśliwie. Choć początkowo długo rzeczywiście młodemu Chevroletowi dobrze szło. Dobrze szło. Zacznijmy od tego, że w ogóle nie miał być konstruktorem samochodów, bo urodził się, nazwę to Beskidy Zagarmistrzów. La Chaux-de-Fous było miastem zagarmistrzów po prostu, gdzie czasu się nie tyle odmierzało, co się go budowało.
Nazwijmy to w ten sposób. I on tam wśród tych trybików stalowych, sprężynek i różnych malutkich narzędzi się urodził. Nadano mu imię Louis Joseph Chevrolet. I ojciec uczył go cierpliwości i precyzji, tam jakby dorastał, nie w warsztacie samochodowym, a w warsztacie zegarmistrza. No i to go spotkało z zupełnie czymś innym, bo on oprócz tego, że patrzył jak tata buduje zegarki, wykazywał się skłonnością do przekraczania prędkości swoim bicyklem. Zabiłowanie do prędkości, które wtedy jakby było tak egzekwowane, jak w tamtych czasach się dało. Tak, kiedyś w jednym z wywiadów ktoś o nim powiedział, że mechanika była jego językiem, ale prędkość jego życiem.
Williama Vanderbilta, który w Europie był na wypoczynku razem ze swoim takim trzykołowym samobieżnym pojazdem marki Roblin, który wymagał naprawy. No i wtedy akurat właśnie Louis Chevrolet trafił się jako osoba, która była pod ręką i kilkunastoletni chłopaczek temu amerykańskiemu milionerowi ten pojazd naprawił, co oczywiście Vanderbilta wprawiło w rozumienie i powiedział, że koniecznie powinien wyruszyć w podróż do Ameryki, bo Ameryka właśnie takich ludzi potrzebuje. No i jakby to musiało zostać w jego głowie, bo kilka lat później, kiedy już jakby osiągnął wiek, w którym mógł być samodzielny, to do tych Stanów Zjednoczonych ostatecznie dociera.
Więc też z kolei Louis Chevrolet był tą osobą, która w tej mechanice była silnie osadzona. I kilka razy później także doszedł do tego ten wątek biznesowy, w którym, jak wiem, oczywiście Sobysław Zasada również zaistniał z dużym powodzeniem. Louis Chevrolet, nie powiedziałbym, że nie aż tak wielkim powodzeniem, ale jednak to było coś, co widział też jakby jako kolejny naturalny krok w swojej ewolucji. A właściwie to nawet nie do końca on widział, tylko widział wtedy w zespole Buicka w 1909 roku, widział w nim William Durant. Tak, to jest finansista, wizjoner, nazwijmy go gracz korporacyjny. O którym też już wydaje mi się wspominaliśmy przy odcinku General Motors.
O Pontiacu mówiliśmy. Durant był twórcą, jednym z twórców General Motors. Młody Chevrolet zwrócił na niego uwagę swoimi sukcesami wyścigowymi. Durant potrzebował wtedy takiej twarzy legendy toru. A z kolei Chevrolet potrzebował przestrzeni i kapitału. Więc te dwie siły się połączyły. Pamiętajmy, że Durant był wtedy odsunięty od zarządu czy szefowania General Motors i jakby miał trochę przestrzeni, żeby zbudować coś nowego. No i spotkali się i tak powstała marka, która miała jakby pozwolić Durantowi powrócić do tego wielkiego świata motoryzacji. A Chevroletowi wybić się.
I to się początkowo udało. W 1911 roku, czyli 6 lat po tym powiedzmy pierwszym sukcesie dużym w Stanach Zjednoczonych w wyścigu, powstaje Chevrolet Motor Car Company, czyli młody chłopak, już nie taki młody, ale ma firmę ze swoim nazwiskiem w logo. Trzeciego listopada chyba, tak dokładnie. Tam był Louis, jego brat Artur i Durant zakładają tą spółkę. Durant tak głosi legenda, mówi no to mamy spółkę, teraz będziemy potrzebowali samochodu. Louis sobie powie, no to go zbuduję. I go zbudował, tak. Tym pierwszym modelem był Classic Six, luksusowy samochód, ale Durant miał trochę inny pomysł na tą firmę. To też jakby tutaj kolejny taki szerszy kontekst, który trzeba by zarysować i fascynujące czasy, ponieważ widać, że to są czasy takich wielkich możliwości.
Są to czasy takiego bardzo ekstremalnie szybkiego budowania wielkich pieniędzy i wielkich firm, ponieważ Chevrolet był jedną z tych firm, która została założona do tej pory kolebcem motoryzacji amerykańskiej, czyli w Detroit przy Grand River Avenue. I to jest firma, która z pomocą tych wpływów Duranta miała mieć wstępny kapitał na poziomie 100 tysięcy dolarów. Wtedy się to już wydało. Wtedy ówczesne. Cel był na 100 tysięcy. Okazało się, że szybko udało się uzbierać 2 miliony dolarów. Więc ogólnie od samego początku to była wielka firma na wielką skalę. I tutaj zaczęły pojawiać się tarcia nie wynikające jakby z samych pieniędzy, tylko z ambicji właśnie różnych wizji, ponieważ z jednej strony mieliśmy Louis Chevroleta, który wywodził się z Europy, miał pewnie taką wizję, choćby właśnie bardziej związaną z francuską motoryzacją tych firm, z których też pracował, typu Daraque.
A z drugiej strony mamy pragmatycznego, już wtedy bardzo osadzonego w amerykańskiej kulturze korporacyjnej... Z jasnym celem, pobić Forda T. Tak, dokładnie, pobić Forda T biznesmena amerykańskiego, Duranta, który twierdzi, że trzeba iść w masówę, trzeba iść w komercję, trzeba po prostu robić samochody, na punkcie których Ameryka oszaleje. Classic Six takim samochodem nie był, był samochodem sportowo-luksusowym. Widać, że początkowo ta koncepcja Louis Chevroleta siłą rzeczy zwyciężała, choćby dlatego, że rzeczywiście on był tą osobą, która ten samochód tworzył, ale choćby w momencie, kiedy Chevroleta w USA nie udało się w podróż, w tym czasie już Durant zaczął te firmy zmieniać.
Doprowadziło do dużych tarć pomiędzy panami, które ostatecznie doprowadziły do sceny, którą historycy Marki i fani Marki zapamiętali jako cigar fight. Ponieważ po prostu firma rozpadła się przez jedną uwagę Duranta odnośnie marki papierosów, które pali Louis Chevrolet. Stwierdził, że nie jest to marka, która przystoi takiej osobie jak Louis Chevrolet. Ten odpowiedział, że jakby zbudowałem ci, sprzedałem ci moje nazwisko, ale nie sprzedam ci mojej duszy.
Trochę podobne zresztą do tego co mieliśmy w poprzednim odcinku. I wtedy po prostu oni się rozeszli. Po prostu wziął... Po prostu rozeszli się, ale zanim się rozeszli w 1915 roku na rynek trafił model Chevrolet serii 490. Ta nazwa brała się od ceny. 490 dolarów kosztował ten samochód, czyli dokładnie tyle samo co Ford T. Chevroletowi się to nie podobało, nie chciał iść w masowę, chciał budować szybkie samochody sportowe, no ale koncepcja finału finałów wygrała, bo dzięki tej 490 sprzedaż marki, młodej, czteroletniej w zasadzie, rosła jak szalona, na tyle szybko, że Durant wykorzystał to do de facto przejęcia General Motors. Tak, tak, dokładnie. Chevrolet, młoda marka, pomogła Durantowi przejąć gigantyczny koncern i w 1918 roku Chevrolet staje się częścią
General Motors dla Duranta Triumph, dla Louisa, jak wspominałeś, w sumie początek, końca kontroli nad firmą. No, on już wtedy był świadkiem z zewnątrz, ponieważ on w 2014 roku razem ze swoimi braćmi założył firmę Frontenac, taką markę, która miała właśnie pozwolić Louis Chevroletowi udowodnić, że to on ma rację i to jest jakby ten kierunek, w którym trzeba by iść. No niestety, jak na złość okazało się, że to Durant jednak. No bo tak, oni budowali, ta z Fronterach Motor Corporation budowała silniki, w sumie konstrukcje wyścigowe głównie i jakieś takie części nazwijmy to tuningowe. Jego projekty ok, pojawiały się w Indianapolis 500 i tam odnosiły nawet sukcesy i jako konstruktor rzeczywiście błyszczał, ale jako przedsiębiorca jakby no powiedzmy płonął.
Tak, tak. No właśnie i to jest jakby clue sukcesu amerykańskiej motoryzacji. To znaczy w warunkach kapitalistycznych wygrywa kapitał. Tam był po prostu duży kapitał w takich firmach. W tej wizji Duranta motoryzacji to była po prostu wielka skala nastawiona na wielkie wyniki. W którym nawet sama myśl inżynieryjna była podporządkowana przede wszystkim efektywności i pozycjonowaniu cenowego, jakby tej aspektowi marketingowemu. Było podejście rynkowe potrzebne, które Durant posiadał. Możemy dodać jeszcze, że lata 20. i lata 30. to dla Chevroleta i jego firmy w zasadzie jeszcze próba przetrwania. Tam była nawet próba zajęcia się projektem i produkowaniem silników lotniczych.
Ale te pomysły zostały zmiecione przez wielki kryzys dosłownie i w przenośni i ta firma upadła. Inżynieryjnie trzeba przyznać, że przez cały czas się rozwijał, a był przecież samoukiem. On nie miał formalnego wykształcenia w zakresie inżynieryjnym, a on sam projektował rzeczywiście te pozespoły łącznie właśnie z 10-cylindrowym silnikiem w układzie gwieździstym. Więc jakby jego dorobek inżynieryjny zdecydowanie budził uznanie, no ale nie przekładało się na to, o co w amerykańskiej gospodarce chodziło. A jednocześnie Chevrolet, czy marka, którą stworzył, która nasiła jego nazwisko, rozwijała się jak nigdy, oczywiście bez niego. Ktoś kiedyś napisał, że to jest jeden z tych przykładów, kiedy historia i realia gospodarcze drwią z talentu.
Jakby tutaj ten smutny finał dokonał swojego dzieła w 35 roku, kiedy Louis Chevrolet powrócił do marki. Jako mechanik. Jako mechanik po prostu, zwykły mechanik na linii produkcyjnej. Na zwykłe stanowisko robotnicze. Wyobraźcie to sobie, że człowiek, który daje marce nazwisko i w pewien sposób ją tworzy, człowiek, który zbudował jej pierwszy samochód, pracuje jak mechanik w zakładzie, gdzie nikt go nie rozpoznaje. Robotnicy wiedzieli tego starszego pana z torbą narzędzi, A na ulicach jego nazwisko błyszczało na tysiącach samochodów. Bolesne to musiało być doświadczenie. Tak. Ostatnie lata też były bardzo smutne, bo jemu nie odnowiły się, tylko pojawiły się problemy ze zdrowiem. W wyniku powikłań cukrzycowych musiało mu amputować nogę.
Miał coraz mniej sił. Pomagał mu brat i przyjaciele. Ale Louis podobno do końca rysował silniki i do końca był konstruktorem. Umarł przez 6 czerwca 1941 roku. Skromny podrzeb, żadnych honorów. Podobno General Motors wysłało kwiaty, ale nie wysłało delegacji na tą I też taki trochę pokazuje, jak świat modernizacyjny jego podszedł, bo nie został pochowany w Litroit, tylko w Indianapolis, blisko toru, który kochał bardziej niż własną sławę i tam spoczywa. Sprawdziłem też, co się działo z jego, bo on miał dwóch synów. Louis Chevrolet Junior, jego starszy syn, niestety zginął w wypadku lotniczym w 1935 roku, miał 25 lat.
Chevrolet zaczął sprzedawać nie tylko samochody, ale budować jakby styl życia. Stał się synonimą takiej amerykańskiej drogi, rodziny, kina, muzyki, wolności. To wszystko się działo rzeczywiście bez udziału Louisa Chevroleta. Takie drugie pięć minut to lata sześćdziesiąte, siedemdziesiąte, kiedy popkultura i muscle cars się pojawiają, tak? Corvette, Camaro, Chevelle, to są nazwy, które w większości ludzi, którzy interesują się motoryzacją, powodują szybsze bicie serca. Chevrolet jest na plakatach, trafia do filmów, do wyobraźni młodzieży i wtedy jakby najbardziej rodzi się jego legenda, czy to, co wspominamy dzisiaj. Już w czasach przedwojennych Chevrolet stał się marką globalną.
Niedaleko skrzyżowania Alei Jerozolimskich i Prymasa Tysiąclecia widzicie takie historyczne zabudowania. To były zakłady Lilpop, Rauw & Löwenstein, czyli trzech wspólników przemysłowców, którzy w Warszawie między innymi produkowali samochody Chevroleta. Zresztą potem jeden z tych Chevroletów posłużył w Powstaniu Warszawskim do powstania opancerzonego Kubusia. Więc też związek z Polską tego Chevroleta od naprawdę wczesnych lat był dość mocny. Zresztą też w całej Polsce właściwie powstawały podzespoły, bo to były akumulatory Tudor z Piastowa, lakiery z Włocławku, opony Stomil.
Więc Chevrolet miał wpływ również na kształtowanie polskiej motoryzacji, ale to wszystko za sprawą jednego Szwajcara w USA. A żeby tak nie zostawiać Was na smutno, bo mi jakby ze słom tych historii jest naprawdę smutno, to jakby przyznajcie, że ta historia Louis'a Chevroleta jest w jakiś sposób niezwykła. Marka powstała z jego marzeń i umiejętności rzemieślniczych. Dziś je znają cały świat. Chociaż tak naprawdę mało się przyczynił technicznie do jej sukcesów. Dzisiaj Chevrolet jest częścią koncernu wartego miliardy dolarów, sprzedającego miliony aut rocznie. Sprawdziłem w zeszłym roku, to jest tam 5,4 miliona samochodów, cały koncern John Motors oczywiście.
Pokazano wszystkie 21 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Goście przedstawiają temat odcinka i powitują słuchaczy.
Przedstawianie urodzenia i pierwszych lat Louis'a Chevroleta.
Opis przejęcia przez William Darunta i powstania marki Chevrolet.
Opis konfliktów między Louisem Chevroletem a Williamem Durantem oraz sukcesów marki Chevrolet.
Opis rozwijania się marki Chevrolet w USA i jej sukcesów.
Opis ostatnich lat i śmierci Louis'a Chevroleta oraz jego legitymacji.
Podsumowanie i zaproszenie do kolejnych odcinków.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Zapraszamy na historię człowieka, którego nazwisko zna cały świat, choć o nim samym słyszało niewielu. Louis Chevrolet był kierowcą wyścigowym, buntownikiem i konstruktorom, który marzył o lepszym samochodzie. Paradoks polega na tym, że jego nazwisko stało się legendą… zupełnie bez niego.