Rubens i Maria Medycejska | s03 e24

Są one olbrzymie, wielkoformatowe i ukazują życie Marii Medycejskiej, która była matką Ludwika XIII, żoną Henryka IV. A jak możecie wnioskować z nazwiska, pochodziła z właśnie tego rodu Medyceuszy i urodziła się we Florencji w Palazzo Pitti, czyli w siedzibie rodu Medyceuszy. I w roku 1600 została małżonką Henryka IV, króla Francji i jednocześnie królową francuską. Tak się skłożyło, że jej mąż dosyć szybko zmarł, bo już po dekadzie małżeństwa.

Ona stała się wówczas regentką na mocy wówczas obowiązującego prawa. Regentką w imieniu swojego niepełnoletniego syna Ludwika, który później zostanie Ludwikiem XIII. Natomiast Maria Medycejska tak łatwo nie chciała oddać władzy, którą przez kilka lat praworządnie sprawowała, co oczywiście prowadziło do konfliktów między stronnictwami, bo zawsze są stronnictwa. Tutaj pojawia się kardynał Richelieu, którego pewnie kojarzycie chociażby za pośrednictwem powieści Dima. O muszkieterach. I te napięcia doprowadziły w czasie, kiedy już Ludwik mógł sięgnąć po władzę, do tego, że królowa została skazana na wygnanie.

Zapewne również dlatego, że Maria Medycejska ponownie skłóciła się z synem Ludwikiem. Oczywiście znowu chciała władzy. I ostatecznie w 1631 roku została wygnana przez syna z Francji. Spędziła resztę życia już poza Francją, uciekła do Brukseli, potem do Niemiec, mieszkała w Kolonii i tam zmarła w 1642 roku. Niewątpliwie cykl, który wykonał Rubens jest najważniejszą spuścizną artystyczną, która pozostała po Marii Medycejskiej. Jest też niewątpliwie pomnikiem umiejętności Rubensa, ponieważ wyobraźcie sobie,

I tutaj też mamy zmęczoną Marię Medycejską, która spogląda z dumą na swojego syna, trzymanego w ramionach przez kolejne bóstwa. A pośród nich dumnie czuwająca nad tą sceną jest bogini sprawiedliwości Astreja. To ciekawe, w tym cyklu nie ma ukazania narodzin następnych dzieci, liczy się tylko delfin, czyli następca tronu, przyszły Ludwik XIII. I dlatego też kolejnym dziełem w tym cyklu jest ustanowienie regencji. I to Henryk IV przed wyruszeniem na pole bitewne ustanawia Marię Medycejską zarówno

Opiekunką państwa w razie jego śmierci, jak i właśnie opiekunką do czasu, kiedy młody Ludwik osiągnie pełnoletność. Następnym dziełem jest obraz ukazujący historyczne wydarzenie, moment koronacji Marii Medycejskiej na królową francuską. Miało to miejsce w opastwie w Saint-Denis. I ten obraz Ma cztery metry na siedem metrów, więc jest to naprawdę olbrzymia powierzchnia, ukazujący właśnie ten zaszczytny moment, kiedy Maria Medycejska ma nakładaną koronę królewską.

Kolejna kompozycja jest dosyć przewrotna w swojej wymowie, bo z jednej strony ukazuje naradę bogów, więc wydawałoby się, że jest to czysto taki mitologiczny ukłon w stronę sprawowanych rządów, że może właśnie pokazanie, że to co na ziemi się dzieje, dzieje się pod wpływem boskiej inspiracji. Ale ta narada dotyczy konkretnych wydarzeń, czy też jakby konkretnego aspektu, ponieważ Juno i Cupit związują ze sobą parę gołąbków. No i oczywiście to jest symbol małżeństwa i Rubens w ten sposób odnosi się do planów, jakie miała Maria wobec swojego syna Ludwika, aby poślubił hiszpańską infantkę Annę Austriacką.

Przy czym znowu to nie jest moment samego ślubu, tylko jest to wymiana księżniczek na hiszpańskiej granicy. Czyli w jedną stronę przechodzi Anna Austriaczka, infantka hiszpańska, która zostanie żoną Ludwika XIII, a z Francji do Hiszpanii przechodzi Elżbieta, która zostanie żoną Filipa IV. W dalszym porządku mamy taką apoteozę, personifikację szczęśliwych rządów Regencji Marii Medycejskiej. No i tutaj chyba nie muszę Wam tłumaczyć, że ona góruje tutaj, tronuje w samym centrum kompozycji, a wokół niej

I to jest tematem kolejnych dzieł. Pierwsze z takiego zestawienia to Ludwik XIII, który wchodzi w dorosłość. I słuchajcie, on jest przedstawiony w niezwykle również taki odrealniony sposób. Nie ma tutaj żadnego elementu związanego z pałacem, z tym, że młody Ludwik przychodzi do matki i mówi, mam już 13 lat, bo to był ten wiek już takiej jakby dojrzałości. Kiedy on może prawdopodobnie przy współudziale rady rządzić. Tylko mamy scenę, w której Francja przyrównana jest do statku, na którym płynie właśnie zarówno Maria Medycejska, jak i jej syn.

Co ciekawe, Ludwik trzyma dłoń na sterze, więc pokazane jest, że to on przejął władzę w kraju. Przy wiosłach ukazane są różne personifikacje, takich pozytywnych pojęć jak siła, religia, sprawiedliwość. Zgoda. Natomiast postacią centralną na owym statku jest z kolei personifikacja Francji ukazana właśnie w takim szyszaku trzymająca w dłoni płomień. A Maria Medycejska spogląda na syna, stoi obok niego. I tym zabawniejsze jest kolejne ujęcie, ponieważ nie mamy tutaj w żaden sposób takiej ciągłości logicznej czy jakiejś przyczynowo-skutkowej, dlatego że kolejne dzieło to ucieczka z Blue'a, czyli ucieczka

I są też jako pokazanie małżeństwa, symbolu małżeństwa władców, ale też są władcami świata, oczywiście w tym modelu antycznym. I fakt, że Rubens był w stanie rozpisać na tyle głosów, na tyle opowieści, Tą historię kobiety, która, no tak jak Wam mówiłam, jej główną zasługą było to, że wyszła za mąż za króla Francji i urodziła mu kilkoro dzieci, z czego jedno z nich zostało Ludwikiem XIII. I niestety ona nie potrafiła oddać mu tej władzy i tak skończyło się jej życie, co nie było już częścią tego cyklu, nie było częścią tej opowieści.