Dusza Europy, kondycja Polski. Antoni Dudek o wartościach, wojnie i państwie.

Open Eyes Economy Talks. Podcast o ekonomii wartości. Rozmowy z ludźmi ze świata nauki, biznesu i polityki. Dzień dobry, z tej strony Katarzyna Krauze z podcastu Open Eyes Economy Talks. Dzisiaj na ICE w trakcie Open Eyes Economy Summit spotykamy się z panem Antonim Dudkiem, historykiem i autorem kanału podcastowego Dudek o historii. Dzień dobry. Dzień dobry, witam. Chciałbym zacząć od pytania o duszę Europy, ponieważ to jest temat przewodni naszego dzisiejszego kongresu. Czym według pana profesora jest dusza Europy? Jakie wartości i idee uważa pan za szczególnie dla niej istotne?

Dusza jest pojęciem metafizycznym, więc wielu ludzi, zwłaszcza agnostyków i ateistów, nie wierzy w nie istnieje. Dusza się nam pojawia w różnych systemach religijnych, więc można by powiedzieć, że duszą Europy jest jej chrześcijańska tradycja. Ale ja bym powiedział o czymś szerzej. Bo chrześcijaństwo, wbrew pozorom, jest religią wolnościową. Oczywiście to nie jest religia w rozumieniu, nie jest to wolność w rozumieniu liberalnym, ale ja jestem zwolennikiem łączenia tradycji chrześcijańskiej z tradycją wolnościową, choć niekoniecznie wyłącznie liberalną. I dla mnie właśnie te dwa pojęcia chrześcijaństwo i wolność są najważniejszymi fundamentami Europy, choć myślę, że jeszcze parę innych by się znalazło, ale jeśli mówimy o tych najważniejszych dwóch duszach Europy.

Które jakoś próbują się ze sobą z trudem pogodzić i widzimy, że to nie wychodzi nam najlepiej, ale jakoś się w Europie udaje. To jest ta dusza chrześcijańska, do której się odwołuje szeroko rozumiana europejska prawica i ta wolnościowa, do której się odwołuje demokratyczna lewica, bo kiedyś mieliśmy jeszcze lewicę niedemokratyczną, zresztą podobnie jak prawicę niechrześcijańską, ale tam gdzie... Patrzymy jak został ufundowany cały projekt europejski, że to nie przypadkiem chrześcijańscy demokraci byli tymi, którzy wymyślili Unię Europejską, to widzimy wyraźnie, że tu gdzieś właśnie są te najistotniejsze, w moim przynajmniej przekonaniu, korzenie właśnie dzisiejszej Europy. Jak pan wspomniał, Europa się zmienia, przekształca cały czas. No i widzimy to w ostatnich miesiącach, w ostatnich latach przede wszystkim.

Stąd chciałabym się też zapytać odnośnie pewnych... Jakie wydarzenia ocenia pan jako najbardziej istotne z tego roku, który już zaraz nam uminie? Ja powiem tak, no najistotniejsze rzeczy dzieją się jednak, jeśli chodzi o ten rok poza Polską. To znaczy, nie wątpliwie najistotniejsze, nie sposób dzisiaj powiedzieć, jakie konsekwencje będą miały wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych. Co tu kryć, cała Europa z nami na czele jest w amerykańskiej strefie wpływów. W związku z tym to, w jakim kierunku będzie nowa administracja Donalda Trumpa prowadziła Stany Zjednoczone, wpłynie na Europę. Oczywiście najistotniejszym kontekstem będzie kontekst wojny rosyjsko-ukraińskiej. To mogę oczywiście rozwinąć, ale wszyscy wiemy o czym mówię. Ale nie tylko o to chodzi, dlatego że Trump jednak będzie próbował reformować NATO w duchu właśnie...

KONIEC! Zresztą nie tylko akurat jeśli chodzi o handel, to nie tylko z Unią Europejską. Generalnie przesłanie Trumpa jest takie, że Stany Zjednoczone w jego przekonaniu tracą na handlu międzynarodowym z innymi krajami. Więc będzie próbował tu narzucić nowe reguły gry, no ale nas interesuje Europa i Unia Europejska. I w tym kontekście też jest kwestia, powiedziałbym, stanowiska Trumpa i jego administracji w kwestii polityki klimatycznej. On najpewniej wzorem swojej poprzedniej kadencji będzie próbował w ogóle wyprowadzić Stany Zjednoczone z tych porozumień klimatycznych, których głównymi orędownikami jest Unia Europejska.

No niestety po 30 latach widać, jak się zestawi badania w ramach Unii Europejskiej, to my Kondycja Polski. Widać, że to wychodzenie z komunizmu nie tylko w przypadku Polski, ale całej Europy Środkowej trwa znacznie dłużej, niż się wielu wydawało w latach 90. minionego wieku. Tylko pytanie, czy w ogóle możliwa jest odbudowa takiego kapitału zaufania społecznego? Wie pani, ja wierzę, że tak, bo gdybym w to nie wierzył, to w ogóle bym się społecznie nie angażował, tylko wiem już teraz, że to jest proces znacznie dłuższy, niż by się wydawało od ćwierć wieku temu, że to musi potrwać znacznie dłużej i że to musi być jednak robione w dużym stopniu oddolnie.