Inflacja, stopy procentowe i nie tylko…

I witamy ponownie w studiu Obserwatora Finansowego Damian Diaz i Maksymilian Wysocki. Naszym gościem jest już długo dzisiaj zapowiadana profesor Marta Kightley, pierwszy zastępca prezesa Narodowego Banku Polskiego. Dzień dobry. Dzień dobry. Ostatni tydzień obfitował w różne informacje i decyzje w sprawie bankowości centralnej, polityki pieniężnej. Skupiliśmy się w dużej mierze i media skupiły się na wypowiedzi Prezes ANBP prof. Adama Glapińskiego podczas konferencji po posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej. I tutaj przede wszystkim w kontekście projekcji inflacji, którą Rada miała do dyspozycji podczas tego posiedzenia, rozpoczęła się dyskusja. Niektórzy w tej dyskusji już, można powiedzieć, zawyrokowali, że pierwsza obniżka stóp procentowych czeka nas na początku 2026 roku.

A z drugich dyrektor Kotłowski w piątek zwracał uwagę na to, że nie wiadomo co będzie z tymi właśnie nadwyżkami w gospodarstwach domowych. To znaczy czy one zostaną przeznaczone na konsumpcję, czy zostaną akumulowane gdzieś tam jako oszczędności. Czy to może mieć wpływ na dalszy rozwój i prognozy inflacyjne? To jeszcze jeden czynnik tutaj dołożę, dlatego że również podczas konferencji poświęconej prezentacji tej projekcji analityków Narodowego Banku Polskiego padły takie na razie bardzo ostrożne, ale jednak dla tych, którzy się interesują rynkiem pracy przede wszystkim, czy na niego zwracają uwagę, wyraźne słowa, że są pewne sygnały osłabienia popytu na pracę. To prawda, ale cały czas ten rynek pracy jest napięty.

No i oczywiście to ma negatywny wpływ na nasz przemysł, bo my jesteśmy w dużej mierze pod dostawcą tego przemysłu niemieckiego. I dlatego my mówimy o tym, że wkład eksportu netto do wzrostu PKB będzie ujemny, prawda, czyli tak jak w poprzednim okresie to było coś, co nas ciągnęło w górę, to teraz, ponieważ nasza gospodarka się będzie dzięki tym popytowi konsumpcyjnemu, on nie jest aż tak silny, tak, ale jest, mamy do czynienia ze wzrostem, Czyli nasze PKB, my prognozujemy, że będziemy mieli wzrost około 3% w tym roku, podczas gdy w całej Unii Europejskiej on będzie gdzieś tam blisko 1%. Czyli mamy silniejszy wzrost u nas w kraju, słabszy na zewnątrz, w związku z powyższym będziemy więcej importować, a trochę mniej eksportować i tutaj będziemy mieli do czynienia z tym efektem netto negatywnym dla wzrostu PKB.

Mamy w ogóle w gospodarce światowej takie zjawisko, że ta inflacja usług jest silniejsza niż inflacja dóbr. W zasadzie te pozytywne takie niespodzianki, z którymi mieliśmy do czynienia teraz, wynikały z tego, że inflacja dóbr, cen dóbr była słabsza, czyli one bardzo Bardzo ładnie, tak? Czyli bardzo ładnie się ta inflacja zachowywała. Ona była bardzo niska. Natomiast to, co nam podciągało inflację do góry, to były usługi. I rzeczywiście w przypadku usług jest tak, że ten wkład wynagrodzeń jest po prostu większy. Ale co do zasady też widzimy to w innych krajach i to też jest tak, że te usługi pewnie nam nasze też konwergują, tak? Czyli troszkę przyspieszają te ceny i się zbliżają do tych europejskich.

Pani prezes, pojawiają się głosy, że Europejski Bank Centralny obniżył stopy procentowe. Być może też zbyt szybko. Niektórzy też tak twierdzą, że po wakacjach dołączy do niego Amerykańska Rezerwa Federalna, że niektóre państwa czy niektóre banki centralne w naszym regionie też na taki krok się zdecydowały. Czy to powinno albo może jakoś wpływać na radę polityki pieniężnej pani zdaniem? Nasza Rada Polityki Pieniężnej była pierwsza, proszę pamiętać, że dokonała dostosowania stóp procentowych w zeszłym roku. I to była taka decyzja, która wynikała wtedy właśnie z tego, że po pierwsze mieliśmy do czynienia z bardzo wyraźnym trendem dezinflacyjnym, czyli z tego szczytu inflacji w lutym zeszłego roku.

Ta inflacja zaczęła nam ładnie opadać. I Rada Polityki Pieniężnej doszła do wniosku, że trzeba dokonać właśnie tej korekty stóp procentowych, również patrząc na to, co się dzieje w gospodarce, prawda? No bo to odczyty dotyczące PKB za drugi kwartał zeszłego roku też były gorsze od spodziewanych, prawda? Czyli w takiej sytuacji, czyli silna dezinflacja i I ujemne odczyty, jeżeli chodzi o PKB za drugi kwartał. Gorsze od spodziewanych. Skłoniły Rady Polityki Pieniężnej do dokonania tego dostosowania. I znowu tak, jako jeden z pierwszych banków centralnych dokonaliśmy. I teraz jest tak, że ponieważ nasza inflacja będzie się troszkę inaczej kształtowała niż w tych krajach

Naszego otoczenia, prawda? No to Rada Polityki Pieniężnej. To jest właśnie taka dobra cecha tego, znaczy dobra, to co jest, co my często mówimy, że posiadanie własnej polityki pieniężnej jest bardzo ważne z tego względu, że nasza gospodarka może się trochę inaczej zachowywać niż gospodarki ościenne, prawda? I wtedy Rada Polityki Pieniężnej może dostosowywać te decyzje właśnie do potrzeb naszej gospodarki. Czyli to, co widzimy teraz, to to, że inflacja będzie rosła przejściowo, dlatego jest lepiej zachować się ostrożnie i trzymać te stopy na tym poziomie, tak jak pokazuje projekcja inflacji, które doprowadzą do inflacji do celu w 2026 roku. Natomiast decyzje, które podejmuje Europejski Bank Centralny, czy Rezerwa Federalna, czy Bank Czech, czy Bank Węgier, czy Bank Rumunii, to są oczywiście decyzje, które wynikają z tego, jak przebiegają procesy inflacyjne w tamtych gospodarkach.

Także wydaje mi się, że to co powiedział, to pokazał projekcję inflacji i powiedział, ta projekcja inflacji na razie nam nie pozwala na to, żeby obniżać stopy procentowe. Czyli mandat banku centralnego jest taki, żeby doprowadzić inflację do celu. Natomiast oczywiście za każdym razem, bardzo często i członkowie Rady Polityki Pieniężnej, pan prezes Adam Glapiński mówią, że te decyzje zależne są po prostu od danych. Ja bym chciał poprosić naszą realizację o slajd numer 7, dlatego że mamy taki moment, kiedy inflacja jest od kilku miesięcy w celu inflacyjnym Narodowego Banku Polskiego. I to jest chyba właściwy czas, tak, od 5 miesięcy, tak, żeby ocenić reakcję Narodowego Banku Polskiego na właściwe Rady Polityki Pieniężnej, na ten epizod inflacyjny, jak to pani prezes Krystyna Lagarde oceniła czy nazywa.

Co z tego wynika? My to podkreślamy bardzo często, że pomimo tego, że Narodowy Bank Polski był narażony na bardzo taką silną krytykę dotyczącą decyzji podejmowanych przez Radę Polityki Pieniężnej, my pokazujemy, że dane wyraźnie wskazują, że to były odpowiednie decyzje i podejmowane w odpowiednim momencie. Czyli bardzo często powtarza się taki zarzut, na który my już wielokrotnie odpowiadaliśmy, ale chyba cały czas trzeba to robić, że stopy procentowe zaczęły być podnoszone za późno. No i to jest znowu takie ahistoryczne, tak, no bo przeszliśmy przez pandemię COVID, przez doświadczenie, które było bardzo trudne dla naszej gospodarki, potencjalnie jeszcze trudniejsze, prawda, czyli Bank Centralny zareagował szybko, zareagował w sposób taki bardzo silny i to spowodowało, że gospodarka bardzo łagodnie przeszła przez tą pandemię.

Czyli tak, gospodarka przyszła praktycznie suchą stopą przez pandemię. Widzimy, że rośnie inflacja i Narodowy Bank Polski odpowiada na to wyzwanie. Proszę pamiętać, że jeszcze cały czas wtedy, jak my już zaczęliśmy podnosić stopy procentowe, to duże banki centralne jeszcze mówiły o tym, że ta inflacja będzie przejściowa, prawda? I jeszcze nie podnosiły. Czyli rezerwa federalna dopiero w 2022 i jeszcze później Europejski Bank Centralny. Czyli to było wczesne lata 2022 roku. Czyli my dokonujemy tych, czyli Rada Polityki Pieniężnej podejmuje te decyzje w sytuacji, w której wie, że już gospodarka przeszła suchą stopą w zasadzie przez pandemię, ale pojawia się, jest to ryzyko

Czyli też ogromny wzrost, ogromny sukces. I to też nie jest tak, że to jest wszystkim dane. To nie jest tak, że to wszystkie kraje, które się transformowały i które weszły do Unii Europejskiej, to też odniosły taki ogromny sukces. Czyli my jesteśmy liderem, bym powiedziała. Czyli naprawdę bardzo dobrze wykorzystaliśmy tą swoją szansę. I częściowo wynika to z tego, z takiego prostego mechanizmu, że jak gospodarka jest słabo dokapitalizowana, tak, i rośnie, rosną inwestycje w gospodarce, no to zwroty z tych inwestycji są bardzo silne na początku, tak, bo sobie tam dokapitalizujemy tą gospodarkę, w związku z powyższym ona staje się coraz bardziej produktywna, tylko w długim okresie mamy malejące zwroty z tego, z kapitału, prawda, czyli rośnimy, rośnimy szybko,

Po pierwsze jeszcze nie jesteśmy na tym 100%, czyli jeszcze mamy tą przestrzeń, to jest jedna rzecz. A druga rzecz jest taka, że to co jest takiego bardzo charakterystycznego dla polskiej gospodarki, to to, że my mamy rzeczywiście dobrze wykształconą siłę roboczą. Czyli jak porównamy sobie gospodarkę polską, czyli nasze społeczeństwo ze społeczeństwami Unii Europejskiej, czyli zwłaszcza na przykład południa Europy, to nasza siła robocza jest znacznie lepiej wykształcona. Czyli mamy mały udział takich osób o niskim poziomie wykształcenia, a coraz większy na poziomie średniego wykształcenia czy tego wyższego. Z jednej strony ktoś by powiedział, no dobrze, ale jaki jest poziom tego wykształcenia?

Co oczywiście bardzo nam pomaga. Mi się wydaje, że też coś, o czym się rzadko mówi, a co jest bardzo ważne, to to, że nasza gospodarka porodziła sobie, czy nasze państwo sobie poradziło na przykład z korupcją. Oczywiście nie mówię, że jej nie ma, tak w każdym kraju jest, ale ta różnica pomiędzy tym, gdzie byliśmy na początku lat 90., a gdzie jesteśmy teraz, to jest ogromna. I znowu to, że tak bardzo podręcznikowo, to są takie Takie czynniki, które bardzo silnie instytucjonalnie wpływają pozytywnie na wzrost gospodarki. Czy jak sobie poradzimy z takim problemem, to to ma pozytywny wpływ na to, ile ta gospodarka produkuje i jak szybko się rozwija. Niezależność Banku Centralnego jest jednym z tych czynników właśnie instytucjonalnych.

Niezależność Banku Centralnego jest jednym z tych czynników instytucjonalnych. Tych czynników jest wiele, ale to jest bardzo ważny czynnik instytucjonalny, bo proszę pamiętać, że te decyzje Banku Centralnego czasami są po prostu w kontrze z tym, czego by sobie życzyło Ministerstwo Finansów. My zawsze mówimy, że oczywiście by sobie zawsze życzyło niższych stóp procentowych, bo to oznacza, że będą niższe rentowności długu. No jak się patrzy na dochody, tak, no to te dochody z VAT-u na przykład też jak jest wyższa inflacja, to są po prostu wyższe przez sam, przez sam ten mechanizm, tak. Natomiast dlatego to zostało tak pomyślane, żeby to była niezależna instytucja, żeby właśnie mogła unikać takich nacisków, no bo Dlaczego ta inflacja jest taka ważna?

Bo to też jest takie pytanie, na które trzeba sobie odpowiedzieć. Dlaczego inflacja jest ważna, czyli niska inflacja jest ważna dla gospodarki? No dlatego właśnie, że utrzymywanie inflacji na niskim poziomie pozwala na długookresowo stanowić taki warunek zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Czyli jeżeli my chcemy się długokresowo w zrównoważony sposób rozwijać szybko, no to niska inflacja, czyli ta inflacja W celu, który został ustalony dla naszej gospodarki, jest istotny. Bardzo pani dziękujemy. Naszym gościem była pani profesor Marta Kightley, wiceprezes Narodowego Banku Polskiego, pierwszy zastępca prezesa. Bardzo pani profesor dziękujemy. Dziękuję bardzo. Dziękujemy. Dziękujemy państwu za uwagę.