Przekroczyć demoliberalizm - Konrad Bonisławski [tekst audio]

Być może więc to nie obalenie, ale przełamanie demoliberalizmu przy jednoczesnym zachowaniu części z jego dorobku jest najwłaściwszą odpowiedzią na jego aktualny kryzys. Unieważnienie wyborów prezydenckich w Rumunii przez Trybunał Konstytucyjny nie odbiło się szczególnie szerokim echem na świecie chyba tylko ze względu na relatywnie Peryferyjny status tego państwa oraz wcześniejsze kłopoty z tzw. praworządnością skwapliwie wykorzystywane przez władze UE. Wielomiesięczne próby powołania rządów w sąsiedniej Bułgarii i wielokrotnie powtarzane wybory są innym przykładem dysfunkcjonalnego charakteru demokracji liberalnej.

Choćby do Francji, gdzie właśnie wyeliminowano główną pretendentkę do urzędu prezydenckiego Marine Le Pen. A obdarzony konstytucyjnie dość silnymi prerogatywami Emmanuel Macron nawet jeśli wykorzystuje do cna swoje uprawnienia, to i tak musi się mierzyć z rozchwianiem politycznym i trwałą niestabilnością po kolejnych wyborach, co jeszcze bardziej rozchwiało francuską politykę. W Niemczech już ponad 1 piąta wyborców jest spychana na margines, a jej przedstawiciele nie tylko trwale i niesprawiedliwie wykluczani z jakiegokolwiek sprawowania władzy, ale wprost inwigilowani w sposób, którego nie powstydziłyby się reżimy autorytarne i półautorytarne.

Przyjęło się mówić o tym zjawisku juristokracja. By nie pastwić się nad przykładami, w których poglądy sędziów widać nad wyraz jaskrawo, przypomnijmy sobie, iż ustawa antyaborcyjna nie zmieniła się nawet o przecinek, aby można było dokonać zmiany jej interpretacji w sposób znaczący. Nie musimy zatem sięgać do przykładów z krajów prawa precedensowego, aby zauważyć stały i rosnący wpływ sędziów, choćby sądów europejskich na nasze życie. Jeden z elementów dorobku nowożytnego państwa, jakim jest państwo prawa, przeradza się w państwo prawników. Można niekiedy odnieść wrażenie, iż suwerenem nie jest lud, ale sądy i trybunały.

Ba, również z instytucjonalnego, a nawet akcjologicznego dorobku liberalizmu da się wyłuskać te rzeczy, które nie prowadzą do destrukcji państwa i narodu. Choćby porządek konstytucyjny i instytucjonalny podkopywany w wielu krajach przez czynniki międzynarodowe jest pewną wartością. Podobnie jak kadencyjność i podział władzy. Aktualne przykłady rządów Trumpa czy Putina wskazują jasno błędy jednowładztwa, choćby z uwagi na arbitralne podejmowanie decyzji personalnych czy strategicznych na podstawie intuicji własnych wodza, którego ogląd sytuacji może być ograniczony. Podobnie liberalizm rozumiany jako pochwała przedsiębiorczości i opierania się na własnym wysiłku przy spełnieniu warunków wstępnych w postaci wyrównania szans nie jest czymś z gruntu złym.