Postprawda walcząca. Polska polityka karykaturą Schmitta i postmoderny - Jacek Tomczak [tekst audio]

To świat, w którym kalkulatory na pytanie o to czy 2 plus 2 to 4 odpowiadają, a jesteś z KO czy z PiS? Schmitt i postmoderniści w krzywym zwierciadle. Schmitt i postmoderniści mówią nam coś o polskiej polityce, lecz proste przełożenie ich myśli na naszą współczesność zaowocuje błędami poznawczymi. Istota polityczności, podziału wróg-przyjaciel ulega przeformułowaniu i przenosi się na wymiar osobisty, środowiskowy. Konflikty partyjne nie stanowią tu odzwierciedlenia realnych problemów społecznych. I nie chodzi o przywoływanie statystyk, które wykazują, jak powszechne jest głosowanie przez wyborców wbrew sobie, czyli na partie głoszące postulaty, których realizacja Przyjęłaby wcale nie im, studenci popierający programy korzystne dla przedsiębiorców, krezusi, programy socjalne.

No może trochę wyższy, bo w tle zabrakło tym razem zarzutów o powtarzanie propagandy Kremla. Ponad połowę programu zajęła kłótnia Bartosza Arłukowicza z KO z Radosławem Foglem z PiS oraz Zbigniewem Boguckim z Kancelarii Prezydenta. Oczywiście kłótnia w rytmie kto jest winny pełna wypominania i personalnych przytyków. Jeśli ktoś oglądając to nie czuł zażenowania to jedynie dlatego, że zażenowanie mu spowszechniało. O waszej partii piszą pedofilii obywatelska. Tak rzekł poseł Fogiel, jakby chcąc po raz któryś unaocznić, że wojna plemienna polega na równaniu do dwóch osób. Do własnego wodza oraz do najbardziej wyzbytej hamulców osoby w swoim środowisku. A Rukowicz powiedział Boguckiemu, że chętnie zająłby się jego żoną.

To, że nikogo nie obraża? To, że nie widzi w przeciwniku pedofila, albo że nie zajmuje się jego żoną? Czy on w ogóle nadaje się na polityka? Jeśli ktoś po takich debatach nie ma kaca, to tylko dlatego, że ma go cały czas. Polityka uśmiechów na celowniku polityczności. W takim świecie triumfują zradykalizowany koniunkturalizm, walczący o życie konformizm, wydrapywana pazurami kariera w rytmie wrzasku zagłuszającego sumienie. W takim świecie czołową rolę odgrywa Roman Giertych. Jakie poglądy ma Roman Giertych? A co to ma za znaczenie? Nienawidzi PiS. Takie ma poglądy. Szymon Hołownia i jego formacja nie byli pierwszymi, którzy obiecywali zakończenie wojny polsko-polskiej. Troskę o sprawy zwykłych ludzi czy inne tego typu rzeczy brzmiące niemalże jak zapowiedź, że wszyscy będziemy się do siebie uśmiechać.

Wszystkie te hasła, albo bardzo naiwne, albo bardzo cyniczne poskromiła realna polityka, w której czasem chodzi o brutalność, czasem o jasny światopogląd, lecz nigdy o miałkość. Oddajmy nawet Hołowni, że częściowo uzdrowił funkcjonowanie Sejmu po czasach marszałkowania Elżbiety Witek. Gdy w zgodnej opinii większości parlamentarzystów nie sprawiał problemów z dopuszczaniem wszystkim stron do głosu. Tyle, że taką sanacyjną funkcję powinny pełnić mechanizmy systemowe. Redukujący się do niej polityk nie rozumie istoty polityczności. To jasne, że bycie pomiędzy PiS-a PO odnosi się jedynie do miejsc zajmowanych na sali sejmowej. Historia ruchu Palikota czy nowoczesnej dowodzi, że trzecia droga kończy na jednej z dwóch dróg.

Albo jest wykańczana przez Donalda Tuska, albo składa mu wierno-poddańczy hołd zwany lubneryzacją. Wokół PiS pojawiło się jeszcze więcej różnorakich odnóg. Każda była prędzej czy później, lecz zawsze z całą bezwzględnością wycinana. Od Ziobro po Gowina. To ciekawe, że Paulina Matysiak w swojej pracy poselskiej robi mniej więcej to, czym partie typu Polska 2050 obiecywały się zajmować w swoich sloganach. Matysiak przenosi z poziomu propagandowego banału na poziom rzeczywistości obietnicę troski o zwykłych ludzi. Oczywiście nie ona jedyna. Politycy z Duopolu łączą w sobie dwie właściwości. Namolne populistyczne odmienianie zwykłego człowieka przez wszystkie przypadki. Zauważmy, że po rządach PiS obydwie partie operują retoryką antyelitarystyczną, z całkowitym podporządkowaniem odgórnej, hierarchicznej naturze polskiej polityki.

Ta odgórność, połączona z opisaną tu wcześniej personalizacją, nie pozostawia miejsca na wspieranie działań niemających swojego źródła we własnym środowisku. Nie chodzi tu nawet po prostu o linię partii, lecz o najnowszą linię partii. Stanowisko sprzed tygodnia nie ma żadnego znaczenia, jeśli było inne od najnowszego. Plemiona i ich religie zastępcze. Karl Schmitt analizując dzieje wojny trzydziestoletniej stwierdził, że żadna motywacja do podjęcia walki nie ma siły równie potężnej jak religia. Schmittiański mit opiera się na kategoriach religijnych przeniesionych do polityki, Ma pobudzać wyobraźnię, aktywizować, wywoływać emocje, produkować i reprodukować bojowników o sprawę. Mit to, w tym ujęciu, to w co ludzie wierzą i co popycha ich do działania. Takie mity mają zarówno KO jak i PiS.

Wybitne zrozumienie funkcji mitu dla ukonstytuowania zbiorowej samoświadomości wykazała znana z ziemniaków posłanka Kinga Grajewska, nieustająca w heroicznych wysiłkach, by zostać skutą kajdankami przez policję w trakcie jednego z wieców wyborczych PiS. Zakłócała wiec, nie chciała się wyegitymować. Słowa mówią za nich. Postmoderniści uznawali język za narzędzie zniewalania ludzi.

Człowiek wychowany na klasycznej publicystyce, w której wniosek następował po analizie, odczuwa pewną dezorientację, gdy już podczas rozgrzewki, neutralne pojęcia uznawane za podlegające interpretacji i modyfikacji, rząd Tuska to koalicja 13 grudnia. Trybunał Konstytucyjny za czasów rządów PiS to Trybunał Julii Przyłębskiej. Nie ma informacji, jest tylko ocena. Nie ma materiału dowodowego, od razu zapada wyrok. Jak uzasadnimy bezprawie? Niedobrze byśmy redukowali przywołanie teorii Karla Schmitta w kontekście polskiej polityki do decyzjonizmu. Decyzjonizm to kwestia odrzucająca legalizm prawny, uznająca, że w obliczu zagrożenia porządku tylko suweren swoimi decyzjami jest w stanie sprawić, że Ład zostanie zachowany.