Nacjonalizm, katolicyzm i popkultura. Fenomen „Thompsona” - Michał Szymański [tekst audio]

Z kolei na Węgrzech znane są takie zespoły jak np. Kárpátia. Niektórych skala rozpoznawalności jest nieporównywalnie większa niż ich polskich odpowiedników. Nawet oni jednak nie przyciągają na swoje koncerty dziesiątek tysięcy osób. Istnieje jednak pewien wyjątek. Tym wyjątkiem jest Marko Perković, noszący pseudonim Thompson, występujący wraz z zespołem o takiej samej nazwie. Fenomen chorwackiego wokalisty ciężki jest do opisania w kilku słowach. Czytelnikowi najłatwiej chyba będzie zaproponować zabawę w wyobraźni, której zamienia nasz polski marsz niepodległości w imprezę muzyczną. Tym właśnie są koncerty Thompsona. Kim jest Marko Perković? Gwiazda chorwackiego roka urodziła się w 1966 roku w miejscowości Kavoglave.

Perković uczył się w Splicie, a wraz z wybuchem chorwackiej wojny o niepodległość wstąpił do Chorwackiej Gwardii Narodowej. To służbie w tej jednostce zawdzięcza swój pseudonim. Pistoletem maszynowym, który otrzymał w ramach służby, był słynny Tommy Gunn. Podczas wojny Marko wraz z towarzyszami broni musiał bronić swojej rodzinnej wioski. Wtedy właśnie w okopach napisał i nagrał na prosty magnetofon utwór pt. Bojna Kawoglawe , opisujący bohaterską obronę małej miejscowości przed jednostkami czetników. Wysłany do radia utwór okazał się być mega hitem, a Marko zaczął jeździć po kraju, by swą twórczością wspierać rodaków.

Piosenkę opiewała Braterstwo Broni. W Zagórzu przy źródle rzeki Csikole stanęła brać, by bronić swoich domów. Stoi Chorwat koło Chorwata. Wszyscy jesteśmy braćmi. Nie wejdziecie do Klavoglave, póki my żyjemy. Nawoływała do oporu przeciwko Serbom. Za ojczyznę, za swobodę bronimy się. Podkreślała nie tylko narodowy, ale i lokalny patriotyzm, oznamiając Serbom, nie wejdziecie do Kavoglave tak jak nigdy wcześniej. Oblegającym wioskę oddziałom Marko przepowiadał krwawą zemstę z rąk Chorwatów. Usłyszycie, serbscy ochotnicy, bando czytników, dosięgnie was nasza ręka i w Serbii. Co charakterystyczne, utwór rozpoczynał się od okrzyku za dom spremni, czyli za ojczyznę gotowi.

Dla Chorwatów odzyskanie tego terytorium było więc sprawą narodowego honoru. W 1995 roku Marko Perković napisał piosenkę Anica Królowa Knina, w której opowiadał historię żołnierza odbijającego dla swojej ukochanej Anicy, tytułowanej romantycznie Królową Knin. Skoczna elektroniczna piosenka opowiadała, że podmiot liryczny dla Anicy i butelki wina podpali krainę do Knina. Dodatkowo deklaruje, że podpali 2-3 serbskie sztaby. Zwraca się on także do mieszkańców Knina, do Chorwatów wywodzących się wszak z miasta chorwackiego króla Zwonimira. Kilka tygodni po napisaniu utworu siły chorwackie dokonały ataku na pozycje separatystów. Około 200 tysięcy chorwackich żołnierzy dowodzonych między innymi przez generała Antę Gotowinę w przeciągu kilku dni odbiło cały obszar krainy z rąk separatystów.

Ostatecznie podkreślił on status rockmana jako ważnej osobistości w chorwackim przemyśle rozrywkowym. Sam utwór Emoj Narode był modlitwą do Boga o przebudzenie się Chorwatów i zbudowanie społeczeństwa opartego o wzajemny solidaryzm. Według słów piosenki już od czasów Chrystusa nowe twarze, ale scena ta sama. Diabelskie moce się trudzą, aby nas nie było. A tymi złymi mocami wrogami Chorwatów mieli być antychryści i masoni, komuniści. Oto oni sieją wokół szatańskie hasła, by nas druzgotać. Utwór ten dość łatwo może zrozumieć Polak. Rozumienie narodu i ojczyzny jest w utworze bardzo podobne. Perković określa swój naród mianem wybranego przez Boga, który jednak dławi się kłótniami. W refrenie wzywa on Chorwatów, by wzięli w swoje ręce los i szczęście, gdyż on tak dłużej żyć już nie potrafi.

Faktem jest, że nagranie audio z tego występu jest wyjątkowo kiepskie i ciężko jednoznacznie ustalić, czy to był głos Thompsona, czy jednak nie. Ciężko jednak domniemywać, by stosunek Perkowicia do NDH był negatywny, skoro jedną z płyt wydał 10 kwietnia, w rocznicę powstania niezależnego państwa chorwackiego. Podobno przez przypadek. Ciężko jednak przypadkiem nazwać paradowanie po scenie podczas koncertu na Stadionie Maksimir z wielką flagą Chorwacji, na której zauważyć można charakterystyczną literkę U w lewym górnym rogu. Perković nagrał również utwór dla Chorwackiej Partii Praw , którym padają m.in. słowa HSP-owcy pozdrawiają swoją ojczyznę za dom z premni i swobodę chorwackiego rodu.

A sam Perković odegrał kolejną swoją słynną piosenkę, Klątwę Króla Zwonimira. Klątwa Króla Zwonimira, Kletwa Kralia Zwonimira, to utwór opowiadający w dosłownym brzmieniu o wspomnianym już wcześniej chorwackim Monarsze, który chcąc wyruszyć za pomocą dla bizantyjczyków prowadzących walki przeciw Turkom, stał się według legendy ofiarą skrytobójczego mordu dokonanego przez niezadowoloną z polityki władcy szlachtę. Zwonimir miał rzucić klątwę na swój naród, życząc mu, by żaden kolejny monarcha nie mówił już po chorwacku. Co prawda na prośbę arystokracji koronę przyjął stary i schorowany Stefan II, był jednak ostatnim przedstawicielem dynastii Trpimirowiczów, a jego śmierć doprowadziła do podporządkowania Chorwacji Węgrom.

Z megafonów brzmiały, jak nie trudno się domyślić, główne hity Marko Perkowicia. Marko Perković potrafi w popkulturową otoczkę umieścić nacjonalizm nawet przy okazji Euro 2012. Kiedy nasza reprezentacja miała być wspierana przez Koko Koko Euro Spoko, ktoś pamięta ten koszmar, Thompson nagrał swój utwór zagrzewający piłkarzy i kibiców do walk na murawie i dopingu na trybunach. Tobie Zawsze Wierni to piosenka, w której nie tylko nakazuje piłkarzom walcz za naród i z boju ojczyźnie swe zwycięstwo przynieś. Dzisiaj Bóg jest z nami, lecz podaje konkretne wydarzenia historyczne, które mają motywować reprezentację. Są nimi oblężenie Wukowaru, gdy usłyszysz hymn idź walczyć za Wukowar. Oraz oczywiście odbicie Krainy.

Z burzą w sercu to jest nasza święta rzecz. Teledysk przeplatany jest ujęciami z trybun oraz murawy, w pewnym momencie jednak radosna atmosfera utworu zanika. Przypomnij sobie sławne dni zryńskich frankopanów. Tych, którzy zginęli i życie oddali młodości, skoszone, krew przelana, jak ciernie kłują na drodze do wolności. Słyszymy, a w klipie pojawiają się archiwalne ujęcia przedstawiające chorwacką armię walczącą przeciwko separatystom. Popkultura przeciwko liberalizmowi. Gwiazda rocka sprzeciwiająca się w piosence akcesji do Unii Europejskiej to dość rzadko spotykane zjawisko. Perković poniekąd odniósł się do problemu wejścia do wspólnoty w piosence Lipa Kaja, nieprzetłumaczalne w praktyce sformułowanie, które moglibyśmy uznać za jedno z imion matki Chorwacji, której tłumaczył Wiem, że twoja dusza cierpi.

Proszę cię, nie poddawaj się, bo kiedy świt złamie, dzień będzie za późno by jęczeć. Twego głosu nikt nie usłyszy. Przypomina Chorwatom, że wiele wycierpieli w swej dramatycznej historii, lecz teraz, kiedy wreszcie doszliśmy do swobody, Lipa Kaj o pokolenie moje nie poślubia innego. W 2013 roku, kiedy Marko Perković po raz drugi wystąpił na stadionie Poliut, radując się w mediach nie tylko, że po dekadzie wraca w to miejsce, Ale również, że tym razem otrzymał zgodę na udział publiczności, nie tylko na trybunach, ale także na murawie, wykonał swój utwór synu mój w koszulce organizacji U Ime Obiteli, która domagała się przeprowadzenia referendum, w którym chorwackie społeczeństwo mogłoby zadecydować, czy wpisać do konstytucji przepis uznający małżeństwo za związek kobiety i mężczyzny.

Ich zwycięstwo nad systemem wyzwala płomienie narodowego ducha, które wspólnie wznoszą się ku niebu. Ostatecznie piosenka ma optymistyczne przesłanie, niesie nadzieję. Ukazana zostaje kula ziemska, na której kolejne narody odrzucają współczesny system. Niechaj na Twej drodze zawsze wiedzie Cię Bóg. Gdy ojciec święty Jan Paweł II przybył do Chorwacji z pielgrzymką, Marko Perković nagrał utwór na cześć papieża Polaka, Iwale Pawle II. Mój narodzie, pozdrówmy Boga, On nam zesłał namiestnika swego. Zaczyna się utwór, który dalej opowiada o zesłanej z nieba wiadomości oraz zachęca Chorwatów do pozdrowienia ukochanego papieża. Janie Pawle II, chorwacki naród Cię kocha, wyznaje podmiot liryczny, modli się razem z Tobą, stoimy w refrenie końcowym, klęczymy przed drogim Bogiem.

Niechaj na drodze twojej wiedzie cię Bóg. Zachowasz wówczas to, czym jest twój ród. Tylko ma wiara ocaliła mnie, kochałem Boga, a On mi dał ciebie, synu mój. W Bóg i Chorwaci, Bog i Hrwati zachęca rodaków do modlitwy, gdyż on czeka, by usłyszeć głos modlitwy. W swej twórczości Thompson regularnie podkreśla silny związek chorwackiej tożsamości z katolicyzmem. We wspomnianym już Uwijek Wierni Tebi, a typowo kibicowską modłę Perković zachęca. Potem powiedz, o, jeszcze mocniej, o, by zakończyć. Potem powiedz, mój Boże, oto jest naród Twój. Przybycie Chorwatów. Dalza Krwata to z kolei opowieść o tym, jak ziemię zamieszkiwaną przez Chorwatów przeznaczył im Bóg.

W drogiej bohaterskiej ziemi, pięknej i dalekiej, w roku pańskim sześćset którymś, stąpiła z nieba potęga, na tę ziemię błękitna krew narodowi przewodziła. Drżała ziemia, kamienie się rozpadały, do drzwi nieba jedzie biały rycerz ze złotym mieczem. Zaczyna Marko opowieść, by przejść do momentu, w którym ufny rycerz prosi Boga o gródkę świętej ziemi, by móc później powiedzieć Stwórcy, że przekazał świętą ziemię w ręce Chorwatów, na której żyją w spokoju i dostatku. W ową religijną narrację wpisane jest patriotyczne wezwanie. Kochaj swoją ziemię, na niej zbudujesz swój dom i chronij ją. Przez krew związany jesteś z nią. Kochaj swoją ziemię, kochaj błogosławiony plon. W formie ciekawostki można wspomnieć również fakt, Names mentioned.