Powstanie Mahdiego. Jak islamski prorok rzucił wyzwanie Imperium Brytyjskiemu

O wydarzeniu, które jest jednym z centralnych wydarzeń powieści Henryka Sienkiewicza w pustyni i w puszczy opowiemy w dzisiejszym odcinku Misji Specjalnej. Na początku XIX wieku Egipt formalnie jest częścią Imperium Osmańskiego. Jednak ówczesny wicekról Egiptu Muhammad Ali prowadzi coraz bardziej niezależną politykę zagraniczną i wewnętrzną. Marzy o stworzeniu silnego państwa, zbudowaniu nowoczesnej armii i poszerzeniu go o nowe terytoria. W 1820 roku armia egipska najeżdża sąsiadujący od południa Sudan i mimo oporu kraj musi uznać zwierzchność Egiptu. Jednak wysokie podatki i decyzje urzędników, którzy nie liczą się z potrzebami lokalnych mieszkańców, prowadzą do coraz większego niezadowolenia Sudańczyków. Dodatkowo w połowie XIX wieku Egipt zaczyna się mierzyć z coraz większymi kłopotami finansowymi.

Dodatkowo wyznawcom islamu nie podobają się zmiany społeczne, które starają się wprowadzić egipscy urzędnicy. Jednym z muzułmańskich duchownych, który zaczyna zdobywać coraz większe uznanie, jest Muhammad Ahmad ibn Abd Allah, który przejdzie do historii jako Mahdi z Sudanu. Głosi on potrzebę odnowienia wiary i wyzwolenia Sudanu z rąk niewiernych. Wkrótce gromadzi się wokół niego wielu wyznawców. On sam jest coraz bardziej przekonany, że dostał zadanie od Boga i 29 czerwca 1881 roku ogłasza. Allah powierzył mi misję odnowienia islamu i pokonania niewiernych Egipcjan. Jestem Mahdim, prorokiem i Bożym wysłannikiem, który poprowadzi was do zwycięstwa. Gdy egipski gubernator Sudanu, Muhammad Rauf Pasha, dowiaduje się o tej deklaracji, wysyła do Mahdi'ego list, w którym proponuje mu nawiązanie współpracy z rządem egipskim.

Obiecuje mu też stosowną pensję. Mahdi jednak odpowiada. Kto nie wierzy we mnie, zostanie oczyszczony ostrzem miecza. W tej sytuacji gubernator postanawia wysłać oddział, który ma aresztować duchownego. Zostaje on jednak rozbity przez zwolenników Mahdiego. Jest to symboliczny początek powstania, a sukces Mahdiego sprawia, że szeregi jego wyznawców zasilają kolejne osoby. Wkrótce dysponuje znacznymi siłami. Sprzyja mu też szczęście. W 1882 roku w Egipcie ma miejsce antybrytyjskie i antyfrancuskie powstanie, zainicjowane przez Ahmad Arabiego. Sprzeciwia się on wciąż rosnącym wpływom Europejczyków w Egipcie i udaje mu się przejąć władzę nad państwem. Wielka Brytania, obawiając się utraty kontroli nad Kanałem Suezkim, wysyła wojsko, które pokonuje oddziały Arabiego.