Krwawy koniec Duce. Jak zginął Benito Mussolini?

Misja specjalna w RMFFM. Krwawy koniec Duce. Jak zginął Benito Mussolini? Jest 29 kwietnia 1945 roku. Berlin jest otoczony, a wojska radzieckie zbliżają się do bunkra pod Kancelarią III Rzeszy, gdzie chroni się Adolf Hitler i kilku jego najbliższych współpracowników. Około południa radiooperator przechwytuje wiadomość z Włoch, która zostaje przekazana Führerowi. Mein Führer! Dowiedzieliśmy się, że Benito Mussolini został wczoraj zabity przez włoskich partyzantów. Jego ciało zostało następnie zbezczeszczone i wywieszone na widok publiczny w Mediolanie. Hitler jest niezwykle wstrząśnięty tymi wieściami.

Wzywa swojego adiutanta Otto Gunszego i mówi. Chcę, żeby moje ciało zostało po śmierci spalone. Nie pozwolę, żeby Sowieci zrobili ze mną to, co z Mussolinim. Gdy Hitler wydawał ten rozkaz, w Mediolanie amerykańscy żołnierze nakazali zdjąć ciało Duce i przenieść je do Kostnicy. Tak zakończyły się ponad 20-letnie rządy dyktatora we Włoszech. Kto zabił Mussoliniego i jak przebiegała jego egzekucja? O tym opowiemy w dzisiejszym odcinku Misji Specjalnej. Benito Mussolini zostaje przywódcą faszystowskich Włoch w wyniku zamachu stanu przeprowadzonego w 1922 roku. Przyjmuje tytuł Duce i przez wiele lat rządzi krajem. Obiecuje, że odbuduje potęgę militarną Włoch i odtworzy Imperium Rzymskie.

Jednak jego popularność ulega znacznemu osłabieniu po dołączeniu Włoch do II wojny światowej. Armia włoska nie odnosi spodziewanych sukcesów. W 1940 roku nie udaje się zająć Grecji. Oddziały włoskie przegrywają też w walkach z Brytyjczykami w Afryce Północnej. Włosi ponoszą też ciężkie straty, wspomagając Niemców w inwazji na Związek Radziecki. Brak sukcesów militarnych i pogarszająca się sytuacja gospodarcza kraju sprawiają, że Mussolini niemal całkowicie traci poparcie. 10 lipca 1943 roku siły alianckie dokonują udanej inwazji na Sycylię. Armia włoska nie jest w stanie stawić skutecznego oporu i alianci rozpoczynają marsz na Rzym. W tej sytuacji 25 lipca 1943 roku Wielka Rada Faszystowska pozbawia Mussoliniego władzy, a król Wiktor Emanuel II nakazuje go aresztować.

Nowym premierem Włoch zostaje marszałek Pietro Badoglio, który w tajemnicy przed Niemcami rozpoczyna rozmowy pokojowe z aliantami. Wiadomość o aresztowaniu Mussoliniego martwi Hitlera. Przywódca III Rzeszy bardzo ceni Duce i postanawia go odbić. Nie kierują nim jednak wyłącznie sentymenty. Führer obawia się, że nowe władze w Rzymie mogą skapitulować. To pozwoliłoby aliantom na bezproblemowe przejście przez Półwysep Apeniński i szybkie dotarcie do samych granic III Rzeszy. Aby temu zapobiec, Hitler wydaje rozkazy. Gdyby okazało się, że Włochy podpiszą rozejm z aliantami, armia niemiecka ma natychmiast wkroczyć i opanować kraj. Stworzymy tam nowe państwo, na którego czele stanie Mussolini. Równocześnie przywódca III Rzeszy nakazuje komandosom z Luftwaffe i Waffen-SS przygotowanie planu uwolnienia Duce z więzienia.

Pojmanych zostaje sześciu faszystowskich działaczy, którzy 25 lipca 1943 roku głosowali za odwołaniem Duce. Mussolini pragnie zemsty. Ci dranie mają stanąć przed sądem i odpowiedzieć za zdradę. 8 stycznia 1944 roku w Weronie rozpoczyna się pokazowy proces sześciu byłych dygnitarzy. Wśród nich jest Gale Tsociano, zięć Mussoliniego. Oskarżeni próbują się bronić. My wcale nie mieliśmy zamiaru całkowicie pozbawić Mussoliniego władzy. Chcieliśmy jedynie przywrócić zwierzchnictwo króla nad armią, żeby odbudować morale. Trybunał nie bierze pod uwagę tych tłumaczeń i 10 stycznia 1944 roku skazuje pięciu z oskarżonych na karę śmierci. Tylko jeden z nich, Tullio Cianetti, zostaje skazany na 30 lat więzienia.

Wyrok zostaje wykonany następnego dnia rano, a egzekucję nadzorują oficerowie SS. Mussolini stara się odzyskać kontrolę nad Włochami, ale coraz bardziej zdaje sobie sprawę z beznadziejnej sytuacji. Jego władza jest całkowicie iluzoryczna, a większość włoskich urzędników jest nadzorowana przez niemieckich oficerów. Co więcej, antyfaszystowski ruch oporu przeprowadza wiele akcji dywersyjnych, które skutecznie paraliżują marionetkowe państwo. Sam Duce podupada na zdrowiu, jest widocznie zniechęcony i w niczym nie przypomina charyzmatycznego przywódcy, którego przemówienia potrafiły niegdyś porwać tłumy. Jest też coraz bardziej świadomy zbliżającego się końca. 4 lipca 1944 roku wojska alianckie zajmują Rzym, a wiosną 1945 roku przełamują linię gotów.

Mussolini nie chce zgodzić się na bezwarunkową kapitulację. Tego samego dnia włoski Komitet Wyzwolenia Narodowego wzywa do rozpoczęcia powszechnego powstania. Mussolini wie, że jeżeli chce uniknąć procesu i egzekucji, musi uciekać z kraju. Postanawia podjąć próbę przedostania się do Szwajcarii. Po południu 25 kwietnia wygłasza ostatnie publiczne przemówienie w Mediolanie, po czym około 20 opuszcza miasto i rusza w stronę granicy. Towarzyszy mu jego kochanka Clara Petacci. 26 kwietnia mieli podjąć kilka nieudanych prób przekroczenia granicy ze Szwajcarią. Gdy ich plan zawodzi, 27 kwietnia Mussolini, Petacci i kilku faszystowskich dygnitarzy dołączają do kolumny wojsk Luftwaffe, które wycofują się do Niemiec. Konwój zostaje jednak zatrzymany przez włoskich partyzantów nieopodal miejscowości Dongo.

Grupą dowodzą Pier Luigi Bellini dell'Estele i Urbano Lazzaro. Niemcy nie są chętni do walki, a dowódcy partyzantów składają im propozycje. Jeżeli oddać nam wszystkich Włochów, pozwolimy Wam jechać dalej. Mussolini, który ma na sobie niemiecki płaszcz i hełm, początkowo nie zostaje zauważony. Jednak Lazzaro dokładnie sprawdza pojazdy i w jednym z nich zauważał włoskiego dyktatora. Później wspominał. Twarz Mussoliniego była jak z wosku, a jego spojrzenie martwe i nieobecne. Wyglądał jakby całkowicie stracił wolę do życia. Duce zostaje natychmiast ujęty i wraz z pozostałymi faszystami umieszczony w tymczasowym więzieniu. Oddział Luftwaffe rusza w dalszą drogę do Niemiec. Wieczorem Sandro Pertini, jeden z przywódców ruchu oporu, ogłasza w radiu.

Dziś naszym oddziałom udało się pojmać Mussoliniego, który próbował uciec do Szwajcarii. Musimy teraz jak najszybciej stanąć przed Trybunałem Ludowym, choć uważamy, że ten parszywy pies nie zasługuje nawet na pluton egzekucyjny. Jednak w nocy w Mediolanie ma miejsce spotkanie przywódców Komitetu Wyzwolenia Narodowego Północnych Włoch, którzy naradzają się, co zrobić z Mussolinim. W końcu zapada decyzja o jak najszybszym przeprowadzeniu egzekucji byłego dyktatora. Do dziś nie jest jednak jasne, kto wydał ostateczny rozkaz. Luigi Longo, jeden z członków Komitetu, wzywa do siebie dwóch partyzantów – Waltera Auducio i Ado Lamprediego. Macie natychmiast udać się do Dągo i wykonać wyrok śmierci na Mussolinim.

Tymczasem dowódcy oddziału partyzantów, który pojmał Duce, zastanawiają się, co zrobić z więźniem. Wokół miasta Tongo nadal toczą się walki i obawiają się, że oddziały wierne Mussoliniemu mogą spróbować go odbić. Dlatego w nocy z 27 na 28 kwietnia były dyktator wraz ze swoją kochanką zostają przewiezieni do domu rodziny de Maria. Następnego dnia wczesnym popołudniem na farmę przybywają Auducio i Lampredi. Mussolini i Clara Petacci zostają wsadzeni do samochodu i przewiezieni do miejscowości Około godziny 16.00 pojazd zatrzymuje się przed wejściem do willi Belmonte, a Auducio mówi... Wysiadajcie i stańcie pod ścianą. Według niektórych wersji partyzanci nie mieli rozkazu zabijać kochanki Mussoliniego, jednak Clara Petacci powiedziała... Gdy Duce wraz z kochanką stają pod ścianą willi, według Lamprediego włoski dyktator miał przed śmiercią powiedzieć...

Celujcie w serca. Mussolini i Petacci padają martwi na ziemię. Na 16 najwyższych rangą dygnitarzach faszystowskich pojmanych nieopodal dągo również zostają wykonane wyroki śmierci. Jednak nie wszyscy są zadowoleni z przeprowadzonej egzekucji. Urbano Lazzaro, który pojmał Mussoliniego, mówił dużo później. Nie miałem wątpliwości, że Mussolini zasłużył na śmierć, ale powinien był stanąć przed sądem i mieć uczciwy proces. To co się wydarzyło było zwykłym barbarzyństwem. Wieczorem 28 kwietnia zwłoki Mussoliniego, Peracci i innych faszystów zostają załadowane na ciężarówkę i przewiezione do Mediolanu jako dowód, że Duce jest martwy. Wczesnym rankiem 29 kwietnia zostają wyrzucone na Piazzale Loreto nieopodal dworca kolejowego.

Ostatecznie Amerykanie nakazują zdjęcie ciał i przewiezienie ich do kostnicy, aby przeprowadzić tam sekcję. Pobrano wtedy próbki z mózgu Mussoliniego i przesłano je do analizy do Stanów Zjednoczonych. Chciano w ten sposób udowodnić, że dyktator chorował na syfilis, który doprowadził go do szaleństwa. Jednak badania nie potwierdziły tej tezy. Mussolini zostaje pochowany w nieoznakowanym grobie na Cimitero di Muzzoco. Jednak 21 kwietnia 1946 roku mogiła zostaje zlokalizowana przez Domenico Lecisiego, który z pomocą dwóch innych faszystów wykopuje trumnę. Przez następne kilka miesięcy ciało jest przenoszone z miejsca na miejsce, ukrywane w kościołach, klasztorach czy prywatnych willach, podczas gdy władze starają się je odszukać.

Ostatecznie udaje się zlokalizować je w klasztorze Certosa di Pavia, a dwóch franciszkańskich mnichów zostaje oskarżonych o pomoc w ukrywaniu zwłok dyktatora. Ciało, któremu w momencie odkrycia brakowało jednej nogi, zostaje pochowane w tajemnicy w klasztorze Kapucynów w Cerro Maggiore. Wiele lat później rząd Włoch pozwala wdowie po Mussolinim na pochowanie ciała w rodzinnej krypcie w Predappio. Pogrzeb ma miejsce 1 września 1957 roku. Od tego czasu Duce nieprzerwanie spoczywa w tym mauzoleum. Sarkofag stał się miejscem pielgrzymek włoskich neofaszystów, którzy 28 kwietnia obchodzą rocznicę śmierci dyktatora. Mimo upływu wielu lat, Mussolini nadal pozostaje bohaterem dla niektórych skrajnie prawicowych włoskich ugrupowań.