"Brat Chrystusa" kontra cesarz. Powstanie tajpingów

Cesarstwo ponosi druzgocącą klęskę i zostaje zmuszone do wielu ustępstw na rzecz zachodnich mocarstw. Jest to kolejny cios dla rządzącej krajem mandżurskiej dynastii Qing, która i tak musi mierzyć się z poważnymi problemami wewnętrznymi. W kraju panuje kryzys ekonomiczny, wielu obywateli głoduje, a wśród urzędników szerzy się korupcja. Spora część ludności, zwłaszcza narodowości Han, żyje w biedzie i winni za ten stan dynastię wywodzącą się z Mandżurii. Władze w Pekinie próbują opanować sytuację w kraju, ale ich działania nie przynoszą poprawy. Ponieważ cesarstwo zmaga się z kryzysem, początkowo nikt nie interesuje się niewielką sektą, która funkcjonuje w południowych Chinach. Przewodzi ją mistyk i były wiejski nauczyciel Hong Xinguang, a jej członkowie są nazywani tajpingami.

Jednak ruch bardzo szybko zdobywa nowych zwolenników i już wkrótce doprowadzi do jednej z najkrwawszych wojen domowych w historii świata. Kim był Hong Xinguang? I jak przebiegało powstanie tajpingów? O tym opowiemy w dzisiejszym odcinku Misji Specjalnej. Hong Xinguang urodził się w chłopskiej rodzinie zamieszkującej prowincję Guangdong w południowych Chinach. Już w młodym wieku jest uznawany za inteligentnego i bystrego. Dlatego rodzice decydują się opłacić jego edukację licząc, że pozwoli to ich synowi na lepsze życie. Młody Hong bardzo dobrze się uczy i gdy ma 13 lat, wyrusza do miasta Canton, by tam przystąpić do cesarskiego egzaminu urzędniczego.

Pomyślny wynik pozwoli Hongowi zostać urzędnikiem państwowym, co w tamtych czasach wiąże się z ogromnym awansem społecznym. Test jest jednak niezwykle trudny i zalicza go jedynie 1% egzaminowanych. Hongowi nie udaje się sprostać zadaniu i musi wrócić do swojej wioski i prac na roli. Nie rezygnuje jednak z marzeń. W 1836 roku po raz drugi podchodzi do egzaminu, ale i tym razem nie osiąga wymaganego wyniku. Podczas pobytu w kantonie po raz pierwszy ma kontakt z chrześcijaństwem. Na ulicy spotyka misjonarza Edwina Stevena, który wręcza mu broszurę. Proszę, niech się Pan z nią zapozna. Hong jedynie pobieżnie ją przygląda. Nie wzbudza wtedy u niego zbytniego zainteresowania.

W 1837 roku Hong po raz trzeci podchodzi do egzaminu i znowu go oblewa. Tym razem bardzo źle znosi porażkę. Doznaje poważnego załamania nerwowego i przez kilka dni majaczy we śnie. To właśnie wtedy miał doświadczyć wizji. Przenosi się w niej do nieba i tam spotyka mężczyznę ze złotą brodą, który oznajmia, że Hong jest jego synem. Młodzieniec poznaje też innych członków swojej niebiańskiej rodziny, w tym swojego starszego brata. Boski ojciec oznajmia Hongowi, że lud Chin oddaje cześć demonom, zamiast jemu. Wręcza mu miecz do walki z siłami nieczystymi, a starszy brat tłumaczy, jak się nim posługiwać. Podczas swojej wizji Hong widzi również Konfucjusza, który jest karany za to, że swoim nauczaniem zwiódł ludzi z właściwej drogi.

Gdy Hong w końcu budzi się z tego snu, jest zdezorientowany. W końcu po kilku dniach wraca do zdrowia i zaczyna pracę jako nauczyciel. Nie może jednak zapomnieć o swojej dziwnej wizji i często wraca do niej myślami. W 1843 roku po raz ostatni próbuje zdać egzamin. Znów bezskutecznie. Hong jest załamany i chce na nowo odnaleźć sens życia. Sięga między innymi po broszurę na temat chrześcijaństwa, którą dostał kilka lat temu. Po jej wnikliwym przeczytaniu Hong doznaje olśnienia i wydaje mu się, że w końcu zrozumiał swoją wizję. Teraz już wszystko jest jasne. Mężczyzna, którego widziałem w niebie jest Bogiem, Ojcem, a moim starszym bratem jest Jezus Chrystus.

Wielu ludzi przyciąga nie tyle nowa religia, co fakt, że Hong wzywa do walki ze znienawidzoną przez nich dynastią Qing. Głosi też ideę powszechnej równości i braterstwa. W 1847 roku Hong rozpoczyna studia biblijne w Kantonie, gdzie zaznajamia się z Pismem Świętym i doktryną chrześcijańską. Później przeradagowuje Biblię i tworzy nową wersję Świętej Księgi, która będzie pasowała do założeń jego sekty. W 1848 roku Hong ponownie spotyka się ze swoim kuzynem Fengiem Yunshanem i dowiaduje się, że założył on Stowarzyszenie Wyznawców Boga. Należy do niego już 2000 wiernych, którzy ściśle wyznają zasady głoszone przez Honga i którzy obwołują go swoim królem.

W 1848 roku, gdy Feng zostaje aresztowany, a Hong wyrusza go uwolnić, do stowarzyszenia dołącza dwóch wyznawców, Yang Xiuqing i Xiao Chaogui. Twierdzą, że potrafią wejść w trans i wtedy przemawia przez nich Bóg, Ojciec oraz Jezus. Gdy Hong i Feng powracają do stowarzyszenia, uznają, że nowi przybysze rzeczywiście posiadają tę zdolność i ci stają się ważnymi członkami grupy. Początkowo władze w Pekinie nie interesują się zbytnio działalnością Honga, uważając, że jest to jedynie nieszkodliwa sekta. Jednak gdy w 1850 roku ruch liczy już 30 tysięcy wyznawców, a przywódca otwarcie wzywa do obalenia dynastii, lokalni urzędnicy uznają, że muszą działać.

Wysyłają armię, która ma za zadanie rozbić grupę Zanim ta stanie się zbyt liczna i będzie mogła stworzyć realne zagrożenie. Jednak ku ich zaskoczeniu wojska cesarskie zostają pokonane przez wyznawców Honga, a mandżurscy dowódcy zostają pojmani i straceni. 11 stycznia 1851 roku. Hong Xinguang proklamuje powstanie Niebiańskiego Królestwa Wielkiego Pokoju i przyjmuje tytuł Niebiańskiego Króla. Swoim pięciu najbliższym współpracownikom nadaje tytuły królów południa, północy, wschodu, zachodu i skrzydła. Od tego momentu wyznawcy Honga są zwani tajpingami. Nazwa pochodzi od zbitki dwóch chińskich słów oznaczających wieczny pokój.

Zachęceni zwycięstwami, tajpingowie przystępują do ofensywy i zajmują kolejne miasta. Wciąż dołączają do nich nowi ludzie, niezadowoleni z rządów dynastii Qing. Buntownicy zajmują kolejne miasta, w których dokonują rzezi obywateli pochodzących z Mandżurii. Pod koniec 1852 roku docierają do Yangtzy i rozpoczynają podbój miejscowości leżących nad rzeką. 19 marca 1853 roku powstańcy zdobywają Nanking, jedno z ważniejszych miast południowych Chin. Hong zmienia jego nazwę w Tiangjing, czyli Boskie Miasto. Staje się ono stolicą Niebiańskiego Królestwa. Państwo tajpingów rozrasta się i władca zaczyna wprowadzać daleko idące reformy.

Prostytucja, hazard, narkotyki, alkohol oraz zwyczaj krępowania stóp zostają zakazane. Niebiański król ogłasza też zniesienie klas, sprawiedliwy podział ziemi oraz równość płci. Przy tym zaleca, aby kobiety i mężczyźni żyli w pełnej separacji, nawet jeżeli są małżonkami. Sam Hong wprowadza się do pałacu, gdzie żyje w luksusie i tworzy swój własny harem. Jest coraz mniej zainteresowany rządzeniem i większość decyzji podejmuje Yang Xiuqing. Próbuje on zreorganizować liczącą milion ludzi armię oraz uzyskać wsparcie od chrześcijańskich mocarstw między innymi Wielkiej Brytanii, Francji i Stanów Zjednoczonych. Zachodnie państwa nie są jednak zainteresowane współpracą z tajpingami, których uważają za heretycką sektę.

Co więcej, podczas transu Yang przemawia rzekomo głosem Boga Ojca, co nadaje jego słowom ogromną wagę wśród wyznawców. Hong obawia się rosnących wpływów Yanga i uznaje, że musi się go pozbyć, aby utrzymać władzę. W 1856 roku ma miejsce czystka, podczas której zostaje zamordowany Yang, jego rodzina oraz poplecznicy. Wewnętrzne walki znacząco osłabiają siły powstańców, a oddziały dynastii Qing zaczynają przechodzić do ofensywy. Jednak Pekin wciąż nie może pozwolić sobie na wysłanie większej ilości wojsk, gdyż cesarstwo jest uwikłane w drugą wojnę opiumową przeciwko Francji i Wielkiej Brytanii. Dopiero po podpisaniu pokoju w 1860 roku Chiny są w stanie skupić się na stłumieniu powstania tajpingów.

Bóg jest po naszej stronie i ochroni miasto. Zesłał głodującym Izraelitom mannę na pustyni i to samo zrobi teraz. Jeżeli poszukacie, na pewno znajdziecie jedzenia. Głodujący mieszkańcy odnajdują jednak w większości tylko chwasty i trochę warzyw. Według jednej wersji Hong błogosławi jedzenie, kosztuje go, po czym dostaje zatrucia pokarmowego i 1 czerwca 1864 roku umiera. Jednak dokładne przyczyny jego śmierci nie są znane. Według innych wersji został otruty lub sam odebrał sobie życie. Na tron wstępuje jego 14-letni syn Hong Chenguifu, ale nie jest on w stanie uratować miasta. W końcu 1864 roku siły cesarskie zdobywają stolicę.

Wielu obrońców do końca stawia zacięty opór, a widząc nieuchronną klęskę, niektórzy popełniają samobójstwo. Dowódca wojsk Qing, Zheng Guofang, gdy dowiaduje się o tym, że Hong Xinguang nie żyje, wydaje rozkaz. Znajdźcie jego ciało i wykopcie z grobu. Chcę mieć pewność, że na pewno umarł. Gdy zwłoki Niebiańskiego Króla zostają odnalezione, Zheng wydaje kolejne polecenia. Spalcie je, a potem wystrzelcie prochy z armaty. Niech jego dusza nigdy nie zazna spokoju po śmierci. Syn Niebiańskiego Króla i nowy władca tajpingów zdołał w porę uciec z miasta, ale zostaje schwytany. Podczas przesłuchania mówi... Nigdy nie uczestniczyłem w działaniach mojego ojca, a poza tym potajemnie czytałem dzieła Konfucjusza. Chciałbym dalej studiować i przystąpić do egzaminów.

Dynastia Qing nie okazuje litości i Hong Chenguifu wraz z innymi generałami zostaje stracony. Zajęcie stolicy oznacza koniec Niebieńskiego Królestwa Wielkiego Pokoju. Kilka mniejszych grup tajpingów stawia jeszcze opór. Ostatnia z nich zostaje rozbita w 1871 roku. Choć Chiny stłumiły powstanie, skutki dla kraju są opłakane. Miasta i farmy są zniszczone, a wielu obywateli umiera z powodu szerzących się epidemii lub z głodu. Szacuje się, że w wyniku powstania tajpingów zginęło od 20 do 30 milionów Chińczyków, choć niektórzy historycy wskazują, że mogło zginąć nawet 100 milionów ludzi. Czyni to powstanie tajpingów jednym z najkrwawszych konfliktów w historii świata.