Odrowążek w gminie Bliżyn

Ale z drugiej strony, jak się popatrzy na różnego rodzaju materiały dawne, no to jakieś problemy się pojawiają w kontekście nawet tego, co dzisiaj mamy, jak dzisiaj ta topografia wygląda. No bo powiedzmy sobie tak, że jadąc od strony Kielc w stronę Odrowąża, Mamy w pewnym momencie Odrowążek, ale on właściwie na dobrą sprawę to tak współcześnie ciągnie się w prawo od głównej trasy w stronę Sorbina, bo tyle co wjedziemy do Odrowążka i już jest nowy Odrowążek. I po lewej stronie tej drogi równoległa trasa do tej głównej to są domostwa, które znajdują się w nowym Odrowążku. Czyli od Odrowążka jeszcze jest nowy Odrowążek urobiony, a tymczasem w dawnych materiałach mamy do czynienia z dużym i małym Odrowążem.

No i nic dziwnego, że rzeczka, nad którą Odrowążek się znajduje i potem dalej ciągnie się na wschód, to Kuźniczka. No i różnego rodzaju osady, takie jak właśnie Sorbin czy Zbrojów, Kucembów, Kopcie, które są w pobliżu, to wszystko są wioski, w których kiedyś znajdowały się tylko i wyłącznie Kuźnice. Przecież tak odległy dzisiaj się wydaje od Odrowążka zbrojów, to była kuźnica należąca do klucza Odrowąskiego, ale tego małego Odrowążka, właśnie tego naszego, nie do dużego Odrowąża. No więc to wszystko rzeczywiście powoduje, że to jest z punktu widzenia położenia, ale też właśnie takich Aspektów, takich cech terenowych, bardzo interesująca miejscowość.

No i stąd, jeśli my tego byśmy sobie na samym początku nie rozpatrzyli, nie wzięli pod uwagę, to potem mogą się nam wydawać dziwne jakieś informacje już dotyczące samych dziejów tej miejscowości albo jakichś decyzji, które tutaj podejmowano. Jeżeli mówimy o dziejach Odrowążka, no to te pierwsze informacje jakie gdzieś znajdujemy dotyczą XIV wieku, chociaż prawdopodobnie początki Odrowążka mogą sięgać jeszcze wcześniej. No i to oczywiście miejscowość wiąże nam się z rodem Odrowążu. Musimy też brać pod uwagę cały czas o czym przed chwileczką wspominaliśmy, że dzisiaj ten Odrowążek jest położony wzdłuż tej drogi właśnie bocznej, czyli do Sorbina.

Na dobrą sprawę tam niewielka jest pusta przestrzeń między Sorbinem a Odrowążkiem i wioska ciągnie się no właśnie w tamtą stronę, na wschód. Natomiast jak nawet popatrzymy na dawne mapy, jeszcze takie sprzed 200 lat, no to widać wyraźnie, że Jednak to położenie północ-południe było głównym położeniem, nie wschód-zachód, tak jak to teraz się wydaje, mimo że oczywiście główna droga przebiega w kierunku północ-południe. No ale jednak te domy rozlokowane są w większości troszeczkę inaczej. Na tych starych mapach widać to wyraźnie, że to jest koncentracja zabudowań, Właśnie wokół tego, tak moglibyśmy powiedzieć, takiego skrzyżowania, gdzie z jednej strony znajduje się szkoła podstawowa, po drugiej stronie drogi znajduje się kościół, no i za chwilę mamy nowy Odrowążek, a w prawo całą wieś.

I wokół Odrowążka to widać oczywiście Kucembów, ale to jest niewielka miejscowość. Od razu sobie powiedzmy, że z tą okolicą zdaje się związana jest informacja taka XVI-wieczna o Hucie Szkła. Czyli oprócz zakładów związanych z rudami żelaza taka huta szkła tutaj istniała. No i rzeczywiście znajdowane są fragmenty świadczące o wytopie szkła na terenie Kucembowa. Ale on powstał właśnie bardzo późno w stosunku do Odrowążka. A Sorbina na dobrą sprawę to widać jako niewielką miejscowość. Zbrojów też niewielka. Świerczów bardzo mała. Kopcie nazywane na tej mapie austriackiej Kupice, to w ogóle jakaś dziwna nazwa, na tej mapie naszej polskiej jako Kopieć, to wszystko są takie niewielkie miejscowości.

I w związku z tym w 1574 roku biskup krakowski Franciszek Krasiński zawarł taką umowę z kietlińskimi i dokonano takiej zamiany, Odrowąż Mały, czyli właśnie Odrowążek oraz Wola Sarbin, to jest dzisiejszy Sorbin, zostały oddane biskupom krakowskim, oni je przejęli. Natomiast Andrzej i Jakub Kietlińscy, którzy byli synami Jana, a oczywiście tym herbem Odrowąż się posługiwali, otrzymali w zamian koryciska, omięcin i kamień w okolicach Iłży. Oczywiście jak mówimy Iłża, no to pamiętamy, że Iłża była jednym z ośrodków administracyjnych kluczy biskupów krakowskich, czyli tego klucza iłżeckiego.

No więc w tamtej okolicy biskupi mieli, a w tej okolicy mieli Kietyńscy, a jednym i drugim na czym innym zależało. Więc się po prostu najzwyczajniej w świecie zamienili. I później król Stefan Batory, kiedy był koronowany, czyli na sejmie koronacyjnym, potwierdził tę transakcję w tym samym 1574 roku, 15 maja. No i od tego momentu biskupi krakowscy stali się właścicielami Odrowążka. I co interesujące, to właśnie w oparciu o Odrowążek, o ten Sorbin, już używajmy tej nazwy współczesnej, dzisiejszej Sorbin, Oraz w oparciu o dwie kuźnice, czyli kuźnice nazywały się huta, a druga się nazywała zbroja. Huta to jest dzisiejszy kucembów, a zbroja to oczywiście zbrojów dzisiejszych.

Więc zwróćmy uwagę na to, że w XVI wieku, kiedy już Odrowążek był taką istotną miejscowością, kiedy Sorbin już funkcjonował dość porządnie, to nadal kucembów i zbrojów to były tylko i wyłącznie niewielkie, znaczy niewielkie, ale dające duży dochód, ale tylko i wyłącznie kuźnice. Oczywiście dzisiaj to już są rozrośnięte też miejscowości. I właśnie te cztery punkty osadnicze utworzyły taki klucz, który nazywano kluczem odrowąskim. Ale właśnie nie od odrowąża, tylko od odrowążka. Więc świadczy to najlepiej o oznaczeniu naszej miejscowości. A potem siłą rzeczy ten klucz został włączony do klucza kieleckiego. I właśnie w przypadku klucza kieleckiego już mamy informacje różnego rodzaju na temat Odrowążka.