Kąty w gminie Włoszczowa

Nazywały się kiedyś inaczej, czyli nazywały się Wola Czarniecka i to nawet jeszcze w XIX-wiecznym opracowaniu, czyli w słowniku geograficznym Królestwa Polskiego możemy wyczytać, a współcześnie wszyscy powtarzają tę informację, że Kąty to inaczej była Wola Czarniecka, a jak mówimy Wola, to oczywiście oznacza dawną miejscowość, która związana była najczęściej ze zmianą prawa, tego tradycyjnego prawa polskiego na prawo magdeburskie albo generalnie na prawo niemieckie. Czyli wtedy zwalniano z różnego rodzaju powinności, z różnego rodzaju danin. Były więc tereny, które nazywano wolą, wolicą albo wolnizną. No i w związku z tym to określenie Wola Czarniecka o tym by świadczyło, że w pobliżu Czarncy była taka wioska.

No wiele osób w ślad za tym, co dzisiaj internet też pokazuje, że no właśnie tak bezkrytycznie podchodząc do słownika geograficznego powtarza się to, że aha, kąty kiedyś nazywały się Wola Czarniecka. Jednak jeśli my zerkniemy do różnego rodzaju dokumentów, szczególnie średniowiecznych, na przykład Z wieku XV, no to okaże się, że wtedy wymieniona była zarówno Czarnca, zarówno nasze kąty, jak i również Wola Czarniecka, czyli one istniały niezależnie od siebie. I w tym samym XV wieku na przykład pisano o podwójnych kątach, czyli niewykluczone, że właśnie tak było. Że jakiś fragment tu między Czarncą a Kątami czy w pobliżu rzeczywiście lokowano jako Wolę Czarniecką, ale potem się okazało, że najprawdopodobniej Kąty wchłonęły tę miejscowość.

Dlatego były te podwójne Kąty, tak to zapisano. Dokładnie w XVI wieku tak to zapisano, nie w XV tylko w XVI, że te podwójne Kąty funkcjonują, a potem już nigdy się Wola Czarniecka nie pojawiała w źródłach historycznych. Dlatego też kąty tę rolę dużą odgrywały, bo pisano również, że w tej Woli Czarnieckiej, czyli właśnie w kątach, sytuacja wyglądała w ten sposób, iż znajdowały się tutaj lochy prowadzące aż do Czarncy. No i pisano również, że Wola Czarniecka była miastem. To by wskazywało właśnie na tę konkurencję między kątami, a Czarncą. No bo jeśli mówimy, że w jakiejś miejscowości były, nawet jeśli to jest pogłoska, nawet jeśli to jest przekaz ustny, były tego typu aspiracje miejskie, to znaczy, że prawdopodobnie jest to echo jakiegoś dawnego znaczenia, w tym przypadku właśnie naszych kątów.

I niekiedy właśnie używano takiego określenia glinianki albo jezioro. Też tutaj dla łąki pewnej używano takiego sformułowania. Dla łąki, która była częściowo też w lesie. Słowa jezioro, więc niewykluczone, że właśnie to jest to miejsce. Mamy więc sporo takich różnych ciekawych rzeczy do ustalenia, ale generalnie musimy jeszcze o jednym pamiętać, co jest najważniejsze właściwie jeśli chodzi o właścicieli. To nazwisko i ten bohater z naszego hymnu, o którym już wspominaliśmy, to oczywiście Stefan Czarniecki, który jest związany z naszą miejscowością. A niewykluczone też, bo na przykład ksiądz Wiśniewski tak uważał, czyli autor sprzed stu laty, że można rozpatrywać taką hipotezę, że Czarniecki urodził się w Kątach, nie w Czarnce.

No bo rzeczywiście Czarnieccy, czyli posługujący się tym herbem Łodzia, byli tutaj od zawsze właścicielami. Chociaż nie wiemy czy ten buc był właśnie herbu Łodzia czy nie, ale też nie zawsze było tak, że zarówno Czarnca jak i Kąty do nich należały. Ponieważ często było tak, że tylko Czarnca albo fragmenty Kątów, a już Kąty w ogóle nie. I w związku z tym takie ruchy w rodzinie obserwujemy, że na przykład niektórym udawało się posiadać również Kąty, a niektórym nie. Tym, którym się udało był ojciec Stefana Czarnieckiego, czyli Krzysztof Czarniecki, który miał i jedną i drugą miejscowość, ale na przykład Stefan Czarniecki, który odziedziczył Czarnce, musiał czekać przez jakiś czas, ponieważ spłacił wdowę po swoim bracie Wojciechu i ich dzieci.

I ta wdowa przez kilka lat gospodarowała po śmierci Wojciecha, czyli brata Stefana Czarnieckiego. No i w związku z tym nie mógł być właścicielem kątów Stefan, ale widocznie mu się tak podobały, że postanowił dokonać tej spłaty. A następnie wiemy, że po Stefanie Czarnieckim kąty odziedziczył jego bratanek, Stefan Stanisław Czarniecki w 1661 roku. Mamy też takie ciekawe informacje np. z XVIII wieku, kiedy właścicielką już nie byli Czarnieccy, tylko była Tekla Gogolewska właścicielką. To są takie dokumenty w Archiwum Państwowym w Kielcach przechowywane w Zespole Akta Dyrekcji Ubezpieczeń, czyli przeciwko pożarowi ubezpieczano Wtedy domostwa i robiono wykazy, no czyja jest chałupa, ile tam jest osób i tak dalej i tak dalej.