Czaryż w gminie Secemin

No i w związku z tym wydano wyrok, na mocy którego prawnie ten łan został odebrany i uregulowane zostały te kwestie dotyczące własności Andrzeja z Czaryża. Potem niestety ci czaryzcy, bo moglibyśmy tak powiedzieć rzeczywiście, że tak moglibyśmy ich nazywać, tak w historiografii to często funkcjonuje, Natomiast w późniejszych wiekach, kiedy już te nazwiska się pojawiły, nie było zapisu, że z Czaryża, tylko Czaryzki, to właśnie już by było to coś oczywistego. Natomiast nie bardzo ci właściciele Czaryża dotrwali do tych późniejszych wieków, bo oni już w połowie wieku XVII pisali się z pobliskich Żelisławic, czyli przenieśli się. Zrezygnowali albo kupili sobie nowy majątek, albo może po kądzieli to jakoś przechodziło w inne ręce.

No i szkoda może, bo czasami to jest taki właśnie bardzo dobry moment, kiedy jedna rodzina jest właścicielem. Oczywiście takich przykładów mamy niewiele, przez kilkaset lat, ale mówiliśmy nieraz w przypadku naszych miejscowości, że tak się zdarzało i jest to wtedy łatwiejsze do rozpracowania, no bo powtarzają się nieustannie te osoby z jednego rodu, choć z drugiej strony Jest pewna komplikacja zawsze w takich przypadkach, bo się imiona powtarzają. Zwykle tak było, że właśnie to rozsiedlenie rodu doprowadzało do tego, że mylimy się w imionach i do końca nie wiemy. Więc no może tak można powiedzieć, że biorąc pod uwagę zasadę złotego środka, No to dobrze, że ci czaryzcy odeszli, no bo nie mamy z nimi takiego kłopotu. Oczywiście lepiej gdyby zostali.

Potem już kolejne rody, ale ten taki motyw dotyczący czaryzkich był niezwykle interesujący, no bo oni zapewne tutaj mieli swoją jakąś siedzibę. Skoro było tu ich gniazdo rodowe, była ich ojcowizna, to być może te informacje, które już dotyczą późniejszego okresu, że był tutaj dwór, niestety po nim jest tylko taka pryzma kamieni, to jest niezwykle interesujące, gdyby się udało stwierdzić, jakie są początki tej pańskiej siedziby. Tym bardziej, że przecież w pobliżu jest Wola Czarycka. Na południe od Czaryża, tuż po drugiej stronie doliny Rzeczki Średniej, która z kolei też w średniowieczu była nazywana wolą sasiarza, żeby było skomplikowanie, do takich informacji trzeba o niej szukać, a później już w XVI wieku była nazywana sasinową wolą.

A dzisiaj się nazywa wolą czaryską. No więc zwróćmy uwagę na to. Czaryż, który też tyle tych różnych miał nazw, plus do tego ta sąsiednia wola. Oczywiście ważna, dlatego że to świadczy o tym, że prawdopodobnie rozrastał się nasz Czaryż. I stąd była chęć na przykład osadzenia tutaj ludzi, kolonizowania tego terenu. I w związku z tym otrzymali wolniznę. Czyli wola, zwolnienie z podatku, tak jak to już nieraz bywało. Wola, Wólka, Wolica i w związku z tym no już mamy troszeczkę w takim razie szerszy ten zasięg samego Czaryża, a nie tylko niewielka dzisiaj miejscowość, której właściwie tak trzeba poszukać, bo to tak sobie mówimy, że w gminie Secemin, ale jak ktoś tam Chce się wybrać, no to troszkę będzie miał zagadek, jak tam dotrzeć, a szczególnie do tego miejsca, gdzie był dwór.

Ale powiedzmy od razu, że we wschodniej części miejscowości trzeba szukać miejsca po dworze. Tam jest pozostałość takiego parku, są między innymi miłożęby. Jest katalpa, czyli to najlepiej świadczy o tym, że skoro takie są egzotyczne drzewa, no to ktoś to musiał nasadzić specjalnie. I jeśli jesteśmy w tej właśnie wschodniej części, to w tym podworskim parku w zachodniej części znajduje się dwór. Ale mieszkańcy chętnie pokazują to miejsce, więc bez trudu, akurat już kiedy odnajdziemy Czaryż, no to już tam się będziemy dobrze poruszać. Wspomnieliśmy o tych właścicielach, którzy władali Czaryżem od początku, czyli od XIV wieku. Przewijali się Czaryzcy, także Gosławscy między innymi, ale też są kolejne rody.

Spośród tych Gosławskich Czaryzcy, co najmniej przez kilka pokoleń, Jeśli chodzi o Gosławskich, no to też skoro w 1629 roku jako właściciel Czaryża był wymieniony Jan Gosławski, a w 1681 Samuel, no to świadczy to o tym, biorąc pod uwagę kilkadziesiąt lat, że też trochę się Gosławscy przyzwyczaili do tutejszej własności. No ale potem wiemy, na przykład z XVIII wieku, 100 lat później, z 1784 roku, że właścicielem Czaryża, tak jak mówiliśmy, Czaryż, wtedy go zapisywano, był pisarz chęciński Miszewski, który jednocześnie był starostą białobrzeskim. To starostwo, to oczywiście też nieraz o tym mówiliśmy, że niektóre duże majątki, tak właśnie nazywano, wcale one nie miały charakteru administracyjnego.