Leonardo da Vinci. Po prostu GENIUSZ

Wydaje się, że tylko ten schludny młodzieniec z dobrego domu, który raz na jakiś czas odwiedza swoje rodzinne strony, jest w stanie ją zrozumieć i pocieszyć. 15 kwietnia 1452 roku. Tego dnia późnym wieczorem przyszedł na świat mały Leonardo, poczęty z nieprawego łoża, co później trochę mu życie skomplikuje. Nikt nie mógł podejrzewać, że ten chłopczyk zrodzony z tej trochę spontanicznej relacji dwójki ludzi z różnych warstw społecznych, Jako pierwszych w historii wpadnie na pomysł między innymi helikoptera, czołgu, robota, spadochronu, pojazdu samojezdnego czy karabinu, tym samym będąc jednym z największych i najbardziej wszechstronnych geniuszy w historii świata.

Zapraszam na kolejny odcinek podcastu o nazwie Ludzie, którzy zmienili świat. A w nim... Leonardo da Vinci. Między innymi architekt, matematyk, rzeźbiarz, malarz, anatom, filozof, muzyk i tak dalej, i tak dalej. Moglibyśmy wymieniać i wymieniać. Niełatwo jest oddać wielki geniusz Leonarda. I niejedną rzecz będziemy musieli z premedytacją pominąć, bo tak wszechstronny był ten człowiek. Każdy z nas dzisiaj zna takie dzieła jak Mona Lisa, Ostatnia Wieczerza czy Dama z Gronostajem, która notabene znajduje się w Krakowie. Ale też być może na co dzień korzystamy z urządzeń, które on wymyślił już prawie 500 lat temu.

Do tego trzeba wielkiego talentu, geniuszu. I tak już w mitologiach, takich jak grecka, asyryjska czy egipska, bogowie wznosili się ku niebu, próbując posiąść sztukę latania, obserwując ptaki niebios. Ale nie rozumiano jeszcze, na jakich zasadach działają ich skrzydła. Dopiero wielcy wynalazcy przelewali często te mitologiczne wyobrażenia na papier w taki sposób, by to w logiczny sposób zespolić i by otworzyć ludziom więcej możliwości. Tak więc od małego Leonardo czerpał wiedzę o świecie, obserwując wszystko dookoła, odznaczając się refleksyjnością. Do dwunastego roku życia pięknej urody Leonardo spokojnie żył sobie w rodzinnym miasteczku. W dużej mierze opiekowali się również nim dziadkowie.

To, że narodził się z nieprawego łoża skomplikowało mu mocno podróż po szczeblach kariery. Nie mógł na przykład iść w ślady swojego ojca i dziadków, jeśli chodzi o karierę notariusza, Bo Gildia Notariuszy miała zasadę, że nie przyjmują ludzi, którzy narodzili się poza związkiem małżeńskim. Dlatego po śmierci bezpłodnej żony Piero Albiery i po sprowadzeniu Leonarda do Florencji, ojciec geniusza chciał mieć potomka, który będzie mieć możliwość dołączenia do zrzeszenia notariuszy, przedłużając tradycję rodzinną. Jednocześnie zapewniając, rzecz jasna młodemu Leonardo, możliwość podstawowej edukacji. Dlatego uczęszczał do szkoły, w której swoimi pytaniami często zawstydzał nauczycieli, jednocześnie skupiając się na dużej ilości dziedzin naraz.

Verrocchio nie namalował już żadnego innego obrazu samodzielnie. Jakby był oneśmielony geniuszem Leonarda. Upiększył on obraz, dołożył swoją cegiełkę do ogromnej rozpoznawalności tego obrazu i przysporzył ogromnej sławy samemu sobie. Pamiętajmy, że główny układ i koncepcja należały do Verrocchia. Gdyby to Leonardo od podstaw tworzył ten obraz, prawdopodobnie byłby jeszcze bardziej drogocenny. Leonardo, rzecz jasna, jeszcze nie raz nam zasłynie. Tak w ramach krótkiego podsumowania moich ostatnich zdań. Zwracajmy uwagę na to, że czasami obrazy były tworzone przez kilku artystów jakiejś na przykład jednej pracowni, z czego głównym autorem jest ten, który był odpowiedzialny za ogólny układ obrazu, czy ten, który po prostu najwięcej namalował.

Niejako malował w prawdziwym życiu, za pomocą kreowania krajobrazu na scenie i poza nią. Tak, by każdy niezależnie od tego, gdzie siedział przed sceną, doskonale widział cały spektakl i dostrzegał wielki geniusz, scenografa, który w niezwykły sposób Łączył dwuwymiarowy, namalowany świat na płaskiej powierzchni z wiszącymi elementami trójwymiarowymi. Ruch scenerii musiał być dynamiczny i naturalny. Kiedy aktorzy grali na deskach teatru, zdarzało się, że rekwizyty żyły swoim życiem. Leonardo wtedy zaczął projektować maszyny, które usprawniały tę sceniczną poezję.

Po prostu GENIUSZ. Po prostu GENIUSZ. Rzeczywiście postaje już trochę zbyt długo. Niedługo później ponaglany Leonardo ukończył obraz, który przeszedł do historii. Szeroki na jakieś 9 metrów i wysoki na 4,5. To było śmiałe i eksperymentalne dzieło wykonane dość niecodziennym sposobem, przy niekonwencjonalnemu użyciu farb temperowych i olejnych, przez co niezbyt trwałym. Ale wielu uważa to za jego największe dzieło.

Są napisane przystępnym językiem, nie jakimś nie wiadomo jakimś Tajemnym kodem czy szyfrem, który pozwala czerpać z geniuszu Leonarda. Są to notatki, w których sam autor opisuje wiele kwestii naukowych i związanych ze sztuką, gdzie w wielu przypadkach Leonardo da Vinci uważa te dwa światy za analogiczne. Bardzo dużo miejsca poświęca siłom natury. Kodeks nazwany mianem najdroższej książki świata kupił w 1994 roku Bill Gates. Lata osobistych studiów na temat budowy człowieka, zewnętrznej i wewnętrznej, przelał w dzieło, za które zabrał się w 1503 roku.

Może troszeczkę ostatnią wieczerzę, ale i tak nie do końca, bo nie chcę Wam odbierać przyjemności samego dociekania jego geniuszu na podstawie jego obrazów i innych dzieł sztuki. Patrzę na jego dzieła bardziej z historycznej perspektywy, przez pryzmat jego biografii, że stworzenie obrazu jest wydarzeniem, pozwalając dostrzec chronologię następujących po sobie momentów w jego życiu. Nie można powiedzieć o Monalizie jako o ostatnim jego dziele, bowiem później powstawały chociażby Jan Chrzciciel czy Zbawiciel Świata, który po wielu latach został okrzyknięty jego obrazem.

Jednak Leonardo dzięki temu mógł doskonale oddawać ludzkie ciało, wiedząc jak mięśnie ze sobą współpracują. Kwestia jedności człowieka z przyrodą w pewnym sensie. Iluzje optyczne sprawiające, że czujemy jakby wzrok Monalizy wciąż za nami podążał. Oddanie dostojności Madonny, Lizy i jej uśmiech, który może skrywać tysiące najróżniejszych myśli oddany na płótnie. To jest po prostu GENIUSZ. Właśnie wymyśliłem, jak nazwę ten odcinek. Po prostu GENIUSZ. Trudno w końcu, używając jednego zwrotu, zdefiniować kogoś takiego. Wiele osób doszukuje się w obrazach typu właśnie Mona Lisa czy Ostatnia Wieczerza jakiejś wiadomości, kodu, sekretu, szyfru. Może tych, którzy oczekiwali, że będę przyglądał się temu tematowi trochę zawiodę.

Tak samo, jak postawimy lustro wzdłuż twarzy w odpowiednim miejscu, to będziemy mieć jedno oko. Niesamowite. Zwłaszcza nie ufam ludziom, którzy mówią, jakby dopiero co skończyli 60-godzinny maraton grania w Duke Nukem. Według mnie nie ma konkretnych przesłanek o tym, że da Vinci przekazywał nam jakieś sekretne, tajne kody i wiadomości w swych dziełach, oprócz tych, którzy tworzą ludzie budujący swój kapitał na kreowaniu takich sensacji. Same notatki da Vinciego też są napisane przystępnym językiem. Owszem, te obrazy wiele mówią, ale przede wszystkim przekazują nam wiedzę o samym autorze, o jego pracach, dokonaniach, twierdzeniach i postępach. Jest to zwłaszcza dla znawców sztuki, którzy analizowali wcześniejsze pierwsze dzieła autora i widzieli jego postępy, świadectwo jego rozwoju jako artysty i jego geniuszu.

O wielu rzeczach nie wspominałem. To tak. Był nieprawdopodobnie inteligentny, uzdolniony i wszechstronny. Zachęcam Was z całego serca do głębszej analizy biografii Leonarda. Polecam pozycję Waltera i Saxona, Leonardo da Vinci, tak się nazywa, która w dużej mierze zainspirowała mnie do tej biografii i była bardzo wiarygodnym, obiektywnym źródłem. Ale też zachęcam Was do szukania samemu najróżniejszych ciekawostek o słynnym geniuszu, bo o wielu rzeczach z premedytacją Wam nie powiedziałem. Po części nie chciałem Wam odbierać tej przyjemności. Trudno było napisać o nim wstęp. Trudno też w kilku zdaniach jego wielki geniusz podsumować. Myślę, że jego wielka biografia po prostu mówi sama za siebie. I na koniec