Mentionsy Mentionsy
LUQAM
LUQAM

Operator jako pierwszy opiekun maszyny - rola operatora w Autonomicznym Utrzymaniu Ruchu

29.01.2026 ·31 min 23 s

W nowym odcinku podcastu LUQAM Arkadiusz Wzorek i Bartłomiej Tomczyński rozmawiają o autonomicznym utrzymaniu ruchu i realnej roli operatora w dbaniu o stan techniczny maszyn.Prowadzący mówią m.in. o tym:🔹 jak angażować operatorów, zamiast narzucać im checklisty,🔹 dlaczego TPM bez zaangażowania kadry zarządzającej nie działa,🔹 kiedy cyfrowe narzędzia wspierają autonomiczne UR, a kiedy są tylko „gadżetem”,🔹 jak budować kulturę odpowiedzialności za maszyny i wspólne KPI produkcji oraz UR.https://www.luqam.com/---Social Media 📱---Facebook: https://www.facebook.com/LUQAM/LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/luqam/YouTube: https://www.youtube.com/@LUQAM-Company

Dzień dobry, dzień dobry. Witamy w kolejnym odcinku drugiego sezonu podcastu LUQAM. Dzisiaj ze mną Bartek Tomczyński. Dzień dobry, witam serdecznie. Dzisiaj porozmawiamy o temacie bardzo istotnym, czyli o autonomicznym utrzymaniu ruchu, a temat brzmi operator jako pierwszy opiekun maszyny i rola operatora w autonomicznym utrzymaniu ruchu. Jak angażować pracowników w codzienną troskę taką o stan techniczny maszyny? Bartku, powiedz, jakie masz pierwsze skojarzenia tutaj z rolą operatora? Operator w całym tym przedsięwzięciu gra pierwsze skrzypce. My tutaj powiedzieliśmy, że jest opiekunem, może być strażnikiem.

Ja też często używam pojęcia taki lekarz pierwszego kontaktu. Jest to osoba, która przebywa z tą maszyną cały czas. Jest przy niej te co najmniej 8 godzin. No i to od tej osoby bardzo wiele zależy, jeśli myślimy tutaj przyszłościowo o prewencji tej maszyny. Przede wszystkim o zmniejszeniu problemów, które na tych maszynach występują. Także jak najbardziej jest trafione słowo opiekun. Który musi zgłaszać przede wszystkim te problemy, anomalie tak zwane, które występują w trakcie produkcji. Dokładnie, bo chcemy tutaj poruszyć temat autonomicznego utrzymania ruchu.

Czyli tutaj jakbyś mógł przypomnieć o głównych założeniach, właśnie o tym, że tu operator przejmuje dużą część procesów. Autonomiczne Utrzymanie Ruchu jest pierwszym filarem całego programu TPM. TPM jest programem kompleksowego zarządzania parkiem maszynowym, właściwie taką filozofią zarządzania parkiem maszynowym, dedykowaną dla wszystkich pracowników w firmie, czyli nie tylko operatorów, ale ten operator jest na początku całego tego procesu. Zadaniem autonomicznego utrzymania ruchu jest przeniesienie części odpowiedzialności z działu utrzymania ruchu na pracowników obsługujących maszyny po to, aby przede wszystkim ta reakcja była jak najwcześniejsza i po drugie, żeby dział utrzymania ruchu miał więcej czasu na właśnie poważniejsze analizy w celu przyszłościowemu zapobieganiu problemów.

Tak to ujmę. Więc to jest główny cel autonomicznego utrzymania ruchu. Zgłaszanie anomalii na wczesnym ich stadium i później usuwanie zanim przekształcą się w awarię. Czy chcemy odciążyć tutaj utrzymania ruchu też? Tak, jak najbardziej. No bo jeśli mówimy o takich rzeczach jak kontrola takich podstawowych parametrów maszyny, temperatury, ciśnienia, poziomy płynów, kłodziwa, oleju, no to nie musimy angażować w takie czynności pracowników utrzymania ruchu. Takie rzeczy spokojnie może wykonać. Pracownik tej maszyny po wcześniejszym przeszkoleniu oraz jeśli dodatkowo przygotowujemy mu odpowiednie narzędzia, dokumentację wspierającą instrukcję, bez problemu będzie w stanie takie rzeczy wykonać.

I w tym momencie też w ramach systemu zgłoszeń anomalii może taką sytuację przekazać dalej do utrzymania ruchu. No i panowie o odpowiednich kompetencjach wtedy zajmą się tematem. Czyli chcemy, żeby czuł się taki współodpowiedzialny generalnie za całą produkcję, jakość i utrzymanie tej jego strefy. A powiedz, jak właśnie angażować pracowników w taką codzienną troskę o maszyny? Dobrze to właśnie mówiłeś, żeby on był taki współodpowiedzialny, żeby się czuł przede wszystkim współodpowiedzialny, żeby się czuł tym właścicielem, opiekunem czy też tym lekarzem pierwszego kontaktu, jak wspomniałem. Żeby to nie było mu tylko i wyłącznie narzucone, bo jeżeli on będzie to będzie traktował jako tylko dodatkowe obowiązki, będzie to narzucone, no to to nie będzie działało, więc bardzo jest ważne to angażowanie, o którym wspomniałeś.

Mamy nadzieję. Żeby działało, to ten operator musi być przekonany, musi czuć tą odpowiedzialność. No i tutaj bym zaczął chyba od tego podejścia z samej góry. TPM przede wszystkim trzeba powiedzieć, że jest jednym z najtrudniejszych narzędzi i to nie jest narzędzie dedykowane tylko dla służb utrzymania ruchu i pracowników produkcyjnych. To muszą zrozumieć przede wszystkim osoby zarządzające tą firmą i to od nich będzie też zależało jak później zaangażują swoich pracowników. Więc to jest pierwszy warunek, żeby dobrze angażować pracowników swoich to sami się zaangażujmy. Bo inaczej to nie zadziała absolutnie.

No i tutaj, jeżeli mówimy o tym zaangażowaniu, jeśli wchodzimy z programem TPM i w tym autonomicznym utrzymaniem ruchu, to pierwszym etapem, który zazwyczaj się wprowadza jest tzw. czyszczenie, takie generalne maszyny, gdzie powinni uczestniczyć w nim wszyscy pracownicy, od pracownika produkcyjnego, aż po osoby z kierownictwa i dyrekcji. To nie jest czyszczenie, które powinno być wykonane tylko przez pracownika. Czyli wyczyścić się maszyna i będziemy wyrażać TPM. Nie, my wszyscy mamy ją wyczyścić, pokazać swoje zaangażowanie w temat. Wtedy będzie to przez pracownika widziane w sposób taki, o jeżeli dyrektor, kierownik się angażuje, to rzeczywiście musi to być ważny temat. Więc to jest pierwszy etap takiego zaangażowania, jak dla mnie.

Bez tego to już jest poważny problem. Jakieś kwestie wspominałeś też o szkoleniach takich praktycznych, więc tutaj też od tego pewnie dobrze zacząć, aby operator był przeszkolony, wiedział jak wykonać np. jakieś podstawowe czynności. Tak, te szkolenia możemy już rozpocząć, możemy zacząć wprowadzać tego pracownika głębiej w świat maszyny, już właśnie na takim początkowym czyszczeniu, gdzie w tym czyszczeniu uczestniczy też dział utrzymania ruchu i wtedy to jest ten czas, Kiedy oni mogą temu pracownikowi przekazać pewne informacje na temat podzespołów, których na co dzień nie widać, one gdzieś tam są pod tymi obudowami zamaskowane. I to jest ten czas, kiedy też trzeba mówić na co operator ma zwracać uwagę, gdzie może coś hałasować, gdzie może coś cieknąć, gdzie może

Zabrudzenia pojawiać, więc z tego trzeba tych operatorów zacząć już wtedy szkolić. Oczywiście to jest taki pierwszy krok. Później drugi krok to będzie taki, że będziemy po zakończeniu tego czyszczenia budować takie standardy Autonomicznego utrzymania ruchu, czyli będziemy określać te punkty, które ma weryfikować, sprawdzać ten pracownik później już w trakcie normalnej produkcji. No i tutaj w kontekście zaangażowania to te punkty właśnie, które będą miały być kontrolowane, muszą być... Wspólnie z tymi pracownikami najlepiej. To nie ma być tak, że ktoś z Utrzymania Ruchu, jakiś inżynier, specjalista, stworzy listę, która później ma być wykonywana, taką listę kontrolną, tylko najlepiej siądźmy sobie

Zespołowo, warsztatowo, utrzymanie ruchu, produkcja, kierownik jeden, drugi i na takim warsztacie spróbujmy taką metodykę postępowania dla danej grupy maszyn wspólnie stworzyć. Wtedy będzie miało to szansę działania, więc wzięte są pod uwagę wtedy też właśnie sugestie takiego pracownika. Już miałem takie sytuacje, kiedy to utrzymanie ruchu przygotowało swoją listę, ale to był na takich warsztatach Wstęp tylko do dyskusji. I później, kiedy operator czuje się zaangażowany w taki warsztat, on sam nawet od siebie mówił, a słuchajcie, to czyszczenie, to ja mogę wziąć na siebie. Dajcie mi tylko jakiś smar w sprayu. Dla mnie to nie jest problem. Ja tam jestem cały czas.

To jest też różnie, bo to są czynności zmianowe, to są czynności dzienne, tygodniowe, miesięczne. Więc to też jest kolejny punkt pokazujący, że wdrożenie TPM-u i tutaj autonomicznego utrzymania ruchu Musi być poparte tą świadomością u góry, bo jak ktoś powie, że na takie rzeczy nie ma czasu, no to w jaki sposób chcemy wtedy wprowadzać autonomiczne utrzymanie ruchu? Moje pytanie byłoby. I co, nagradzamy tutaj już zespoły operatorów, którzy troszczą się o maszyny za na przykład brak awarii albo jakieś sukcesywne przeprowadzanie checklist? Jak to wygląda? To jest kolejny etap albo taka kolejna możliwość znowu angażowania tych pracowników, czyli jest to wsparcie w postaci takich właśnie nagród, pochwał przez pracodawcę, przez dyrekcję jak najbardziej.

Ta druga sytuacja, gdzie ktoś powiedział daj spokój, zajmij się pracą, znowu coś wymyślasz, to jest nie do zaakceptowania podejście. I tutaj na pewno nie będziemy budować wtedy tego zaangażowania pracownika. To jest wtedy, kiedy mówi tylko pracownik, Wiadomo, takie powiedzenie też może być ulotne nawet w głowie tego dobrego lidera, więc tutaj też warto pójść w jakieś narzędzia, które pomogą zgłaszać takie problemy operatorów. Może to być, jeżeli chcemy zacząć, to mogą to być tak zwane czerwone kartki, które się pojawiają w ramach autonomicznego utrzymania ruchu, którymi Operator może sygnalizować miejsca wystąpienia problemów i opisywać je na tych kartkach.

Mając na myśli np. takie wspólne cele produkcji i utrzymania ruchu, jeśli chodzi o KPI-e, to może być jeden z przykładów budowania takiej kultury. Wiesz co, może być, jeżeli mówimy tutaj o celach, to z czym ja się też spotykam, niekiedy te cele są rozbieżne, czyli jeżeli Utrzymanie Ruchu i Produkcja mają całkiem różne cele stawiane, jadą na różnych wózkach, jak to się mówi, To wygląda to różnie. Wtedy niekiedy to Utrzymanie Ruchu dba o te maszyny, a z pracownikami produkcji bywa różnie. Oni chcą skończyć na przykład pracę jak najszybciej, z założonym celem i pójść do domu. Teraz mi przychodzi tak na myśl podejście akordowe, które absolutnie nie sprawdza się w tego typu.

Dwa zespoły mówią jako my i oni nie mówią wspólnym językiem. Tak, wtedy się buduje taka wirtualna ściana. Produkujemy, oni naprawiają. W takim akordzie pracownikowi będzie zależało, żeby zrobić jak najwięcej. Na tej maszynie nawet ponad normę, niekiedy jakąś tam ustaloną, no i wtedy tutaj pracownicy Utrzymania Ruchu muszą później te konsekwencje ponosić i maszyny są wtedy po prostu przeciążane. Więc żeby ta dbałość była, to musi być przede wszystkim zrozumienie tego, jak to jest ważne dla organizacji, że ta maszyna produkuje na Portfele wszystkich nas, nie tylko na utrzymanie ruchu czy nie tylko na produkcję, a żeby tak było, to musimy mieć stawiane zbieżne cele.

Wszyscy czy to utrzymanie ruchu, czy produkcja widzą i na jakim jesteśmy etapie, no to to działa na wszystkich motywująco. No i jakbyśmy tutaj mieli porównać od razu też do rozwiązania papierowego, czyli wieszanie wskaźników, wykresów na tablicach. No to jest różnie. Jeżeli pracownik będzie zapisywać te dane na tej tablicy cały czas też online'owo, no to będzie na bieżąco z tematem, będzie się angażował, będzie to na niego w jakiś sposób wpływało. Oczywiście wymaga to od niego dodatkowej pracy, żeby to cały czas zapisywać. Ale może być jeszcze taka sytuacja, gdzie te wykresy dotyczące tej wydajności, awaryjności są wieszane raz na jakiś czas, raz na miesiąc, raz na tydzień.

No i tutaj podobnie zdarzyły mi się takie sytuacje, gdzie pokazany był przypadek konkretnej maszyny i opisany był udział pracownika w podniesieniu wydajności tej maszyny. Więc to takie sytuacje się zdarzają, jest to bardzo, bardzo budujące. Ja sam miałem takie też doświadczenie, kiedy to zaczynaliśmy wprowadzać z pewnej organizacji TPM wspólnie z operatorami i operator z takiego trybu pracy zmianowego, gdzie był po prostu operatorem maszyny Wszedł na ten najwyższy poziom, czyli on był tak prowadzony przez te wszystkie stopnie TPM-u, aż stał się takim operatorem nadzorującym całą linię, ale nadzorującym w sensie nie produkcyjnym, tylko stał się takim właśnie opiekunem, jak tutaj mamy w temacie, od strony technicznej, czyli on był osobą produkcyjną, ale dbał technicznie o całą linię, więc nie był z utrzymania ruchu.

I też spotykałem takie sytuacje, kiedy to robiliśmy jakąś listę kontrolną dla operatora w ramach autonomicznego utrzymania ruchu. No i wszystko wydawało się ładnie, do momentu, kiedy powiedziałem, słuchajcie, ale Sprawdźcie te wszystkie punkty. Czy te punkty, które zapisaliście w tej liście kontrolnej dla operatora są realne do wykonania w założonym czasie? No i okazało się, że po zliczeniu tych wszystkich operacji one przekraczałyby właściwie czas całej zmiany produkcyjnej, bo pierwotnie było założone, że operator ma to robić w ciągu jednej zmiany. No i wtedy to jest nierealne, więc sprawdzajmy czasy, sprawdzajmy czasy operacji, jak ten operator się z tym wyrabia. No i pewnie nie możemy zapomnieć o wsparciu kierownictwa bez tego ani ruchu.

To jest ta podstawowa rzecz, więc nie tylko mówić masz to zrobić, tutaj masz 5 punktów i wykonaj, tylko przede wszystkim Co to są za punkty? Jak je masz wykonać? Przeszkolić tego operatora? Ile czasu będą te punkty zajmowały? No i jedna z też ważnych rzeczy, jeżeli wprowadzamy autonomiczne utrzymanie ruchu i chcemy tych operatorów robić tymi opiekunami, to róbmy to zgodnie z zasadą pana Deminga w wybranym obszarze na początek, tak zwanym pilotażowym, a nie wszędzie na wszystkich maszynach. No i podsumowując, myślę, że to operator właśnie jako ten opiekun, strażnik maszyny to fundament takiego autonomicznego utrzymania ruchu i też w samym działu utrzymania ruchu chodzi o to, aby mówili wspólnym językiem.

Pokazano wszystkie 18 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.