Mentionsy Mentionsy
KrymiLand
KrymiLand

Polski terror! Polska zaraza!

15.09.2021 ·2 godz 13 min

Naszedł 20 listopada 1945 roku. W gospodarstwie Kapele hof, znajdowało się w sumie 13 osób. Około godziny 22.00 wszyscy postanowili udać się do łóżek. Na zewnątrz zapanowała złowieszcza cisza.

Nie uprawiano niczego na tych blokach, były one po prostu przeznaczone jako pastwiska. Na zdjęciu właśnie widzicie, jak to mniej więcej wygląda. No i stąd właśnie wzięła się nazwa tej wsi. Mieszkańcy Blokland to ludzie, którzy mieszkali tam od pokoleń. Każdy, kto przybył do wsi i osiedlił się w niej, był dla nich kimś, jak to wówczas mówiono, urodzonym gdzie indziej, czyli obcym. Jednym z takich obcych dla mieszkańców wsi był właśnie Wilhelm Hammelmann. Przedstawię Wam teraz pokrótce podstać tego pana, bo on w tej historii będzie istotny. Wilhelm Hamelmann urodził się 21 czerwca 1902 roku w jednej z dzielnic miasta Bremen, która nazywała się Val.

Młody człowiek był, rzec można, bardziej skupiony na religii i misjach pomocy słabszym niż studiowaniu gdzieś poza Bremen. Być może nawet można było go nazwać maminsynkiem, który nie chciał się zbytnio od domu rodziców oddalać. W dzielnicy były wówczas trzy kościoły protestanckie, ale rodzina Hamelmann uczęszczała tylko do jednego z nich, który nie należał do ich parafii. Nie wiem, czy mogę to tak nazwać, ale w każdym razie powinni odwiedzać całkiem inny kościół. Ci jednak woleli odwiedzać akurat ten, dlatego że wierni uczęszczający na mszę byli rzecz można jednomyślnie przeciwni reżimowi nazistowskiemu. Pastor tej właśnie świątyni w oczach wiernych był również po ich stronie, ale prawdę mówiąc to był niezdecydowany po której stronie się opowiedzieć.

Z czasem opowiadania tej historii wyjdzie jednak na to, że był bardziej po stronie wodza. Rodzicom Wilhelma jak i jemu jednak ta atmosfera panująca wśród ludzi nie popierających Pana z charakterystycznym wąsikiem najbardziej odpowiadała. Co można powiedzieć o rodzinie Hamelmann? Byli to ludzie głęboko wierzący i starający się, kiedy tylko mogli, czynić dobro. Wszyscy wiemy o tym, że zbyt głośno wówczas nie można było mówić o tym, że nie popiera się Hitlera, że nie popiera się jego działań, nie obstaje się za jego partią, jak i nie można było mówić źle na wszystko, co z nazizmem było związane. Bo jakiś nadgorliwy sąsiad czy też w cudzysłowie przyjaciel rodziny mógł chętnie donieść komu trzeba i mogłoby się to dla takich opozycjonistów źle skończyć.

Ale to są takie moje spekulacje. No i z powodu właśnie tych sprzeczek młody asystent aptekarza postanowił wynająć w Bremen małe mieszkanie i przenieść się tam z żoną. Tak jak postanowił, tak zrobił. Mieszkanie wynajmowane przez młode małżeństwo nie było daleko od domu rodziców Wilhelma. Odległość można było z powodzeniem pokonać pieszo. A i do apteki mężczyzna również daleko nie miał. Jak sam mówił do centrum, był mówiąc potocznie, żabiskok. Rodzina Wilhelma powoli zaczynała się powiększać, urodziły mu się trzy córki i mieszkanko, które wynajmowali, zrobiło się trochę ciasne. Kiedy na świecie pojawiło się czwarte dziecko syn Willi, chcąc nie chcąc młoda rodzina Hamelmann przeprowadziła się ponownie do Blockland.

Wilhelm wspierał ruch oporu i czynnie uczestniczył w transportowaniu żywności, ubrań, przekazywaniu listów między członkami i również pomagał tym ludziom w ucieczkach. Ogródki działkowe były również schronieniem dla uciekających przymusowych pracowników. Teren znajdował się, rzec można, akurat między Fale a Blukland. I tam był punkt, tak jakby, przekazywania tych uciekających więźniów. W miejskich archiwach Bremen można znaleźć list Wilhelma do ojca tej właśnie kobiety, która pamięta auto jak i samego Hamelmana, wspierającego czynny ruch oporu. Podczas bombardowań wówczas w Niemczech, jak i w wielu innych krajach, prowadzono całkowicie zaciemnienie, o czym również mówiłam Wam w odcinku W ciemnościach czai się potwór, co w pewnym sensie ułatwiło przemyt tej żywności, jak i ludzi potrzebujących schronienia.

Wilhelm oprócz tego, że miał opinię dobrego i takiego prawdziwego, z krwi i kości chrześcijanina, godnego oczywiście naśladowania, według przyjaciół i rodziny był niepoprawnym marzycielem. Ciągle wierzył, że ludzie w końcu zaczną żyć w miłości, poszanowaniu i że miłość boska, taka prawdziwa, napełniając ich serca, będzie prowadziła ich przez życie. Rodzina Hamelmann podczas trwania II wojny światowej miała również pracownika serba, który został jak wiele innych w tych czasach wywieziony na roboty do Niemiec. Serb był traktowany jak członek rodziny i długo jeszcze po wojnie korespondował z Wilhelmem, między innymi dziękując mu i jego rodzinie, że w tym okresie zaopiekowali się nim i nigdy go nie skrzywdzili.

67-letnia Meita Flotmaja, która była tak jakby dziedziczką gospodarstwa i 72-letni mąż Wilhelm Flotmaja, To byli oczywiście teście głównego bohatera tej opowieści, ich 39-letnia córka Margarete, czyli żona 43-letniego wówczas Wilhelma Hamelmana, i czwórka ich dzieci, 17-letnia Ruth, 15-letnia Martha, 11-letnia Lisien i 9-letni Willi. Byli również rodzice Wilhelma, Bertha i Heinrich. Była również ciotka Margarete, która będąc w okolicy wstąpiła w odwiedziny, że zapadł zmierzch, zaproponowano jej nocleg. Byli również służący, czyli Meta Howald i parobek Fritz Heitmann,

Ten oczywiście spokojnie odpowiedział, że nikomu nie zamierza niczego mówić. Ale wówczas wiedział już chyba, że nie skończy się to dobrze dla jego rodziny. Uniósł się, nie wstając oczywiście z kolan, objął ramionami wszystkich zebranych w piwnicy. Wiadomo, że nie ogarnął wszystkich, ale gest przygarniający rodzinę w ramiona był zrozumiały dla wszystkich tam zebranych. I w momencie, kiedy wziął w ramiona wszystkich, chcąc ich ochronić, padły strzały. Wilhelm Hammelmann, ciężko ranny, leżał wśród martwych członków swej rodziny i również udawał martwego. Seria, jaka została puszczona w kierunku jego rodziny, jak i dwóch służących, przestrzeliła mu stopę, kolano, płuco, jak i został również ranny w pośladki.

Szef tej szajki rabusiów kilka razy schodził jeszcze do piwnicy sprawdzając czy aby ktoś z zastrzelonych nie przeżył. Raz nawet podszedł do Wilhelma i zdjął mu buty. Kiedy w końcu sprawcy opuścili gospodarstwo, mężczyzna ciężko ranny wygrzebał się z tej piwnicy, kierując do Boga słowa, jaki Bóg na coś takiego pozwala. Wyczołgał się na zewnątrz, złapał tam dziecięcy rowerek swego syna, bo tylko ten rower został i ruszył po pomoc, jak i po to, żeby zawiadomić policję. Obok farmy, w której Hammelmann mieszkał wraz z rodziną, płynęła rzeczka kleine Wime. Zaraz naprzeciwko Kapellehof był most zwodzony, który zbudowali mieszkańcy tego właśnie gospodarstwa.

Rozpacz Wilhelma była wielka. Wieś o napadzie w Kapellehof bardzo szybko się rozniosła. Część miasta była już podłączona do linii telefonicznej, w związku z tym policję powiadomiono drogą telefoniczną i oczywiście osobiście. Jeden z mężczyzn dotarł do najbliższego posterunku policji 21 listopada o godzinie 3.15 nad ranem. Zanim przewieziono Hamelmana do szpitala, policjanci postanowili go przesłuchać. Mężczyzna zeznał, że grupa, która napadła na jego gospodarstwo, była grupą Polaków, której przewodził Polak bardzo dobrze mówiący po niemiecku. Mężczyzna, czyli szef tej grupy, na głowie miał trójkątną czapkę z czerwoną lamówką.

Może nawet zacznie uciekać, albo liczono na to, że znajdą jakieś łupy. W kompleksie budynków na Schwarzenweg mieścił się przed wojną główny wydział okrętowej i podoficerska szkoła marynarki wojennej. W 1942 roku powstał tam obóz Tirpitz. Kiedy Niemcy skapitulowały, amerykański rząd uczynił z tego właśnie obozu jedno z miejsc zakwaterowania dla pozostałych byłych robotników przymusowych, jeńców wojennych, jak i więźniów obozów koncentracyjnych. Od września 1945 roku mieszkali tam prawie wyłącznie Polacy i z tego powodu wśród społeczności niemieckiej nazywany był ten obóz Polenlaga. I być może właśnie z tego powodu po zeznaniach Hamelmana uznano, że skoro napadu dokonali Polacy, to muszą znajdować się właśnie w tym obozie.

Jednak policja, spisując zeznania pod okiem oczywiście amerykańskich żołnierzy, bo nie mogli dokonywać tego sam na sam, uznała, iż zeznania świadków jak i aresztowanych mogą być zarówno kłamstwem, ale również mogą być też prawdą. Jak już wspomniałam, poza rozpoznaniem przez Hamelmana, jak i znalezieniem przearesztowanych chłopów, policja nie dysponowała żadnymi innymi dowodami. Nie wiadomo było również, gdzie znajdował się mężczyzna, który podczas dokonania zbrodni dowodził grupą mężczyzn, czyli ten, który miał na głowie charakterystyczną trójkątną czapkę z czerwoną lamówką. Jednak jeden z aresztowanych, ten postrzelony podczas szarpaniny mężczyzna, Nikolaj Czupowski, Polak urodzony we Lwowie, zaczął zeznawać i wskazywać na aresztowanych, przypisując im mniejszy lub większy udział w przestępstwie.

5 grudnia 1945 roku odbył się pogrzeb wszystkich członków rodziny Hamelmana, jak i dwójki służących. Na wiejski cmentarz tego dnia przybyła masa ludzi liczona przez ówczesnych dziennikarzy w kilku tysiącach. Byli to rolnicy z okolicznych wsi, jak i ci z Blokland, ale byli również ludzie z miasta, którzy zwracali na siebie szczególną uwagę, ponieważ mieli ze sobą transparenty i czerwone flagi. Byli to oczywiście członkowie partii KPD, którzy już teraz nie musieli się ukrywać ze swoimi przekonaniami politycznymi. Na transparentach widniały napisy w stylu Miliony ludzi zostało brutalnie pozbawione życia przez reżim nazistowski.

Te transparenty, jak i napisy traktujące o reżimie nazistowskim oraz te liczby pozbawionych życia niewinnych ludzi wywoływało wśród obecnych na pogrzebie Jakieś takie niezręczne zakłopotanie. Ludzie między sobą szeptali oburzeni na temat czerwonych flag, na temat braku szacunku do zmarłych, jak i na temat tych haseł. Wśród ludności wiejskiej członkowie partii KPD ze swymi czerwonymi flagami byli postrzegani jako coś złego. Jako taki straszak na ludność, czyli cały czas w głowach tych ludzi żyła propaganda nazistowska, Ale prawdę mówiąc, ludzie zbyt dużo na temat tej partii nie wiedzieli i przede wszystkim nie chcieli wiedzieć. Trzy dni przed pogrzebem lokalna prasa podała w artykule, iż Wilhelm Hammelmann był przewodniczącym Okręgu Organizacji Robotniczej i w związku z tym proszą wszystkich członków partii o przybycie na pogrzeb.

Ludność wiejska doskonale wiedziała o przybyciu, mówiąc potocznie, czerwonych, ale transparenty traktujące o milionach ofiar i złym reżimie nazistowskim bardzo ich zaskoczyły. Burmistrz Bremen przemówił do zebranych mówiąc, cytuję, Zachowajcie spokój, w obecnej sytuacji nie można zagwarantować nikomu bezpieczeństwa, ale Amerykanie biorą sprawy w swoje ręce. Możemy i musimy im zaufać. Burmistrz nie wspomniał oczywiście o polskim terrorze ani polskiej zarazie. Mówił ogólnie o gangach. Nie mówił o polskich gangach, ale nie mówił również o gangach niemieckich, więc ludność jego słowa mogła odebrać tak jak chciała. Pastor Penzel, który był pastorem parafii, do której uczęszczał Hamelman z rodziną, na pogrzebie dał jasno znać wszystkim, jakie jest jego polityczne stanowisko.

I nie wiadomo do końca tak naprawdę czy żałobnicy pojęli przekaz tego listu i czy pojęli przesłanie tak jak powinni, bo pęcel zbytnio wczuł się po prostu w rolę. List Hamelmana miał ważny przekaz, taki, żeby ludzie nie kierowali się nienawiścią, tym bardziej, że wiedział doskonale, w przeciwieństwie do zebranych, przez co przymusowi robotnicy musieli tak naprawdę przejść. I w takiej oto właśnie atmosferze na tle czerwonych flag i transparentów, w rytm wypowiadanych przez pastora słów nawołujących do nienawiści, minął pogrzeb. W grudniu oskarżeni mężczyźni zostali postawieni przed sądem wojskowym, oczywiście sądem wojskowym amerykańskim. Polaków posadzono na ławie oskarżonych i nadano im numery.

Nawet tego po prostu nie skomentowano. Pierwszego dnia procesu na sali rozpraw jako główny świadek pojawił się oczywiście Wilhelm Hamelmann, który ku zdziwieniu wszystkich wskazał, ale nie był pewny, o czym oczywiście oznajmił, wskazał pięciu mężczyzn. Jednak pewny był tylko i wyłącznie co do jednego mężczyzny, którego po prostu rozpoznał. I był nim Mieczysław Cesarcyk. Wszyscy byli lekko zdziwieni, ale nikt nie wziął pod uwagę tego, że podczas okazywania Hamelman był pod wpływem dość sporej dawki morfiny. No i nie oszukujmy się, był rozgorączkowany. I jak w takim stanie mógł rozpoznać sprawców? Nie był w danym momencie po prostu wiarygodny.

Kiedy jednak stanął przed sądem i wskazał jednego z mężczyzn jako sprawcę, którego on rozpoznaje i którego jest pewny, proces powinien być natychmiast odwołany. Poza tym sam Hamelman w pierwszym zeznaniu, zaraz po zbrodni, jeszcze przed odwiezieniem go do szpitala, mówił o 12 albo 13 sprawcach. Tego również nie wzięto pod uwagę. Same dowody były sprzeczne, no i nie oszukujmy się, były po prostu słabe. U trzech oskarżonych znaleziono jakieś tam drobne skradzione przedmioty, na których tylko dwa posiadały odciski palców. Ale niestety zajęto się tymi odciskami palców zbyt późno i nie można już było ich sprawdzić. Poza tym nie znaleziono przy sprawcach ani skradzionych rowerów, czy też broni.

Mężczyzna na pytanie sędziego, czy tej nocy, w której popełniono zbrodnię, był w piwnicy, odpowiedział najpierw nie, a później powiedział tak. Wówczas adwokat uświadomił Godlewskiemu, że ten mówiąc tak, przyznaje tym samym, iż strzelał do ofiar. Wówczas mężczyzna sprostował odpowiedź wyjaśniając, że oczywiście był w piwnicy, ale wcześniej i był tam tylko po to, żeby wziąć z niej cokolwiek do jedzenia. Hamelman prawdopodobnie przed rozpoczęciem procesu odbył rozmowę z prokuratorem, prosząc go, żeby ten nie wydawał zbyt ostrych wyroków i prawdopodobnie mężczyźni umówili się, że oskarżyciel nie wniesie o karę śmierci. Hamelman w swoim pamiętniku, bo po całym tym zdarzeniu zaczął prowadzić pamiętnik, zapisał, iż prokurator na sali rozpraw stanął przed sądem i powiedział, że po odbyciu rozmowy

Z Hamelmanem nie wnosi o najwyższy wymiar kary i decyzję o skazaniu mężczyzn oddaje w ręce sądu. Ale na rozprawie był również sądowy reporter, który w artykule napisał, iż prokurator wniósł o najwyższy wymiar kary, czyli o karę śmierci, dla sześciu mężczyzn. Historyk i prawnik, którzy zajmowali się tą sprawą, słowa reportera biorą za prawdziwe i niepodważalne, a to, co Hamelman zapisał w dzienniku, uważają za historyjkę wyssaną z palca. Oczywiście nie wątpią w to, że mężczyzna odbył rozmowę z prokuratorem przed rozprawą, ale nie wierzą w to, iż oskarżyciel odwołał wniesienie o karę śmierci. Ja jednak mam trochę inne zdanie, ponieważ prawdziwość relacji opisywanych w gazetach też można podważyć.

I tu nie chodzi o to, że tłumaczę to, do czego doszło w domu Hamelmana. Morderstwo jest morderstwem i niezależnie od tego, kto je popełnia, powinien ponieść karę. Ale żeby ponieść karę, trzeba to po prostu udowodnić. A tutaj policja napisała w raporcie, że są mniej lub bardziej zaangażowani w przestępstwo. Nikt z oskarżonych oczywiście nie przyznał się do tego, żeby strzelał, co nie znaczy, że mówili oczywiście prawdę, ale też nie znaczy, że kłamali. A główny świadek na sali rozpraw rozpoznał tylko jednego z mężczyzn, a sam Czupowski za stanie na czatach otrzymał, mówiąc potocznie, czapę. Nic więcej chyba tutaj już mówić nie trzeba. Osadzono mężczyzn w więzieniu w zachodniej części Brennan. Budynek tego więzienia był przeludniony i częściowo zniszczony.

Podano również, iż mężczyzna został znaleziony w obozie deportacyjnym koło Fuldy. I oczywiście został skazany. Nie był to żaden Polak ani Żyd, tylko był to esesman dokonujący zbrodni podczas II wojny światowej, który ukrywał się pod właśnie tożsamością niby żydowską albo polską. Dwóch mężczyzn, którzy właśnie zajęli się tą sprawą, nie znalazło nic w archiwach na temat jakiegokolwiek Schmidt'a. Żadnych informacji na temat tego, że został skazany i żadnych informacji na temat tego, że kiedykolwiek ktoś taki istniał. Także w tym właśnie momencie możemy podać w wątpliwość przekazywanie prawdy poprzez właśnie tą prasę. I równie dobrze relacja z rozmowy z prokuratorem zapisana w pamiętniku przez Hamelmana może być prawdziwa, a relacja z rozprawy podana przez reportera sądowego może być wyssana z palca i napisana na potrzeby po prostu opinii publicznej.

Nie dowiemy się tego teraz, kto miał rację i kto pisał prawdę. Ale tak sobie myślę, że gdyby Hamelmann był kimś właśnie, kto postrzegał przysiedleńców tak jak większość wówczas społeczeństwa niemieckiego, to nie wspomniałby na sali rozpraw i podczas pierwszej rozprawy, że rozpoznaje tylko jednego z osadzonych, mógłby nadal podtrzymywać, iż wszyscy byli winni, a i tak oskarżyciele, sąd i wojska amerykańskie by mu po prostu uwierzyły. No bo tak jak już wspomniałam, nie mieli konkretnych dowodów, więc głównym świadkiem w tej sprawie był właśnie Wilhelm. No ale jakie losy były tych, którzy otrzymali dożywotnie wyroki i tego, który dostał 40 lat? Po jakimś czasie od ich osadzenia i osadzenia w więzieniu postanowiono się ich pozbyć.

Kobieta pisała w artykule o bezpaństwowcu Godlewskim czekającym w celi na łaskę. Opisała to, co wydarzyło się w Blokland, ale nie pominęła również tego, że mężczyzna został wywieziony do Niemiec wbrew swojej woli, że od lat czeka na łaskę, która bez namysłu zostałaby udzielona komukolwiek, tylko nie jemu. Że musi siedzieć za kratkami, bo nikt go tak naprawdę nie chce. Gazeta, w której ukazał się artykuł poświęcony Godlewskiemu, była renomowaną gazetą z dość dużym nakładem. Opracowanie dziennikarki traktowało również o niesprawiedliwości, jak i o niesprawiedliwym osądzie. Stało się również tak, że ten artykuł został przeczytany przez samego Hamelmana.

Otrzymał on gazetę od jednej z sióstr ze swojego zgromadzenia po wyjściu z kościoła. Kiedy przeczytał to, co napisała dziennikarka, od razu napisał w swoim pamiętniku, iż musiał stanąć w obronie mężczyzn, oczywiście z Bożą pomocą. Wychodzi na to, że doskonale wiedział, iż mężczyzn osadzonych w więzieniu jest więcej. Nie wiadomo, czy znał ich liczbę i czy miał jakiekolwiek pojęcie o tym, Iż dwóch z nich wyszło już dawno na wolność. Tego niestety nie wie nikt. Pewnie zastanawiacie się, co działo się przez te lata z Wilhelmem Hamelmanem. Postaram się krótko Wam to wyjaśnić. Kiedy trafił do szpitala urządzonego w jednym z bunkrów, przeleżał tam 3 miesiące.

Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.