SPĘDZI 5 LAT W AFRYCE. JAK GHANĘ WIDZI POLSKI PISARZ? | Kempodcast

Co mnie najbardziej zdziwiło? Uprzejmość ludzi. Porażająca wręcz. Porażająca wręcz uprzejmość ludzi, łagodność, otwartość, taka... Empatyczna, rozumiejąca społeczność tutaj mieszka. O Gańczykach krążą takie stereotypy, że to jest taki najsympatyczniejszy, najbardziej otwarty naród w Afryce Zachodniej. Jak to z każdymi stereotypami, jak człowiek jedzie, to jest trochę najeżony i nie zawsze jest pewien, że właśnie tak będzie, jak mu to zostało powiedziane albo jak przeczytałem. W różnych książkach, w różnych źródłach. Ale jeżeli chodzi o te kwestie, to na pewno tak jest.

Może to jest jakby też takim motywem jakby scalającym i jakby niedoprowadzającym. Że jest jakaś stabilna państwowość. Proszę? To jest jakaś stabilna państwowość. Tak, bo nawet jeżeli tutaj dochodziło do przewrotów wojskowych, to koniec końców ludzie się ze sobą dogadywali. Też tutaj przejęcie władzy przez Gańczyków przebiegło... W przeciwieństwie do innych krajów, na tle innych krajów, w zasadzie prawie pokojowo. Kłamen Krumach, który był pierwszym przywódcą i pierwszym prezydentem wolnej Gany, który jakby władzę odebrał Brytyjczykom razem z grupą jeszcze pięciu takich ojców, założycieli kraju.

Zarobki są na bardzo kiepskim poziomie. Mówi się, że Dzisiaj taka średnia zarobków oscyluje tak w granicach 3-4 tysięcy CD, czyli to by było około 240 dolarów, ale realna płaca nawet w samej Aksze, do której to przyjeżdżają całe masy ludzi, zwłaszcza z północy, która jest z północy kraju. Która jest bardzo biedna, no jest o połowę niższa, czyli to by było między tak półtora tysiąca a dwa tysiące sili, czyli to by było około 200 dolarów. Zatem jakby normalnych gańczyków nie spotkamy w supermarketach, jakich tutaj jest pełno. One wyglądają tak samo jak w Warszawie, tylko towary są droższe.

Na początku nie wierzyłem. Potem zacząłem badać sprawę na własną rękę. Odbyłem wiele rozmów i jeździłem w przeróżne miejsca, gdzie myślałem, że taki antykwariat znajdę. Nie ma. Wszyscy otwierali oczy ze zdziwienia, ale po co mi stare książki, skoro są nowe. No, nie jest to bezzasadne pytanie. Książka aniżeli starą, bo ta stara książka jest zupełnie niepotrzebna. To jest też ciekawe, bo w tym się przejawia trochę też właśnie stosunek Gańczyków do przyszłości. No właśnie, to James to teraz na tych wariatach. O teraźniejszości i o przyszłości. Natomiast nie jest dla nich aż tak bardzo istotna.

Tutaj przyjeżdża bardzo mało turystów. Raczej jest Accra i Ghana, powiedziałbym, jest miejscem, w którym robi się interesy. Jest cała masa eleganckich hoteli właśnie wybudowanych jakby z myślą o biznesmenach. Wszyscy wiemy o kokosach, wszyscy wiemy o kakao, które tutaj jest sprowadzane i tak dalej, ale przecież to jest też złoto, jest aluminium, jest ropa. To jest olbrzymi biznes i dzięki temu biznesowi, który w ostatnich dwóch dekadach według obecnego prezydenta nie za bardzo Nie za bardzo to się przekładało tak naprawdę na bogactwo, na wzbogacanie się jakby samych Gańczyków, natomiast miejmy nadzieję, że teraz to pójdzie w zupełnie innym kierunku.

Malaria niestety jest tutaj chorobą powszechną. I o tym trzeba myśleć. Nie można tego na pewno lekceważyć. Wiadomo, że nawet jak używasz płynów anty, to nie ma siły, żeby nie doszło do jakiegoś ukąszenia. Ja generalnie co drugi, co trzeci dzień jestem pogryziony, więc od czasu do czasu, dwa razy w miesiącu robię testy malaryczne. Szczęśliwie do tej pory to się nie przydarzyło. Kwestie związane chociażby z jedzeniem, też trzeba na to uważać. Co Gańczycy jedzą? Jak jest gański schabowy? Fufu.

Założył własne studio, własne wydawnictwo. Już teraz mniej publikuje. Też jest ciekawe właśnie a propos przeszłości, a propos życia, a propos czasu. Próbowałem namierzyć. Chciałem się z nim skontaktować, zanim przyjechałem. Pierwsza informacja, którą znalazłem w internecie była ta, że nie żyje. Ale potem okazało się, że żyje. Zdarza się najlepszym. Więc mam nadzieję, że żyje i ma się dobrze. Ktoś mi powiedział właśnie, że mieszka w Senegalu. Ta książka jest absolutnie fantastyczna. Natomiast pierwsza książka, którą przeczytałem, ale to już dawno temu, napisana przez Gańczyka, to jest książka, którą... Mam przy sobie, zabrałem ją do Ghany, dlatego że jest to autobiografia Kwamenkrumaha.

Zgłodniałem nawet. Zacznijmy właśnie tak, bo tutaj ten Jolof skojarzył mi się z tym, pytałeś mnie o jakieś takie pierwsze wrażenie. To Jolof też się z tym trochę łączy. Jest taka fantastyczna plaża niedaleko Akry, Next Door się nazywa. Przepiękne skaliste wybrzeże i tam jest taki... Bar na takiej skałce, mały bar i tam zjadłem jollov i to była poezja absolutna, muszę powiedzieć. Ale to jollov w ogóle w Afryce Zachodniej jest postacią bardzo popularną. To nie jest tak, że to jest tylko w Ghanie. Ale gańczycy mówią, że najlepszy jollov jest w Ghanie. Absolutnie. Nigeryjczycy twierdzą, że z Nigerii, prawda, i tak dalej. No ale no, nigeryjskiego... Czyli to jest potrawa regionalna.

Wiesz co, ale w tym sensie, czy ktoś, na co uważać, na co zwracać uwagę, co może być interesujące? Tak, myślę, że tak. Pytam o twoją intuicję, wiesz, oczywiście ta rada może być, pewnie może być ich tysiąc, nie, ale chodzi mi o to, co ty by udać, tak, co dałbyś sobie, jadąc do Gany? Jakiego tipa udzieliłbyś Piotrowi z przeszłości? No wiesz, no ja na pewno bym uczulił ludzi, którzy tutaj jadą, żeby nie czuli się za swobodnie, bo to czasami prowadzi do jakby no skutków odwrotnych, tak, że tutaj jakby no jeżeli poczujemy się zbyt pewnie, jeżeli będziemy... Jeśli chcieli naśladować trochę Gańczyków, no to możemy się pewnego dnia obudzić w szpitalu, dlatego że no powiedzmy, no wszędzie są, z higieną umówmy się, no jest trochę problem.