Jak spać?
Jak spać? Dlaczego śpiąc przewracasz oczami, co sny mają wspólnego z logiką i o tym kto jest zegarmistrzem Twojego zegara biologicznego. Opowiada Patrycja Ściślewska z Wydziału Biolgii UW. Pyta Maciek Kopytowski.
I to nawet ma swoją nazwę. To się nazywa chronotypy. Można być chronotypem wieczornym, czy też porannym, czyli właśnie z ową, z kowronkiem. Jest kilka różnych podziałów. Różnia się także według innego podziału wilka, lwa, niedźwiedzia i delfina na przykład, więc takie zwierzęce eterego ogólnie panują, jeżeli chodzi o chronotypy. Jest też chronotyp mój osobiście ulubiony, bo się utożsamiam, czyli drzemkowicz. Osoby, które w środku dnia lubią sobie uciąć drzemkę. I faktycznie to jest wynik funkcjonowania naszego wewnętrznego zegara biologicznego. Jakkolwiek byśmy tego nie nazwali, czy niedźwiedź, czy skowronek, czy sowa, wynika to z funkcjonowania naszego zegara biologicznego i jest to raczej niezmienialne. To znaczy oczywiście tym światłem na przykład da się nieco przesunąć te nasze godziny aktywności, czyli jak ktoś jest skrajną sową, ale codziennie będzie wstawał o tej samej godzinie, codziennie tuż po wstaniu będzie się wystawiał na działanie światła słonecznego.
Ja w odpowiednich godzinach ćwiczę, w odpowiednich godzinach i tak dalej, to faktycznie da się przesunąć te nasze godziny funkcjonowania, no na przykład półtorej godziny wcześniej i tak dalej. Tylko, że jeżeli potem wyjedziemy na wakacje i sobie odpuścimy tę regularność, to to wszystko wróci do tego naszego indywidualnego, wewnętrznego chronotypu. Natury nie oszukamy. No właśnie, nie oszukamy, nie oszukamy. No właśnie, chciałbym zapytać, skąd to się bierze? Czy to jest genetycznie, czy dziedziczymy to po rodzicach, po dziadkach? Tak, to jest badane cały czas, ale tak mamy już potwierdzenie naukowe, że chronotyp jest dziedziczny. Mamy różne tak zwane geny zegarowe, które odpowiadają za różne procesy cykliczne w naszym organizmie i ich ekspresja też zachodzi w sposób cykliczny w ciągu doby.
I właśnie wiemy już, że na przykład jest taki gen PER2, też swoją drogą kolejna ładna nazwa w chronobiologii, jest dużo ładnych nazw, bo PER to skrót od period. Jest też gen TIM od Timeless, więc jest dużo takich nazw bardzo charakterystycznych. No ale wracając, mamy na przykład ten gen PER2 i wiemy już, że w zależności od tego, jaką on ma długość, tak może się zmieniać ten chronotyp. Jest też teoria ewolucyjna, jeżeli chodzi o to, w jaki sposób chronotypy powstały. I uważa się, że może to być pokłosie tego, że w pierwotnych społeczeństwach funkcjonowały osady, grupy społeczne, które musiały bronić się przed jakimiś wrogimi ugrupowaniami. I dość logicznym jest, że jeżeli w danej grupie były osoby, które wolą funkcjonować wieczorem, ale też były osoby, które wolą funkcjonować rano, to ten okres, kiedy wszyscy spali, był po prostu najkrótszy.
Bo jedni jeszcze nie spali, a drudzy już nie spali. I uważa się, że to mogło się po prostu utrwalić i dlatego dalej mamy te chronotypy i dalej są osoby, no właśnie poranne czy też wieczorne. No właśnie, więc... Czyli wbrew temu, do czego nas przekonują trenerzy, personalni, coachowie i tak dalej, to wstawanie o 4-5 rano to nie jest klucz do sukcesu, przynajmniej nie dla wszystkich. Tak, no właśnie myślę, że to jest cenna sprawa, że nie dla wszystkich, bo faktycznie pojawia się coraz więcej takich teorii, pomysłów typu klub piąta rano, czyli wstawajmy wszyscy o piątej rano, to będziemy bogaci i szczęśliwi i życie będzie od razu lepsze. I faktycznie na pewno są osoby, którym się lepiej wstaje o tej piątej rano i wtedy są po prostu takie bardziej trzeźwe na umyśle i im się lepiej pracuje.
Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Radio Kampus. Rozmowa z Patrycją Ściślewską o spaniu. Dyskusja na temat ilości spania i cykli snu.
Wyjaśnienie cykli snu REM i non-REM, ich znaczenie dla zdrowia i procesów w mózgu.
Opis procesów w mózgu podczas snu, w tym konsolidacji pamięci i regeneracji.
Opis eksperymentów pokazujących korzyści snu dla pamięci i analiza efektów snu na treningu i atakach.
Wyjaśnienie źródeł i struktury snów, w tym rola falek PGO i korzyści snu dla zdrowia.
Analiza snieni i paraliżu sennego, w tym opis zjawiska snu spadania i jego przyczyn.
Opis zegara biologicznego, jego głównych elementów i wpływów na funkcjonowanie organizmu.
Analiza chronotypów, w tym opis ich genetycznej podstawy i ewolucyjnej teorii.
Wyjaśnienie social jet lag i jego wpływu na funkcjonowanie uczniów w szkole.
Rozmowa na temat naturalnych metod pomagających w leczeniu bezsenności.
Rozmowa na temat wpływu niebieskiego światła na produkcję melatoniny oraz wskazówki na poprawę jakości snu.
Wyjaśnienie mechanizmu działania kofeiny na organizm i jej wpływ na chęć spać.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Dlaczego śpiąc przewracasz oczami, co sny mają wspólnego z logiką i o tym kto jest zegarmistrzem Twojego zegara biologicznego. Opowiada Patrycja Ściślewska z Wydziału Biolgii UW. Pyta Maciek Kopytowski.