Mentionsy Mentionsy
Kampus Nauka
Kampus Nauka

Ile mamy języków polskich?

13.10.2025 ·19 min 7 s

Ile mamy języków polskich? Skąd się wzięły języki kaszubski, śląski czy wilamowski, i jaka jest ich relacja z językiem polskim? Doktor Artur Jabłoński z Centrum Zaangażowanych Badań nad Ciągłością Kulturową Artes Liberales UW opowiada o językach mniejszości narodowych i etnicznych. Rozmowę prowadzi Kacper Koźluk.

To oczywiście ma swoje uwarunkowania gdzieś tam w tych sytuacjach granicznych, chociaż jak w przypadku Kaszubów, którzy od VI wieku naszej ery są na południowym brzegu Bałtyku między Dolną Wisłą a Dolną Odrą. Inotecią na południu z kolei, no to trudno mówić o jakiejś takiej sytuacji po graniczach, chociaż oczywiście ta historia jest nam też bliska ze względu na bliskość Skandynawii, na bliskość Państwa niemieckiego czy też państw niemieckich na bliskość Polski, ale w tych najdawniejszych czasach akurat to Pomorze tak wyznaczone jak powiedziałem było określone naturalnymi granicami.

Istnieje i funkcjonuje, choć mówi nim, tak przynajmniej deklaruje w spisie powszechnym, 80 tysięcy osób. Socjologowie twierdzą, że jest to nieco więcej, może 120, może 130 tysięcy osób, które na co dzień jeszcze posługuje się językiem Dzisiaj dzieje się to głównie dlatego, że kaszubi, liderzy ruchu kaszubskiego, który rozwija się od XIX wieku, od czasu Wiosny Ludów, od czasu Floriana Cejnowy, lekarza, który jako pierwszy definiował się jako Kaszuba, który jako pierwszy Stworzył ramy w jakiś sposób ortograficzne dla języka kaszubskiego.

Od tego czasu ta inteligencja, liderzy cały czas bardzo mocno pracują nad tym, żeby język kaszubski, żeby ta świadomość językowej odrębności wśród Kaszubów Była, miała miejsce. Oczywiście temu nie służyły takie procesy jak na przykład w PRL-u, kiedy to narzucono nam tą narrację o gwarach kaszubskich, o dialekcie języka polskiego. To spowodowało, że rzeczywiście ludzie, a do tego jeszcze konkretne sytuacje szkolne, kiedy dziecko przychodziło ze znajomością tylko języka kaszubskiego i Musiało bardzo szybko nauczyć się polskiego, bo za każde kaszubskie słowo było fizycznie wręcz karane.

Badamy tą wielojęzyczność zarówno na Kaszubach, w Wilamowicach, ale też W Łatgali na Łotwie, również w Republice Południowej Afryki, w Meksyku, na archipelagu Vanatu. Po to, żeby też w kontekście historycznym pewne rzeczy porównać, żeby Dowiedzieć się w trakcie tych badań, w jaki sposób ta wielojęzyczność może wpływać na rozwój i na przyszłość tych społeczności, które nas interesują. Badamy to w kontekście historycznym, bo te zaszłości też mają ogromne znaczenie.

Na przykład w XIX wieku, w dobie rozwoju przemysłu, język kaszubski, który jest językiem zachodniosłowiańskim, Zaadoptował bardzo wiele słów takich właśnie technicznych, przemysłowych z języka niemieckiego, bo wówczas ta kultura była liderem zmian w nowoczesnym społeczeństwie. Język kaszubski też, ta jego odmiana południowa, tam widać większy wpływ języka polskiego, bo to dzieje się gdzieś tam na granicy właśnie Tego regionu Kaszub i innych regionów Polski, Wielkopolski, Mazowsza i tak dalej i tak dalej.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.