#2.3 Czy da się przewidzieć przyszłość? Foresight w praktyce.

Witam Państwa serdecznie. Naszym dzisiejszym gościem w Inspiracjach do Innowacji jest Kacper Nosarzewski, partner w 4CF i członek zarządu Polskiego Towarzystwa Studiów nad Przyszłością. Kacper jest autorem metodologii i współautorem raportów foresightowych dla branży cywilnej i wojskowej. Jest także ekspertem Światowego Forum Gospodarczego Davos. Dzień dobry, dziękuję za zaproszenie. Kacper, dzisiaj porozmawiamy z Tobą na temat tego, czym foresight jest w praktyce i czym jest planowanie w niepewnych czasach. Zacznijmy jednak od Twojego doświadczenia z Innovation Coach. Otóż Ty i Twoja firma skorzystaliście z usługi coachingu innowacji. Czy mógłbyś podzielić się z nami swoim doświadczeniem i być może korzyściami, które dała Ci ta usługa?

Więc nawet z perspektywy tych, którzy się zajmują światem innowacyjności, foresightem, odkryciami, nauką, transferem technologii, nawet tacy jak widać mogą skorzystać na fachowym wsparciu. No właśnie, przybliżmy może naszym słuchaczom, widzom czym jest foresight i czy foresight może być innowacyjny? No tak, foresight kojarzy się bardzo innowacyjnie, ale może być też robiony w sposób szalenie tradycyjny i konserwatywny, więc pytanie jest jak najbardziej na miejscu. Foresight to jest, rzekłbym, taki sposób badania możliwych przyszłości, Żeby zidentyfikować wyzwania, zagrożenia, szanse, które mogą pojawić się w otoczeniu strategicznym danego przedsiębiorstwa czy danej organizacji i próbować je antycypować tak, żeby albo przygotować się na przetrwanie ich, albo, jeszcze lepiej, podejść aktywnie, wykorzystać te szanse, zapobiec zagrożeniom.

I Foresight właśnie wyposaża naszych klientów, my pomagamy im usługowo, ale często wchodzimy w bardzo bliskie relacje z ich zespołami badawczo-rozwojowymi czy zajmującymi się strategią, żeby w sposób systematyczny, rygorystyczny i mając pod kontrolą błędy poznawcze, Zmierzyć się z tą przyszłością. Nie wystarczy bowiem po prostu zobaczyć jak było do tej pory i wyekstrapolować jakąś linię trendu na podstawie tego. Trzeba zadać sobie pytanie, co może zmienić dotychczasowe trendy, co może zaburzyć status quo i czy mogę to zrobić ja, zanim zrobi to mój konkurent. No brzmi to bardzo ciekawie, ale czy foresight strategiczny może też pomóc w zarządzaniu kryzysami takimi ogólnoświatowymi, tak? Niedawno wszyscy z nas zetknęli się z pandemią COVID-19 i czy foresight mógł to przewidzieć?

Ale na podstawie wiedzy ekspertów, w tym epidemiologów, w tym lekarzy, w tym ekonomistów i naszego zespołu, Zarysowaliśmy scenariusz, który wydaje mi się był niezaniedbywalny. I dlatego, że takie scenariusze powstają zanim nastąpi kryzys, czy mówimy o epidemiach, o pandemii, czy mówimy o eskalacji konfliktów zbrojnych, czy mówimy o kryzysach politycznych, czy mówimy o klęskach żywiołowych na niespotykaną do tej pory skalę, dlatego, że takie studia powstają, to Organy czy agencje, które zajmują się potem zarządzaniem kryzysowym są w stanie lepiej się przygotować. Oni oczywiście żyją w świecie planowania ewentualnościowego, to znaczy przygotowywania się na bardzo szczegółowy scenariusz. Ale żeby w ogóle wyobrazić sobie jaki ten scenariusz musi być, do tego bardzo przydatny jest Foresight.

Czy mówimy o systemie przygotowywania jednostki samorządu terytorialnego na wyzwania rozwojowe przyszłości, trendy demograficzne, zmiany gospodarcze? Czy mówimy o pracy z korporacją, która ma superprodukt dziś? Pracowaliśmy z szeregiem firm farmaceutycznych, które Mają czasem swoje 5 minut i rosną bardzo, bardzo, bardzo ich kapitalizacje na miarę właśnie posiadania w portfolio jakiegoś przeboju lekowego. Czy mówimy o funduszach inwestycyjnych, które również mają jakiś tam portfel swoich inwestycji. No to zawsze fajnie jest być na topie dziś, ale jak zapewnić sobie utrzymanie tej pozycji albo jak rzucić wyzwanie temu, który dziś jest u góry, no to właśnie na tym zabawa polega i w tym Foresight jest pomocny.

Foresight pomaga uniknąć sytuacji, która spotkała firmę Kodak. Kodak bardzo skupiony na konkurowaniu z Fuji. Bardzo skupiony na doskonaleniu, żeby coraz taniej i coraz lepiej produkować te chemikalia pokrywające błony światłoczułe, filmy do aparatów. Zignorował, a w zasadzie próbował zapobiec nadejściu fotografii cyfrowej, bo oni w pierwszych latach 70. już Już ją mieli. Już ją mieli, ale ze względu na to, że byli zbyt skupieni na powielaniu dzisiejszego wzorca, niestety przegapili tę okazję, żeby zdominować rynek na dużo dłużej niż im się to wcześniej udało i zrezygnowali z podążania tą drogą. My właśnie naszych klientów staramy się przygotowywać

Mówiąc o foresight w znaczeniu czy to lokalnym, krajowym czy geopolitycznym. Na co powinniśmy zwrócić szczególną uwagę? Skoro wspomniałaś o tym kontekście krajowym, o polityce na poziomie Polski i jej miejsca w świecie, to pracując przy koncepcji rozwoju kraju, to jest taki dokument, który Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej opracowało na przestrzeni ostatnich 2-3 lat, Pracując nad tym i nad tą koncepcją rozwoju kraju opisaliśmy bardzo proste scenariusze w oparciu o dwie osie. Jedna oś no to jest i to nie jest specjalnym zaskoczeniem rozwój techniki. To, jak odkrycia naukowe w obszarze fizyki, chemii, elektroniki przełożą się na coraz lepsze zastosowania sztucznej inteligencji i coraz ciekawsze w obszarze nauk przyrodniczych, czy w obszarze nauk materiałowych, czy inżynierii, coraz, coraz nowsze rozwiązania.

Czy da się przewidzieć przyszłość? Foresight w praktyce.. Names mentioned.. Names mentioned.. I to jeśli chodzi o wymiar krajowy. Natomiast byłoby to bardzo dziwne, gdybyśmy nie powiedzieli sobie czegoś na temat wpływu kluczowych technologii umożliwiających, w tym do tej pory definiowano przede wszystkim te technologie, fotoniczne, mikrobiologiczne, kwantowe itd. Ale widać, że rozwój sztucznej inteligencji, który obserwujemy w ostatnich latach i dalsze inwestycje, które w tę stronę podążają, zdają się definiować rozwój również w innych obszarach nauki i techniki.

To właśnie te pieniądze. Czy to będą granty? Wasze środki? Inwestorzy? Naszą, myślę, zaletą, podobnie jak wielu uczestników czy absolwentów tego programu Innovation Coach jest to, że my nie zaczynamy od zera. Dlatego, że tak jak wspomniałem, od kilkunastu lat zajmujemy się tym Foresightem usługowo. Mamy przychody z projektów dla naszych klientów. Więc to jest pewna podstawa, zdolność samofinansowania i płynność finansowa, która nam to zapewnia. To jest dobry punkt wyjścia, żeby Mamy też wcześniej opracowane produkty, takie jak nasze systemy do badań delfickich, jak nasze systemy do gier decyzyjnych foresightowych. Mógłbym o tym długo opowiadać, ale chodzi o to, że to stanowi podstawę, od której możemy się odbić.

A jednak nie. A jednak jest pewna niemała domena rzeczywistości, której przewidywanie, prognozowanie nie chce się jakoś sprawdzać. I tam foresight, jak sądzę, będzie nadal potrzebny. Ale, jak przekonałem się też, będąc na Dubai Future Forum, czyli takim bardzo dużym wydarzeniu organizowanym przez rządową fundację emiracką, konkretnie dubajską, zajmującą się foresightem, głód tego jest ogromny. W Genewie niedawno Klaus Schwab z Forum Ekonomicznego też powiedział mi, że nigdy jeszcze w przeszłości duże firmy nie zatrudniały tak wielu specjalistów od foresightu i tak wielu specjalistów od geostrategii. Skoro więc popyt rośnie, my chcemy mieć narzędzia, żeby ten popyt w rzetelny i profesjonalny sposób móc zaspokoić, opierając się na naszym dorobku, na kompetencjach naszych konsultantów, naszych koleżanek i kolegów.

Ale w taki sposób, który pozwoli dać tę wiedzę coraz większej liczbie klientów. Tych, którzy chcą się przygotować na przyszłość lepiej. I tym zakończmy naszą rozmowę. Bardzo, Kac, przedziękuję Ci za dzisiejsze, niezwykle inspirujące spotkanie i fantastyczną porcję wiedzy też na temat tego, czym jest Foresight. Trzymamy kciuki, żeby udało się wdrożyć ten produkt i popełniać mniej błędów w przewidywaniu przyszłości. Dzięki serdeczne. Dziękuję.