78. 💎 Czas przeszły - Pretérito Perfecto

Czasy przeszłe w języku hiszpańskim to na pierwszy rzut oka temat bardzo skomplikowany, zwłaszcza na samym początku, dlatego dzisiaj postaram się Wam pomóc je zrozumieć. Podzielimy sobie ten podcast na kilka części i pierwszą z nich będzie czas Pretérito Perfecto. Ale zanim zaczniemy go rozkminiać, pamiętaj, żeby dać lajka i kliknąć w dzwoneczek, aby być na bieżąco z nowościami na kanale. Pretérito Perfecto, nazywany również Pretérito Perfecto Compuesto, to czas, który uwielbiałam zaczynając naukę hiszpańskich czasów przeszłych, dlatego kiedy zaczynamy wchodzić w nie z moimi uczniami, zawsze startujemy właśnie od Pretérito Perfecto, ponieważ nazwa tego czasu i nie tylko tego, ale również innych jest na samym początku trudna, bo wiecie,

Pretérito Perfecto, później mamy Pretérito Imperfecto, Indefinido i tak dalej. To ja osobiście nazywam go Amor. Amor, czyli miłość, albo Corazón, serce. Ale zapamiętajcie, że absolutnie ten czas się tak nie nazywa i w żadnych książkach czy materiałach do nauki hiszpańskiego tej nazwy nie znajdziecie. Dlaczego natomiast ja tak na ten czas wołam? Ponieważ tak jak do tanga trzeba dwojka, tak i do zbudowania poprawnie tego czasu będą potrzebne dwie rzeczy. Po pierwsze czasownik aber i po drugie participio. Tak, wiem, na razie brzmi to jak czarna magia, ale to mega, mega łatwe. Aber to po prostu czasownik, który odmieniamy przez osoby, czyli yo-e. Tu, as, el, ella, usted, a. Nosotros, nosotras, hemos.

Czyli jeśli chcę stworzyć jakieś zdanie, powiem np. Hoy he desayunado bien. Oj, czyli dzisiaj. E, ja. Desayunado pochodzi od desayunar, jeść śniadanie, bo pamiętajcie, że w języku hiszpańskim nie mówi się comer el desayuno, tylko desayunar, czyli powiedzmy śniadaniować się. I bien, czyli dobrze. Esta mañana hemos bebido mucha agua fría. I możemy to przetłumaczyć jako Tego ranka wypiliśmy dużo zimnej wody. I tak samo mamy esta mañana. To hoy, esta mañana, este verano itd. to tzw. marcadores temporales, czyli znaczniki czasów, o których opowiem Wam nieco więcej za chwilę.

Czyli mamy esta mañana, później hemos, czyli nosotros, my, następnie bebido, od beber, bo tak jak Wam wcześniej mówiłam, od tego czasownika odcinamy końcówkę "-er", i w jej miejscu stawiamy "-ido", dlatego bebido. I na sam koniec, co? Mucha agua fría. A nie muco agua frio, Ada? Przecież jest el agua. Zapamiętajcie, że faktycznie mówimy el agua, ponieważ wyraz agua to jeden z nielicznych wyrazów, w których siła pada na literę a, na pierwszą sylabę a. I jeśli do czegoś takiego dochodzi, to w liczbie pojedynczej, singular, będziemy mieć rodzaj męski, czyli el.

Ale tak naprawdę to ona i świadczy o tym liczba mnoga, plural. Czyli El agua ale las aguas. El ave ale las aves. El hada ale las hadas. Dlatego mówimy el agua fría, bo tak naprawdę woda to kobieta. W Akademii Instahiszpańskiej rozmawialiśmy sobie jakiś czas temu na ten temat i nagrywałam lekcję, w której tłumaczę dlaczego tak jest i jakie to są wyrazy, więc jeśli chcielibyście o tym posłuchać, to w opisie podrzucam Wam link do Akademii. Ada, ale jakiej Akademii? O czym Ty mówisz? No to może teraz się przedstawię. Hola, hola, hola! Nazywam się Adriana Wisłocka i jestem miłośniczką języka i kultury hiszpańskiej.

Tej zimy mój tata złamał nogę. Smutne i nieprawdziwe. Has vuelto a casa ya? No, todavía no he vuelto a casa. Albo po prostu no, todavía no. Czy wróciłeś już do domu albo czy wróciłaś już do domu? Nie, jeszcze nie. Que has dicho? Co ty powiedziałeś? Co ty powiedziałeś? No dobra, to teraz kiedy używać czasu pretérito perfecto? W języku hiszpańskim czas ten jest używany do mówienia o działaniach, które miały miejsce w przeszłości, ale mają związek z teraźniejszością. Na przykład He comido pizza hoy.

I czasami esta, este, na przykład esta primavera, este verano, ale tutaj trzeba uważać, bo może się również pojawić inny czas. Ważne jest, żeby zapamiętać, że Pretérito Perfecto jest bardzo powszechny w hiszpańskim mówionym, ale w hiszpańskim z Hiszpanii, ponieważ w Ameryce Łacińskiej jest on rozumiany, ale praktycznie wcale się go tam nie używa. I weźmy sobie taki dialog. ¿Qué has cocinado para la cena, Ana? ¿Co ugotowałaś na kolację, Ana, Ania? Czasami ciężko jest mi imiona przetłumaczyć. He preparado una ensalada y un pollo asado. Przygotowałam sałatkę i pieczonego kurczaka. ¿Has usado alguna receta especial? Czy używałaś jakiegoś specjalnego przepisu?

Sí, he seguido una receta de mi abuela. Tak, użyłam przepisu mojej babci. Oprócz tego musicie też zapamiętać, że czasu Pretérito Perfecto używamy nie tylko do opisywania działań, które miały miejsce w przeszłości i mają związek z teraźniejszością, ale również do opowiadania o sytuacjach, których nigdy nie doświadczyliśmy. Na przykład Nunca he estado en Argentina. Nigdy nie byłam w Argentynie. I to jest akurat prawda. Nunca he comido paella. Nigdy nie zjadłam albo nie zjadłem, bo tak jak już Wam wcześniej mówiłam, mężczyzny też to zdanie może dotyczyć, czyli nigdy nie zjadłam, nie zjadłem paelli. To jest ściema, bo ja oczywiście jestem mega fanką paelli. Jeżeli Wy również kochacie paegie, to oczywiście dajcie mi o tym znać w komentarzach i chętnie poruszę ten temat, bo naprawdę to jest jedno z moich ulubionych hiszpańskich dań.

Dobra, tak już naprawdę na sam koniec, zróbmy sobie wspólnie ćwiczenia. Ja przeczytam Wam jakieś zdanie, podając wysoko licznik i liczbę, a Waszym zadaniem będzie odpowiednio ten czasownik odmienić. Oczywiście w czasie Pretérito Perfecto. Możecie się również sprawdzić, pisząc odpowiedzi w komentarzach, a ja obiecuję, że sprawdzę wszystko. Gotowi? Numer jeden. Hola, Ana. ¿Qué? A ser? ¿Hoy? Hola, Ana. ¿Qué? 2. Esta tarde ir yo a la playa y nadar en el mar Esta tarde ir yo a la playa y nadar en el mar

Mi madre nunca estar en Valencia. Teraz zaczniemy od nawiasu. Mamy w ogóle w wosotros. A casa ja? I ostatnie piąte. Esta noche. I znowu mamy w nawiasie yo bailar mucho. Esta noche yo bailar mucho. Tutaj w tym ostatnim Wam trochę pomogę, bo czasami pojawiają się błędy. Pamiętajcie, że będzie tu bailado. Nie powiem jeszcze, jaka tam będzie osoba, bo chciałabym, żebyście napisali mi to w komentarzach i żebyście się sprawdzili. Ale jeżeli chodzi o participio, to mamy bailado, bo jest bailar, więc mamy "-ado", odcinamy tą końcówkę "-ar", i wstawiamy "-ado".

A czasami myli się Wam to z gerundio i mówicie np. bailando. Bailando też jest poprawne, tylko pamiętajcie o tym, że gerundio stosujemy z estar, na przykład estoy bailando, w tym momencie, ahora, en este momento. Natomiast participio stosujemy na przykład z pretérito perfecto, więc mamy bailado. I to by było na tyle. Jak widzicie, jest to mega krótki podcast, chociaż w sumie nie wiem, czy on wyszedł taki krótki, bo tak jak patrzę tutaj na czas, no to całkiem, całkiem nawet mi to, że tak powiem, poszła. Spodziewałam się, że dużo krócej nam to zajmie. Ale pamiętajcie, że to jest tylko jeden z czasów przeszłych i już niedługo dostaniecie część drugą, w której omówimy sobie kolejny. Jeśli zatem ta lekcja się Wam przydała, to będzie mi ogromnie miło, jak zostawicie mi lajka.

Koniecznie napiszcie swoje przykłady, bo dzięki temu również będziecie mogli poćwiczyć Pretérito Perfecto. Jeśli potrzebujecie notatek, to tak jak już Wam powiedziałam, w związku z dzisiejszymi przykładami i historią, że jest tego tak dużo, to zostawiam Wam w opisie link, także luknijcie sobie tam. W opisie także podczytam Wam propozycję kolejnego podcastu, tym razem po hiszpańsku, ale tam będziecie mogli popraktykować swoje czasy przeszłe. A teraz ściskam Was bardzo mocno i do usłyszenia wkrótce. Ciao!