Organizacja Todta
Organizacja Todta (niem. Organisation Todt, OT) - utworzona w 1938 roku w nazistowskich Niemczech organizacja, której zadaniem była budowa obiektów wojskowych. Nazwa pochodzi od nazwiska Fritza Todta, który początkowo kierował tą organizacją. Po jego śmierci w 1942, szefem organizacji został Albert Speer. O historii i działalności OT, która podczas II wojny światowej zatrudniała także dziesiątki tysięcy Polaków, opowiada Wojciech Kosiewicz z IPN w Olsztynie. Przygotował Mirosław Sochacki.
Po zakończeniu kampanii francuskiej zaczęto budować obiekty wojskowe wzdłuż kanału La Manche oraz Wybrzeża Atlantyckiego. Niedługo potem Organizacja Todta otrzymała zadanie zbudowania we francuskich portach betonowych konstrukcji chroniących bazy u botów. Było to jednak jedno z ostatnich wielkich przedsięwzięć wykonanych pod nadzorem Fritza Todta. Opisując organizację Todta, warto zatrzymać się na momencie, kiedy Albert Speer przejmuje nad nią kontrolę. Dzieje się to po wypadku lotniczym, do jakiego doszło 8 lutego 1942 roku w kwaterze Hitlera koło Kętrzyna. Albert Speer po raz pierwszy w Wilczym Szańcu znalazł się podróżując z okolic Dniepropietrowska do Berlina.
Brał tam udział w inspekcji sztabu budowlanego. Ponieważ nie korzystał z własnego samolotu, wsiadł do maszyny, która leciała do Wilczego Szańca. Stąd bliżej było do stolicy Rzeszy. Dzięki temu przypadkowi znalazłem się po raz pierwszy w kwaterze głównej. Zanotował w swoich wspomnieniach Albert Speer. W Kętrzynie zwróciłem się do jednego z adiutantów Hitlera. Czy mógłby zameldować Führerowi o mojej obecności? Może chciałby ze mną mówić? Hitler jednak przyjmował wówczas doktora Todta w swoim prywatnym pomieszczeniu. Ten referował mu jakąś sprawę. W gabinecie miał toczyć się burzliwy spór. Wszyscy wstajemniczeni doskonale wiedzieli o napięciach, jakie w minionych miesiącach powstawały między nimi i co najmniej raz doprowadziły do ostrej wymiany zdań.
W swoich wspomnieniach wątkowi temu Speer poświęcił więcej miejsca. Todt pojawił się dopiero późnym wieczorem, napięty i przemęczony. Po długiej i jak się wydawało trudnej rozmowie, robił wrażenie zmordowanego. Siedziałem z nim jeszcze parę minut, gdy w milczeniu sączył wino z kieliszka, nie pytając go o przyczynę złego nastroju. W czasie toczącej się z wolna rozmowy okazało się, że zamierza następnego ranka lecieć do Berlina i że ma jeszcze wolne miejsce w samolocie. Chętnie zgodził się mnie zabrać. Do spotkania Speera z Hitlerem doszło około godziny pierwszej po północy. Speer zauważył, że Führer był wyczerpany i w równie złym nastroju jak Todt.
Ożywiał się tylko w momencie, gdy rozmawiali o berlińskich planach budowlanych. Dyskusja zakończyła się o trzeciej nad ranem. Speer odwołał więc lot samolotem z Toddem, który miał wystartować pięć godzin później. Powodem miało być zmęczenie. Rankiem jednak z głębokiego snu wyrwał go telefon. Doktor Brandt zameldował z podnieceniem. Samolot doktora Todda rozbił się. Doktor Todt zginął. Z kolei Speer w swoim pamiętniku odnotował. W jego osobie straciłem starszego, rozważnego kolegę. Łączyło nas wiele. Od tej chwili wszystko się dla mnie zmieniło. Już podczas śniadania w kwaterze Hitlera toczyła się ożywiona dyskusja, kto może zastąpić Todta.
Padały słowa, że był niezastąpiony. W randze ministra nadzorował budowę dróg, był szefem całej komunikacji wodnej, regulacji rzek, melioracji oraz elektrowni, a na dodatek, jako pełnomocnik Hitlera, był ministrem do spraw zbrojeń i dostaw amunicji dla wojsk lądowych. Speer wiedział jednak swoje. Już wiosną 1939 roku podczas inspekcji wału zachodniego Hitler miał mu rzucić, że gdyby zabrakło Todta, to właśnie jemu powierzy zadania w zakresie budownictwa. Do sugestii tej Hitler powrócił jeszcze latem 1940 roku podczas rozmowy w Kancelarii Rzeszy, ale wówczas Speer miał odmówić.
Do gabinetu Hitlera Speer został wezwany około południa. Panie Speer, usłyszał od wodza, mianuje pana następcą ministra doktora Todta na wszystkich jego urzędach. Zaledwie zdążył wtrącić, że dołoży starań, aby zastąpić Todta w jego przedsięwzięciach budowlanych, bo na uzbrojeniu się nie zna. Hitler jednak uciął rozmowę. Nie. We wszystkich jego funkcjach również ministra do spraw amunicji. Nie mam nikogo innego. Już następnego dnia do Wilczego Szańca na spotkanie ze Speerem przybył osobisty referent Fritza Todta, Konrad Hassemann. Chciał opowiedzieć mu o przyszłych współpracownikach, a konkretnie wtajemniczyć go w koneksje, intrygi oraz walkę o władzę wewnątrz urzędu.
Speer oświadczył... Sam zamierzam wyrobić sobie opinię na ten temat. Jeżeli chodzi o sam wypadek Fritza Todda, szybko zaczęły krążyć podejrzenia skierowane przeciwko Hitlerowi oraz Speerowi, który miał być przynajmniej wtajemniczony w plany zamachu. Nie można również wykluczyć, że Heinrich Himmler, szef SS, mógł w ten sposób pozbyć się najpoważniejszego rywala w dziedzinie zbrojeń, nad którymi próbował przejąć pełną kontrolę. Co ciekawe, na krótko przed katastrofą Todt złożył w swoim sejfie większą sumę pieniędzy, którą polecił przekazać swej długoletniej sekretarce, gdyby coś mu się stało. Czyżby coś podejrzewał?
Na nieodległym wiejskim cmentarzu dla niepoznaki pozwolono mieszkańcom chować zmarłych jeszcze w 1942 roku. Warto wspomnieć o najważniejszym schronie, w którym przebywał Hitler. W swej ostatecznej postaci to miejsce stało się według słów Alberta Speera staroegipskim sarkofagiem pozbawionym okien i bezpośredniego dostępu powietrza. Fundamenty budowli sięgały 7 metrów w głąb ziemi. Cztery sześciometrowe ściany dźwigały strop o grubości aż ośmiu metrów. Mimo pokaźnej wielkości, wnętrze gigantycznego bunkra było dość ciasne i niskie. Miało niewiele ponad dwa metry wysokości. Schron wyposażono w urządzenia klimatyzacyjne, ogrzewanie elektryczne oraz filtry przeciwgazowe.
Obiektem szczególnego zainteresowania Hitlera w czasie II wojny światowej była Norwegia. Po jej zajęciu latem 1940 roku zaczęła odgrywać coraz większą rolę w planach strategicznych niemieckiego dyktatora. Miejsce to miało być w przyszłości bazą wypadową dla planowanej inwazji na Wielką Brytanię. Z północnego krańca Norwegii miano również zaatakować Związek Sowiecki. Hitler obawiał się, że Brytyjczycy będą próbowali wylądować w Norwegii i zorganizować miejscową ludność, kiedy wojska niemieckie ruszą na Moskwę. Stąd bardzo zależało mu na tym, aby zwiększyć obronność Norwegii, zwłaszcza jej północnej części. Do prac fortyfikacyjnych zaangażowano organizację Todta. W maju 1942 roku Hitler wydał Albertowi Speerowi rozkaz wykonania umocnień, które, jak określił, miały mieć rozstrzygające znaczenie dla dalszych losów wojny.
Oficjalny powód? Problemy z krążeniem. Wspominał kolejkę wąskotorową oddaną do użytku kilka tygodni później. Zakończenie II wojny światowej oznaczało również koniec organizacji Todta. Sam jej szef, Albert Speer, został osądzony w 1946 roku w procesie norymberskim. Otrzymał wyrok 20 lat więzienia. Audycja powstała przy współpracy z Olsztyńską Delegaturą Instytutu Pamięci Narodowej.
Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podróż do historii Organizacji Todta, jej założenia i rola w III Rzeszy.
Opis biografii i roli Fritz Todta w III Rzeszy.
Rola Organizacji Todta podczas II wojny światowej, aż do wypadku Todta.
Opis przejścia Alberta Speera do władzy w Organizacji Todta po wypadku Todta.
Historia i budowa Wilczego Szańca, kwatery Hitlera podczas II wojny światowej.
Opis programu Viking i jego wpływ na robotników z Polski w Norwegii.
Koniec Organizacji Todta i losy Alberta Speera po II wojnie światowej.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Organizacja Todta (niem. Organisation Todt, OT) - utworzona w 1938 roku w nazistowskich Niemczech organizacja, której zadaniem była budowa obiektów wojskowych. Nazwa pochodzi od nazwiska Fritza Todta, który początkowo kierował tą organizacją. Po jego śmierci w 1942, szefem organizacji został Albert Speer. O historii i działalności OT, która podczas II wojny światowej zatrudniała także dziesiątki tysięcy Polaków, opowiada Wojciech Kosiewicz z IPN w Olsztynie.
Przygotował Mirosław Sochacki.