Narodziny TVP | Podcast historyczny Radia Olsztyn

Po 1945 roku telewizja w Polsce musiała być budowana całkowicie od podstaw. Ponownie zajął się tym Lesław Kędzierski, który w 1947 roku zaczął organizować nowy zespół badawczy w reaktywowanym Państwowym Instytucie Telewizji. W ciągu zaledwie półtora roku udało im się od zera zbudować komplet urządzeń umożliwiający nadawanie obrazów ze studia i z natury. O tym, jak wielki był to wysiłek, niech świadczą słowa Andrzeja Kiełkiewicza z Zakładu Telewizji Państwowej, Instytutu Telewizji, który tak wspominał ten czas. Należy sobie uprzytomnić, że działo się to trzy lata po zakończeniu wojny. Polska, jak i cała Europa, była ogromnie zniszczona i należało odbudowywać właściwie wszystko.

Tańczył Witold Gruca, śpiewał Jerzy Michotek, akompaniując sobie na gitarze. Śpiewała też Marta Nowosad piosenkę Latarnie Warszawskie. Z kolei w scenkach mimicznych występował Jan Mroziński. Był to dość przypadkowy zbiór estradowych występów, co pokazuje, że telewizję traktowano jeszcze wtedy jako rozrywkę, a można przecież było wyemitować przemówienie Bolesława Bieruta. Atmosferę, jaka tego dnia panowała w zespole przygotowującym emisję, oddał we wspomnieniach kierownik studia Instytutu Łączności Karol Mori. Wszystkie te urządzenia wykonane laboratoryjnie właściwie nie nadawały się wcale do produkcji i nadawania programów telewizyjnych.

Pamięci Narodowej. Sam nie wiem, jak to się stało, że jednak 25 października 1952 roku pierwszy półgodzinny program poszedł na antenę. Wcale nie ukrywam, jak czuliśmy się wszyscy, gdy okazało się, że urządzenia wytrzymały półgodzinny program. Byliśmy nieludzko zmęczeni i absolutnie szczęśliwi. Ten pierwszy program oblaliśmy nie tyle szampanem, ile dobrą polską wódką. Do końca 1952 roku doświadczalna stacja telewizyjna Instytutu Łączności nadała łącznie cztery programy telewizyjne, a od początku kolejnego roku rozpoczęto regularne emisje po 30 minut w każdy piątek o godzinie 17.00.

W gronie przeniesionych pracowników Instytutu Łączności znalazła się też Wanda Trzebunia, której cała dalsza kariera zawodowa związana była z telewizją publiczną. Sama następująco podsumowała ten pionierski okres w dziejach naszej telewizji. Sądzę, że warto pamiętać, że Polska Telewizja narodziła się w wyniku działalności grupy entuzjastów, których skupił wokół siebie profesor Lesław Kędzierski. W historii telewizji światowej nie tak wiele jest krajów, które rozpoczęły nadawanie programów telewizyjnych, opierając się na własnym laboratoryjnym sprzęcie telewizyjnym. Bez zapału, entuzjazmu i uporu tej grupy zarówno inżynierów, jak i twórców programów, w trudnych warunkach ekonomicznych i politycznych, w jakich kraj się wtedy znajdował, powstanie telewizji w Polsce z pewnością nie nastąpiłoby tak szybko.

Mówiąc o telewizji, w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej warto wspomnieć o zapisach cenzorskich. Wykazy osób, których nie można było zapraszać, wymieniać i pokazywać, były bardzo długie. Powodowało to, że krąg gości zawężał się coraz bardziej, a to odbijało się na jakości oferty. Jak wspomina Tadeusz Pikulski, reżyser i scenarzysta filmów, kwintesencją była Nagroda Nobla dla Czesława Miłosza. Zacząłem gorączkowo szukać w pamięci, czy czegokolwiek na jego temat nie ma w archiwum. Nie było nic, bo przez lata nie wolno było zaprezentować jego wierszy, nie mogło paść jego nazwisko.

Telewizja w latach osiemdziesiątych nie uciekała od zmian. W 1986 roku popołudniowe wydanie Dziennika Telewizyjnego zastąpiono Teleekspresem, emitowanym o godzinie 17.15. Jego dynamiczna formuła i lekki styl szybko zdobyły sympatię widzów, która trwa do dzisiaj. W kwestii widzów należy powiedzieć, że najliczniejsze grono stanowili średnio zarabiający Polacy z wykształceniem średnim, a nie jak mogłoby się wydawać elity finansowe. Przykładowo w połowie lat 60. XX wieku telewizor miało najwięcej Polaków, których zarobki wahały się w granicach od 1000 do 1500 złotych. Oprócz zachwytów nad kolorowym ekranem, mieszkańcy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dostrzegali też złe strony korzystania z nowego medium.