Mentionsy Mentionsy
Historia w Radiu Olsztyn
Historia w Radiu Olsztyn

Koniec Adolfa Hitlera

22.04.2022 ·15 min 27 s · 5 rozdziałów

Michał Ostapiuk, historyk IPN w Olsztynie, przybliża ostatnie dni życia wodza III Rzeszy, Adolfa Hitlera. Przygotował Mirosław Sochacki. https://radioolsztyn.pl/wp-content/uploads/2022/05/Koniec_Adolfa_Hitlera.mp3

0:00 · Historia i opowieść o Adolfe Hitlera 5

Historyczny leksykon IPN. Miejsca, ludzie, wydarzenia. 20 kwietnia 1945 roku obchodził 56., jak się miało okazać, ostatnie urodziny. Koniec Adolfa Hitlera. Nie było fet. Zamiast tego dyktatorowi i jego świcie towarzyszyło płomienie, strach i poczucie nieuchronnego końca. Opowiada Michał Ostapiuk, historyk IPN w Olsztynie. Styczeń 1945 roku ostatecznie rozwiał niemieckie nadzieje na odmienienie sytuacji na frontach za pomocą zwycięskiej ofensywy.

Armia niemiecka nie zdołała mimo początkowych sukcesów pokonać aliantów wardernych. Amerykanie zatrzymali pancerne dywizje Hitlera, a wyczerpany Wehrmacht nie był w stanie powstrzymać wielkiej ofensywy, którą Armia Czerwona rozpoczęła 12 stycznia 1945 roku. Hitler przeciwko ponad 2 milionom czerwonoarmistów mógł rzucić zaledwie 400 tysięcy żołnierzy. Mimo tej ogromnej przewagi niemieccy żołnierze stawiali zaciekłe okna, który przedłużał wojnę o kolejne tygodnie. Adolf Hitler, wbrew obiegowym opiniom, nie miał złudzeń co do sytuacji na froncie. Wiedział, że wojna jest przegrana, ale wciąż liczył na odmianę losu. Wódz III Rzeszy łudził się, że lada moment wybuchnie wojna pomiędzy Sowietami a aliantami zachodnimi.

Wiarę w ten konflikt podtrzymywał w Hitlerze wywiad, który regularnie informował go o kolejnych punktach zapalnych w relacjach sowiecko-alianckich. Dlatego też, mimo kolejnych porażek, Führer nakazywał swym dywizjom walczyć do końca. Od końca lutego 1945 roku Hitler i jego świta spędzali noce w bunkrze, który był zlokalizowany pod ruinami Kancelarii Rzeszy. Führerbunker, jak nazywano ów obiekt, posiadał oddzielne zasilanie, własne źródła wody oraz duże zapasy żywności. Warunki bytowe, które panowały w bunkrze nie mogą być jednak uznane za luksusowe. Było tam ciasno i wilgotno i właśnie w tych śmierdzących stęchlizną pomieszczeniach przy dźwiękach aparatury oczyszczającej powietrze miał dopełnić się los arcyzbrodniarzy.

Apartamenty Hitlera składały się z sypialni, w której ustawiono proste wojskowe łóżko, komodę, szafę oraz sejf. Obok pokoju sypialnianego znajdował się salonik, który wyposażono w stolik, sofę oraz biurko, nad którym Hitler nakazał powiesić portret Fryderyka Wielkiego. W trzecim pomieszczeniu zorganizowano pokój narad. Tu ustawiono stół i długą ławkę. Całość uzupełniał długi korytarz, z którego można było dostać się do ogrodów Kancelarii Rzeszy. Sowieci po ofensywie styczniowej przybliżyli się do Berlina. Teraz wystarczył jeden skok, by opanować miasto. Do tego zadania przeznaczyli siły trzech frontów. 16 kwietnia 1945 roku armia sowiecka ruszyła do natarcia, które wspierało lotnictwo bombowe oraz 143 potężne reflektory lotnicze, które w zamyśle sowieckich sztabowców miały oślepić żołnierzy Wehrmachtu i rozświetlić teren natarcia.

Stan zdrowia Adolfa Hitlera był zły. Kompletnie nie przypomina dumnego wodza z 1940 roku, kiedy dopowiódł Wehrmacht do wspaniałych zwycięstw. Był cieniem siebie sprzed lat. Słabo widział, poruszał się jak starzec, a jego lewa ręka drżała jak u osoby z chorobą Parkinsona. Według badaczy ostatnich dni wodza III Rzeszy cierpiał on na depresję i bezsenność, a na dodatek miewał jeszcze majaki. Mimo tego wciąż dowodził swymi wojskami, które dzielnie walczyły na położonych za Odrą wzgórzach Zelów. Wzgórza były ostatnią niemiecką zaporą przed Berlinem. Po ich sforsowaniu Sowieci mieli otwartą drogę do leżącej w ruinach stolicy III Rzeszy. Ale najpierw trzeba było pokonać obrońców, a ci byli nieliczni, ale doświadczeni w boju.

4:50 · Koniec wojny na froncie zachodnim 1

20 kwietnia 1945 roku Hitler obchodził 56 urodziny i w tym dniu postanowił opuścić Berlin. Christa Schröder, sekretarka Hitlera, zanotowała. Blady, wymizerowany i apatyczny, oczekiwał w swoim maleńkim gabinecie, dokąd zapraszał nas na posiłki albo na herbatę. Powiedział, że przez cztery ostatnie dni sytuacja zmieniła się na gorsze. Okoliczności zmuszają mnie do podzielenia personelu na grupy. A ponieważ wy, drogie panie, należycie do starszych stażem pracowników, wyjedziecie z pierwszą grupą. Za godzinę na południe wyruszy samochód. Każda z was może zabrać tylko dwie walizki z rzeczami.

6:50 · Bunker Hitlera 1

Rankiem 21 kwietnia obudziły go potężne eksplozje. Przywykł do bombardowań lotniczych, ale dźwięki, które go obudziły były inne. Jako weteran I wojny światowej szybko je rozpoznał. Sowiecka artyleria ostrzeliwała miasto. Początkowo Hitler sądził, że to potężne sowieckie działa kolejowe strzelając nad Odry. Mylił się. Sowieci ostrzeliwali Berlin konwencjonalną artylerią. Byli już bardzo blisko. Mimo to w ogrodach Kancelarii Rzeszy odznaczył jeszcze żelaznymi krzyżami młodych, kilkunastoletnich żołnierzy z formacji hitleriowej. Towarzyszyła mu niemiecka kronika filmowa. Zdjęcia dokumentujące ten fakt są ostatnimi znanymi fotografiami Adolfa Hitlera. Nie mogłem uwierzyć, że ten stojący przede mną wyniszczony starzec był owym wizjonerem, który wiódł nasz naród ku wielkości.

8:20 · Bitwa o Berlin 6

Napisał jeden z udekorowanych chłopców. Nadciągający Sowieci wyzwolili w załodze bunkra Hitlera poczucie nieuchronnego końca. Nie zważając na obecność wodza, pito potężne ilości alkoholu oraz niemal publicznie uprawiano seks. Hitlera zaczęli opuszczać też najbliżsi towarzysze, którzy dotychczas cieszyli się jego zaufaniem. Hermann Göring, dowodzący Luftwaffe, zwrócił się do wodza o przekazanie mu władzy. W depeszy skierowanej do Hitlera napisał. Mein Führer. Po podjęciu przez Pana decyzji o pozostaniu na stanowisku dowodzenia w twierdzy Berlin zwracam się z zapytaniem, czy wyraża Pan zgodę na objęcie przeze mnie na podstawie zarządzenia z dnia 29 czerwca 1941 roku kierownictwa rządu Rzeszy z wszystkimi kompetencjami w dziedzinie polityki wewnętrznej i zagranicznej.

Nieotrzymanie do godziny 22.00 odpowiedzi potraktuję jako pozbawienie Pana swobody działania. Będę wówczas uważał za spełnione warunki Pańskiego zarządzenia i podejmuję wynikające z niego obowiązki dla dobra narodu i ojczyzny. Nie ma Pan pojęcia, jakimi darzę Pana w tych ciężkich godzinach uczuciami. Nie mogę ich wyrazić w słowach. Niech Pan Bóg Pana strzeże i pozwoli, mimo wszystko, jak najwcześniej przybyć tutaj osobiście. Oddany Panu Herman Göring Hitler wpadł we wściekłość. Uznał, że Göring zdradził. Zdymisjonował go oraz nakazał aresztować. Jeszcze większym ciosem było dla niego postępowanie szefa SS Heinricha Himmlera.

24 kwietnia, będąc w Holsztynie, rozpoczął on nieudane pertraktacje z zachodnimi aliantami. Hitler dowiedział się o tym z angielskiego radia, dopiero kilka dni później. Aby wyjaśnić sytuację, nakazał Gruppenfuhrerowi Hermanowi Fegleinowi, oficerowi łącznikowemu Himmlera, zjawić się w bunkrze. Ten jednak zaginął. Hitler nakazał go odnaleźć, co też się udało. Został on schwytany w cywilnym ubraniu. Führer początkowo postanowił skierować go do walki na froncie. Zapewne kierował się faktem, że Feglein był mężem młodszej siostry życiowej partnerki Führera Ewy Braun, Gretel, która akurat spodziewała się ich dziecka. Ostatecznie nakazał go jednak rozstrzelać. Przykład ten miał działać odstraszająco na innych dezerterów.

Sam zaś Himmler został pozbawiony wszystkich funkcji. Tymczasem na ulicach Berlina trwały krwawe walki, w których brali udział i polscy żołnierze. Hitler wiedział, że do jego dotychczas bezpiecznego bunkra w każdej chwili mogą dotrzeć żołnierze Armii Czerwonej. Kat Milionów postanowił popełnić samobójstwo. W tej ostatniej drodze miała mu towarzyszyć życiowa partnerka Ewa Braun. Zanim Adolf Hitler wyświadczył światu przysługę i strzelił sobie w głowę wydał jeszcze kilka rozkazów, które kosztowały życie tysiące jego rodaków. Dowodzącemu obroną Berlina rozkazał otwarcie śluz i zalanie tuneli metra. Tym samym chciał uniemożliwić Armii Czerwonej dostanie się do jego bunkra właśnie tą drogą.

Zadanie to powierzono Walterowi Wagnerowi, notariuszowi i członkowi Volkssturmu. Ceremonia ślubna odbyła się w bunkrze w sali konferencyjnej. Przyszła pani Hitler ubrała na tę okoliczność długą czarną suknię z jedwabnej tafty, do której założyła swój ulubiony zegarek ozdobiony brylantami, złotą bransoletkę oraz naszyjnik z topazem. Według uczestników ceremonii wyglądała atrakcyjnie. Świadkami nowożeńców byli Josef Goebbels i Martin Bormann. Po ślubie w bunkrze rozpoczął się morderczy spektakl. Lekarz SS Werner Hasse na polecenie Hitlera otruł jego wabiącą się blondii suczkę oraz jej szczeniaki. 30 kwietnia Adolf Hitler pożegnał się z personelem bunkra.

Następnie około godziny 15.30 wraz z Ewą Hitler zamknął się w salonie. Tu małżonkowie zażyli truciznę, a następnie się zastrzelili. Zadzwonił do mnie osobisty sekretarz Hitlera. Otto Günsche opisywał jeden z członków załogi Bunkra. Okrypłym głosem poinformował mnie, abym natychmiast dostarczył 200 litrów benzyny. Na początku myślałem, że to jest żart i powiedziałem, że nie mogę mu dostarczyć tyle paliwa. Günsche zaczął jednak wtedy w furii krzyczeć na mnie – benzyny, Erichu, benzyny! Wtedy zapytałem go, po co potrzebna mu taka ilość paliwa. Nie mogę ci tego powiedzieć przez telefon, ale uwierz mi, że muszę to mieć, mówił Guinche. Kiedy wszedłem do bunkra, Guinche właśnie opuszczał salon Hitlera.

13:40 · Zakończenie Hitlera i jego sekretarzki 1

Był biały jak kreda. Powiedział, że Hitler nie żyje. Byłem zszokowany. Zgodnie z wolą zmarłego, ciała zostały przeniesione do ogrodu Kancelarii Rzeszy, oblane benzyną i spalone. Za pałkami, które podał mi Goebbels, podpaliłem nasączoną benzyną szmatę i rzuciłem ją w kierunku ciału. Wtedy po raz ostatni pozdrowiliśmy martwego Hitlera i jego żonę. Nie był to jednak koniec krwawego spektaklu. Do jego najmroczniejszej części miało dopiero dojść. 1 maja 1945 roku Józef Goebbels, minister propagandy III Rzeszy i jego żona Magda popełnili samobójstwo. Wcześniej zamordowali szóstkę swoich małych dzieci.

Pokazano wszystkie 14 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.