COŚ OPUSZCZAŁO JEJ CIAŁO | Sprawa Anny Monaro (1934) | 117

Problem polegał na tym, że nikt nie potrafił i nadal nie potrafi tego wyjaśnić. Anna Monaro urodziła się w 1892 roku w rejonie dzisiejszego Kopru, na terenie współczesnej Słowenii, niedaleko Piranu, w przestrzeni która na przełomie XIX i XX wieku. była jeszcze podporządkowana życiu niewielkich nadmorskich społeczności.

To właśnie te osady były zwarte, a codzienność wynikała bezpośrednio z pracy i warunków, jakie narzucało morze i otaczający krajobraz. Był to teren kamienisty, prosty w swojej strukturze, z gęsto ustawionymi domami i wąskimi przejściami między nimi, gdzie życie toczyło się blisko siebie, a prywatność miała zupełnie inne znaczenie niż w dzisiejszym rozumowaniu. Anna nie wyróżniała się w tej przestrzeni w żaden szczególny sposób i przez większość życia była częścią lokalnej wspólnoty, w której ludzie znali się od pokoleń i funkcjonowali raczej jako grupa niż zbiór indywidualnych historii.

Anna od młodości zmagała się z astmą, która w tamtych warunkach była chorobą realnie ograniczającą życie, szczególnie w czasach, gdy medycyna nie dawała skutecznych metod leczenia, a każdy poważniejszy atak wpływał bezpośrednio na jej zdolność funkcjonowania i stopniowo zawężał przestrzeń, w której mogła normalnie żyć. Z biegiem lat jej stan się pogarszał, aż w 1934 roku, kiedy miała 42 lata, wymagała natychmiastowej hospitalizacji w szpitalu w Piranie, co miało być tak naprawdę standardowym etapem leczenia. A stało się początkiem wydarzeń, które późniejsze relacje zaczęły opisywać jako wykraczające poza znane możliwości wyjaśnienia ze strony medycznej, fizycznej i biologicznej.

To właśnie wtedy zaczęła się historia nazywana Światłem Duszy. Anna Monaro trafiła do szpitala w Piranie 8 marca 1934 roku, w momencie, który w dokumentach medycznych został opisany w sposób pozornie rutynowy. Przyjęcie pacjentki z zaawansowanymi objawami niewydolności oddechowej wynikającej z długoletniej astmy. Jednak już sam przebieg tego dnia, według późniejszych relacji, nie należał do typowych. Przyjęcie odbyło się w godzinach przedpołudniowych, kiedy budynek szpitala funkcjonował w swoim dziennym rytmie.

Personel przechodził między salami, przygotowywano kolejne łóżka, a pacjenci byli rozmieszczani zgodnie z dostępnością miejsc, bez szczególnego wyróżnienia któregokolwiek przypadku na tym etapie. Anna została umieszczona na jednej z sal ogólnych, w której przebywało kilka innych kobiet, co w tamtym czasie było standardową praktyką pozwalającą na stałą obserwację pacjentów przy ograniczonych zasobach placówki. Pierwsze godziny nie wskazywały niczego nietypowego. Jej stan był stabilny w granicach przewlekłej choroby z okresowymi trudnościami w oddychaniu, które nie odbiegały od obrazu klinicznego znanego lekarzom. Personel odnotowywał jej obecność jak wiele innych przypadków tego dnia, bez szczególnej uwagi, która mogłaby sugerować późniejsze wydarzenia.

Zmiana natomiast nastąpiła dopiero nocą. Według relacji jednej z pacjentek przebywających w tej samej sali, Marii Gerardi, pierwsze obserwacje pojawiły się w momencie, gdy większość osób była już w stanie snu lub też półsnu, a w pomieszczeniu panował półmrok rozświetlany jedynie słabym światłem z korytarza. To właśnie wtedy kobieta zauważyła coś, co początkowo wzięła za złudzenie wzroku. delikatną, ale wyraźnie odróżniającą się od otoczenia poświatę w okolicy łóżka Anny Monaro. Na początku nikt nie zareagował, ponieważ zjawisko wydawało się niestabilne i trudne do jednoznacznego opisania, jednak w krótkim czasie według relacji

światło miało się nasilić i przyjąć bardziej wyraźną formę, opisywaną później jako biało-niebieska poświata, widoczna w ciemności w sposób, który wykluczał zwykłe odbicie światła zewnętrznego. W tym momencie została wezwana pielęgniarka dyżurna, a następnie część personelu medycznego. W dokumentacji szpitalnej odnotowano wtedy interwencję nocną, jednak sam opis zdarzenia jest bardzo oszczędny i nie zawiera interpretacji, ograniczając się do stwierdzenia o nietypowej obserwacji świetlnej w sali pacjentki Monaro. W kolejnych nocach sytuacja zaczęła się powtarzać. Zjawisko nie miało charakteru stałego.

W relacjach pojawia się informacja, że część pracowników początkowo zakładała błąd percepcji lub też wpływ zmęczenia, jednak powtarzalność zjawiska zaczęła podważać wszelakie założenia. Ważnym elementem jest również to, że reakcje Anny w momentach występowania światła były zauważalne. Według opisów jej oddech przyspieszał, pojawiało się napięcie mięśniowe, a stan fizjologiczny ulegał wyraźnej zmianie, co zostało później odnotowane w obserwacjach lekarskich jako reakcja organizmu współwystępująca z epizodem świetlnym. W ciągu zaledwie kilku dni przypadek przestał być jedynie lokalną ciekawostką szpitala.

Informacja o nietypowym zjawisku zaczęła krążyć wśród lekarzy spoza placówki. Zaczęto robić na kobiecie wszelakie testy, jednak wszystkie odczyty i badania wykazywały normę. W końcu sprawa została przekazana do dalszej analizy specjalistycznej, czego efektem było podjęcie decyzji o przeniesieniu Anny Monaro do Rzymu. To właśnie tam rozpoczął się kolejny etap obserwacji, już z udziałem znacznie większego zespołu badawczego. Kobietę wtedy umieszczono w klinice działającej przy strukturach Włoskiej Narodowej Rady Badawczej, co oznaczało już nie lokalną obserwację, ale systematyczne, wielotygodniowe badania prowadzone w warunkach akademicko-klinicznych.

Jakby coś na moment opuszczało ciało. Po zakończeniu wielotygodniowych badań w Rzymie, które trwały od końca kwietnia do początku czerwca 1934 roku, przypadek Anny Monaro zaczął stopniowo tracić charakter bieżącej obserwacji klinicznej. Zespół badawczy działający przy strukturach Włoskiej Narodowej Rady Badawczej zakończył fazę intensywnych pomiarów, a zgromadzone materiały zostały przekazane do dalszej analizy teoretycznej, bez wskazania jednoznacznych wniosków mogących wyjaśnić naturę obserwowanych zjawisk.

W kolejnych miesiącach sprawa nie była już przedmiotem stałej obserwacji w warunkach szpitalnych. Dokumentacja została uporządkowana i zamknięta w formie raportów zbiorczych, które nie prowadziły do dalszych interwencji medycznych. W praktyce oznaczało to, że od połowy 1934 roku Przypadek przestał funkcjonować jako aktywny obiekt badań, a zaczął istnieć jedynie w formie archiwalnych zapisów i publikacji naukowych oraz prasowych, które wcześniej zdążyły już nadać mu szerszy rozgłos. Anna po przeprowadzonych badaniach wróciła do Piranu, gdzie kontynuowała swoje dotychczasowe życie w znanym sobie środowisku.

Raporty pozostawały jednak w obiegu naukowym jako przypadek nierozstrzygnięty, odnotowany, ale nie wyjaśniony w sposób definitywny. Dalsze losy Anny Monaro nie zostały jednoznacznie udokumentowane w źródłach historycznych. Po zakończeniu badań jej nazwisko znika z raportów klinicznych, a informacje o jej życiu prywatnym stają się fragmentaryczne lub też niespójne. W próbach późniejszego zrozumienia tego, co obserwowano w Piranie i Rzymie, pojawiło się kilka hipotez, które do dziś funkcjonują raczej jako możliwe kierunki interpretacji niż realne wyjaśnienia. Pierwsza z nich odnosiła się do samej fizjologii organizmu i zakładała, że w określonych bardzo specyficznych warunkach metabolicznych mogło dochodzić do reakcji chemicznych, które w teorii mogłyby generować słabe emisje światła.

Zwraca ona uwagę na to, że epizody świetlne miały częściej występować w okresach, w których Anna intensyfikowała praktyki religijne. Modlitwę oraz post, co w oczach części obserwatorów zaczęło nabierać znaczenia wykraczającego poza biologię i fizjologię. W tych nieformalnych komentarzach, zapisywanych raczej jako obserwacje niż wnioski, zaczęło pojawiać się ostrożne sformułowanie, że zjawisko mogło mieć charakter nie tylko cielesny, ale również symboliczny. Jako coś, co nie odnosiło się już wyłącznie do ciała, ale do granicy między stanami, których nie opisuje się wprost w języku medycyny.