Tea Leoni i jej polscy przodkowie, cz. 2

Mówię tu oczywiście o represjach doznawanych od Rosjan, głównie w postaci zsyłek na Syberię lub na inne krańce rosyjskiego imperium. I tak na przykład w książce autorstwa Michała Janika, Dzieje Polaków na Syberii, jednym tchem jako zesłańcy wymienieni byli między innymi trzy razy pradziadek tej Adolf Rożkowski, za którym na dobrowolne wygnanie ruszył jego żona Antonilda Fafius, Alej Gustaw Ehrenberg, poeta i nieślubny syn Cara i Weroniki Dzierżanowskiej, o którym wspominałem w jednym z odcinków Genealogicznego śledztwa a propos Aleksandra Dzierżanowskiego, męża jednej z moich Rungówian, czy Ewa z Wendorfów-Felińska, babka Młodych Poniatowskich i hamców z Cepcewicz na Wołyniu, o których edukacja troszczyła się moja pra-prababka Stanisława Miski.

Dlatego też chciałbym, korzystając z informacji odnalezionych w starych dziennikach czy wspomnieniach, przytoczyć kilka informacji dotyczących w tym przypadku przodków Tea Leoni, ale też równocześnie tysięcy innych osób mieszkających na terenach polskich zajętych przez Rosjan. Pokazuje to zresztą, że lata, a nawet wieki mijają, ale mentalność samych Rosjan, czy to pod berłem carów, butem Stalina czy Putina, Pozostaje ta sama. Trzy razy pradziawek Tei Adolf Rożkowski urodził się w roku 1808 na Wołyniu. Był urzędnikiem sądowym w Żytomierzu, gdzie też w roku 1836 wstąpił do tajnego związku, mającego na celu oczywiście odzyskanie niepodległości przez Polskę.

Justyniań jest bowiem autorem jednej z najbardziej poważanych książek, Konarszczyk 1838-1878, pamiętnik zesłania na Sybir, opisujących na swoim przykładzie życie Polaków zesłanych po wykryciu spisku konarskiego na Syberię. Już na jednej z pierwszych stronic można znaleźć informacje o Adolfie Roszkowskim, Tutaj cytuję. Adolf Roszkowski przed rokiem, to znaczy w roku 1838, ożeniony z Antonildą Fafius, śliczną kobietą, ojciec karmiącej się piersią Wandzi, czyli pra-prababki Tei. I to właśnie w tej książce znalazłem informację o pokrewieństwie łączącym rodziny

Otóż Antonila Różkowska, żona Adolfa Różkowskiego, trzy razy pradziadków Tea Leoni, była cioteczną siostrą Justyniana Różkowskiego, co oznacza, że jego ojciec i matka Antonili byli rodzeństwem. Wciąż jednak nie wiem, a propos tego, o czym mówiłem w poprzednim odcinku podcastu, jakie konkretne więzy pokrewieństwa łączyły teściową Ignacego Paderewskiego, Katarzynę von Rosen, z domu właśnie Rucińską, ze wspomnianymi przed chwilą Rucińskimi. Patrząc na daty ich urodzin, stawiałbym na to, że Katarzyna Rucińska to kolejna siostra Antoniny, żony Jana Fafiusa i przyszłej teściowej Adolfa Roszkowskiego i Ignacego Rucińskiego, ojca wspomnianego autora pamiętnika o losach syberyjskich zesłańców.

Losy Justyniana Rucińskiego nieustannie splatały się z losami męża jego wspomnianej tu już ciotecznej siostry Anny Fafius, czyli Adolfem Ruszkowskim. Oboje w mniej więcej tym samym czasie znaleźli się na wygnaniu w Syberii, przeżyli tam swoje z pewnością najtrudniejsze lata i również razem z tej nieprzyjaznej krainy powrócili do swoich najbliższych Pamiętnik Justyniana obejmuje czas spędzony przez niego na wygnaniu. Z oczywistych powodów nie wspomina w nim o tym, co było dla niego tematem krępującym, a o czym w swoim czasie plotkował cały Wołyń. Posłużę się tu krótkim cytatem zapracowania Wiktory Śliwowskiej materiały do historii zesłańców syberyjskich.

Antonim Malczewskim, autorem m.in. kultowej w tamtych czasach, czyli początkach wieku XIX, pierwszej polskiej powieści romantycznej Maria. To tyle na temat bogatych dziejów Justyniana Rucińskiego. Przejdźmy teraz do trzy razy pradziadka Tei Leone, Adolfa Roszkowskiego. I tu ponownie zacytuję fragment wspomnianej już pracy Wiktorii Śliwowskiej, która zamieściła krótki, acz treściwy opis jego osoby. Adolf Rożkowski, urodzony 1808, zmarł około 1880 roku, syn Józefa, szlachcic z powiatu starokonstantynowskiego na Wołyniu, Archiwariusz Sądu Powiatowego w Żytomierzu wstąpił do tajnego związku w kwietniu 1836 roku i pełnił w nim funkcję sekretarza obwodu żytomierskiego.

Nie ma tu wzmianki o tym, że żona Adolfa Roszkowskiego zanim zdecydowała się mu towarzyszyć w trakcie tego ponad dziesięcioletniego pobytu na nieprzyjaznej ziemi, Stoczyła prawdziwą batalię ze samą sobą. Małżeństwo to miało już, bowiem urodzoną w roku 1839, małą córeczkę Wandę, pra-prababkę Tei Leoni. Niestety był zakaz zabierania tak małych dzieci na Syberię. Antonilla podejęła więc swoją chyba najtrudniejszą w całym życiu decyzję, Zostawiła córeczkę ze swoją mamą. Później dzięki pomocy Dionizy Poniatowskiej, żony jednego z najbogatszych właścicieli ziemskich we wschodniej Ukrainie, Dariusza Poniatowskiego, dziewczynka odobrała doskonałe wykształcenie.

Donam tylko, że ci Poniatowscy Stachańczy, bo tak się nazywał jeden z ich głównych majątków, byli krewnymi Poniatowskich z Cepcewicz na Wołyniu, z którymi związana była moja praprababka Stanisława Miski. Tak to coraz, omawiając osoby już nie z mojej rodziny, ciągle napotykam na znane mi już wcześnie miejsca czy osoby. Zachował się w drukowanej w odcinkach powieści Antoniego Wysockiego Polonez Ogińskiego opis starań Antonilli Rożkowskiej, ucarskiego urzędnika o możliwość wyjazdu do męża przebywającego już na Syberii. Przytoczę go tu w całości, bo pomimo całego tragizmu sytuacji, w jakiej znajdowało się to młode małżeństwo, wiele to mówi zarówno o harcie ducha żona Adolfa Roszkowskiego, jak i o mentalności carskich urzędników.

Twarz miała foremną, delikatną, jakby wyrzeźbioną ręką anioła, matowo-bladą. Oczy pociągające serca ku sobie. Generał gubernator Bibkow utonął w tych oczach. Kaleka, ale z fantazją. Przytulił panią Antonillę ku sobie jedną swą ręką i pocałował. A ona, pokornie prosząca, trzasnęła go w twarz. Dała w twarz ekscelencji. Rezultat tej osobliwej audiencji? Człowiek światowy był zdania, że policzek od kobiety nie jest obrazą. Kto wie, w tej sytuacji może nawet komplementem? Kobieta? Kobietom wszystko wolno. Niedługo dziwił się temu policzkowi, mruknął słusznie i dał pozwolenie. Adolf Rożkowski wraz z rodziną, na wygnanie urodził mu się jeszcze syn Stanisław i córka Julia, osiedlili się w Lublinie, gdzie też w roku 1872 zmarł.

Majątku ojca Jacętego Szymowskiego w roku 1825. Był pedagogiem i geografem. Został za działalność piskową zesłany w 1863 roku do Orenburga na Syberii, gdzie spędził 4 lata. Na tułaczkę pojechała z nim znów jego żona. Wzięli ślub w roku 1861. Wanda z Rożkowskich. Ta sama, o której wspominałem już przy okazji omawiania losów rodziny Rożkowskich. Właśnie ona, mając lat 5, pozostała sama z babką, podczas gdy jej matka dołączyła na lat kilkanaście do męża Adolfa Rożkowskiego. Naprawdę, to były nieludzkie czasy.