Meg Ryan i jej przodkowie z Polski

Genealogiczne śledztwo to kanał, jak sama nazwa wskazuje, poświęcony dochodzeniom bardzo specyficznym, bo zajmującym się genealogią. Zarówno tą dotyczącą mojej bliższej i dalszej rodziny, jak również i pochodzeniu osób ze świata kultury, nauki i tzw. show biznesu, urodzonych co prawda za granicą, ale posiadających polskie korzenie. Opowiedziałem Wam już o przodkach Timothée Chalamet, Nicolas Cage'a i Marty Stewart, ale to dopiero początek. Lajkujcie, subskrybujcie i komentujcie. Historia związków aktorki Meg Ryan z Polską to jeden z wielu ciekawych przykładów na to, jaką złożoną i wielokulturową strukturą do roku 1945 był nasz kraj.

Każdy kojarzy oczywiście tę hollywoodzką aktorkę z nazwiskiem, które sobie ze względu na filmową karierę przybrała Ryan. W rzeczywistości nie jest to ani jej nazwisko rodowe, ani po mężu, tylko należące do babki ze strony mamy Megan. Warto dodać, że jest to irlandzka część jej drzewa genealogicznego. My jednak dzisiaj zajmiemy się jej korzeniami sięgającymi Polski. Zabierając się do poszukiwań jej przodków mieszkających w Polsce, a dokładnie jeśli chodzi o wiek XIX to w zaborze rosyjskim i austriackim, dość szybko natrafiłem na opracowanie na stronie smoleniak.medium.com. Tym razem sporą część genealogicznej roboty wykonał więc za mnie ktoś inny.

Ja uzupełniłem te podstawowe informacje o konkretne metryki. Szukajcie ich w właściwym wpisie na moim blogu genealogiczneśledztwo.blogspot.com Udało mi się również odszukać jedno dodatkowe pokolenie jej przodków, którego nie było w żadnym z dotychczasowych opracowań. Jak zwykle starałem się sięgnąć również do źródeł, to znaczy do informacji o regionie, z którego pochodzili przodkowie Meg Ryan, a także dzięki małemu genealogicznemu śledztwu skontaktować się z jej żyjącymi w Polsce krewnymi, bądź z osobami zajmującymi się historią regionu, w którym mieszkali przodkowie naszej gwiazdy. Tym razem mam wrażenie, że byli oni, oni czyli krewni Meg Ryan, których odnalazłem, w znakomitej większości bardzo zaskoczeni faktem, iż to właśnie stąd wywodzili się przodkowie aktorki Meg Ryan.

Przejdźmy więc już do konkretów. Swoje związki krwi z Polską zawdzięczała ona dwóm miejscom. Znajdującemu się w obecnych granicach Litwy, miastu Kiejdany i w miejscowości Zdynia, dzięki odbywającemu się tu corocznie świętu Łemkowska Watra, znanemu jako jedne z centrów kultury łemkowskiej w Polsce. I to właśnie stąd pochodzili przodkowie Meg Ryan, której panieńskie nazwisko Hyra znane jest doskonale w łemkowskiej społeczności, jednak z rzadka kojarzona jest właśnie z osobą aktorki. Ponieważ jednak na temat jej korzeni sięgających Kiejdan udało mi się zebrać stosunkowo niewiele informacji, rozpocznę właśnie od nich. Meg była córką Harrego Hyry i Susan Dugan, przybierając nazwisko po swojej irlandzkiej babce ze strony mamy Margaret Ryan.

Harry Hyra był synem Michaela, czy Mikołaja, Oresta Hyry, urodzonego w roku 1911 już w USA. Jego ojcem i pradziadkiem Meg Ryan był urodzony w roku 1879 właśnie w Zdyni, Orest Hyra. Do niego i jego całej łamkowskiej rodziny przejdziemy za chwilę. Teraz zatrzymajmy się przy dziadku Megan, wspomnianym Michaelu Hyrze, który poślubił urodzoną w USA w roku 1914 Mary Jackiewicz. No i właśnie w tym momencie rozpoczyna się moja opowieść o przodkach naszej gwiazdy, pochodzących z terenów należących dzisiaj do Litwy. Jednymi bowiem dokumentami, które przenoszą ze sobą jakieś informacje na temat przodków Meg, pochodzących z tych właśnie stron, jest ta ze spisów mieszkańców USA, na przykład z roku 1920, w którym to widzimy wśród mieszkańców Firefield, leżącym w stanie Connecticut, rodzinę babci Megan, Mary Matt Jackiewicz, jej ojca Mikołaja, czyli Michaela,

W taki oto sposób mogłem dodać do drzewa Meg Ryan jej kolejnych przodków pochodzących z Kiejdan właśnie, czyli jej pra-pradziadków Michała Jackiewicza, seniora z żoną Anną Karpowską i drugich rodziców Petroneli Pietkiewicz, którymi byli Franciszek Pietkiewicz i Teofila Kobylińska. Na tym kończą się informacje o litewskich przodkach Meg. Próbowałam odnaleźć metrykę urodzenia jej pradziadków, bo z danych w metryce ich małżeństwa wynika, że oboje pochodzili z Kiejdan. Niestety, bazgroły cyrylicą w jak najbardziej dostępnych aktach metrykalnych z lat 70. XIX wieku, w których to rodzili się jej pradziadkowie, mnie pokonały.

Wraz ze zmianami jakie przyniósł ze sobą rok 1989 odrodziła się również kultura łemkowska. Jedną z najważniejszych imprez odbywających się cyklicznie jest łemkowska watra w Zdyni. Wspominam o niej, ponieważ powoli zbliżam się do mówienia historii gałęzi Hyrów, z której to Rodziny pochodził ojciec Meg Ryan. Hyrowie byli bowiem jedną z łemkowskich rodzin urodzonych właśnie we wspomnianej Zdyni, miejscowości położonej tuż przy granicy ze Słowacją. Czym jest wspomniana Vatra? Oto definicja zaczerpnięta z Wikipedii. Watra – słowo pochodzenia wołoskiego, duże ognisko, nad którym rozstawiony jest wysoki drewniany trójnóg.

Nazwa spotykana głównie w Karpatach, ale także poza ich obszarem. Rozpalenie Watry ma na celu przywołanie pamięci o ludziach, którzy odeszli, Wspominanie dawnych czasów, obudzenie poczucia wspólnoty, przywołanie tradycji, zwołanie sąsiadów, a czasami po prostu wywołanie specyficznego nastroju. Przy watsze często śpiewano, snut opowieści lub w milczeniu spędzano razem czas. Na trójnogu można przyrządzać posiłki, suszyć ubrania i tak dalej. Łemkowska Watra w Zdyni, cykliczna, coroczna impreza kulturalna gromadząca społeczność łemkowską z całego świata. Odbywa się co roku w trzecim lub czwartym tygodniu lipca w Zdyni.

Składa się z koncertów, spotkań z twórcami, warsztatów, wystaw. No i to właśnie, jak wspomniałem, ze Zdynii pochodzili Hyrowie i to właśnie z tej miejscowości w roku 1898 do USA przybył, urodzony w roku 1879, pradziadek Meg Ryan oraz Hyra. Pracował najpierw jako barman w salunie, a potem został właścicielem sklepu spożywczego. Już w Ameryce ożenił się z Anną Durniak, której rodzina, również łamkowska, pochodziła z miejscowości Hańczowa. Jej ojcem był urodzony w roku 1858 Mikołaj Durniak, a matką Maria Kardasz, pochodząca z miejscowości Kwiatoń.

I tutaj na chwilę się zatrzymam, ponieważ z tą właśnie miejscowością związany jest Jan Hyra, znany przewodnik po przepięknej cerkwi w Kwiatoniu. Postanowiłem sprawdzić, czy ma on jakiś wspólnych przodków z Meg Ryan. Okazało się, że owszem ma, ale nie po stronie Hyrów. Wspólnymi przodkami zarówno dla Meg Ryan jak i Jana Hyry są bowiem Jan Mlynaryk i Maria Steranka, cztery razy pradziadkowie Megan i jednocześnie cztery razy pradziadkowie Jana Hyry. Pozostali potomkowie Hyrów mieszkający w tych okolicach niestety albo nie posiadali wystarczających informacji o swoich przodkach, albo nie odpowiedzieli na moje zapytania. Z tego co podkreślają wszyscy obecni mieszkańcy Zdynii, mieszkają tam potomkowie dwóch rodzin hyrów niespokrewnionych ze sobą, a najpewniej będących potomkami tej samej rodziny, ale posiadających wspólnych przodków wiele, wiele pokoleń temu.

Pan Jan Hyra wspomniał również o teorii mówiącej, iż rodzina Hyrów dawno temu przywędrowała na te ziemie, na których obecnie żyją, z Węgier. Znalazłem też dwie interesujące historie związane ze starym cmentarzem w Zdyni. Pierwsza z nich dotyczy okazałego, wykonanego z kamienia pomnika nagrobnego, przedstawiającego najprawdopodobniej świętego Jerzego walczącego ze smokiem. Na tyle, na ile jest to możliwe, czytanie czegokolwiek ze zdjęcia pochodzącego ze strony starecmentarze.pl widocznej na nim, niestety niewyraźnej inskrypcji wynika, że jest to nagrobek, Oresta Hyry, syna Jerzego i Katarzyny, a więc wyglądałoby, że jest to nagrobek zmarłego w 1941 roku w USA pradziadka Meg Ryan.

Uznanego w roku 1994 za świętego. Jego życiorys można przeczytać na Wikipedii. Obecnie jego szczątki spoczywają w prawosławnej cerkwi w Gorlicach. A dlaczego o tym wspominam? Ponieważ Maksym Sandowicz, urodzony w roku 1886, to krewny Meg Ryan. Jego pradziadkami byli Grzegorz Hyra i Agata Wowk, którzy byli również cztery razy pradziadkami Megan. I tak oto w Zdyni krzyżują się drogi amerykańskiej aktorki i prawosławnego świętego, którego potomkowie, księża prawosławni mogli się przecież żenić, żyją do dzisiaj w Polsce. Mam nadzieję, że wysłuchaliście z ciekawością dzisiejszego odcinka podcastu Genealogiczne śledztwo.