Mentionsy Mentionsy
Dziennik Literacki. Podkast
Dziennik Literacki. Podkast

Brakarnia #8 | Napisać miłość na nowo

17.04.2026 ·1 godz 40 min · 11 rozdziałów

W najnowszym odcinku Brakarni zastanawiamy się, o czymmówimy, gdy piszemy i czytamy o miłości. Pytamy, czy opowieści o miłości mogą być narzędziem zmiany społecznej. Sprawdzamy, czego jeszcze brakuje romansowiliterackiemu i czego nam brakuje, że wciąż go szukamy.   Udział wzięły: Anna Chromik i Monika Ochędowska. Prowadziła: Anna Marchewka.

13:58 · Analiza współczesnych romansów 2

To jest bardzo destrukcyjna historia, czyli ten taki mit transformacyjny i transformującej miłości, który uderza bezpośrednio w dobrostan kobiet. I ten kulturowy wzorzec, który wyłonił się w zasadzie nawet nie bezpośrednio z Jane Austen czy z Brontech, tylko z tych późniejszych ich przepracowań kulturowych. To jest ten mit, w którym mamy trudnego, chłodnego... Uproszczeń nawet można by powiedzieć, prawda? Oczywiście. dominującego mężczyzna, który właśnie zmienia się pod wpływem tej właściwej kobiety. Dzisiaj wiemy, że ten model po pierwsze romantyzuje emocjonalną niedostępność, nagradza kobiecą cierpliwość, naturalizuje asymetrię emocjonalną, pokazuje cierpienie jako miarę miłości i zamiast jakiejś relacji równościowej, w której obie strony wykonują pracę emocjonalną, mamy narrację o naprawianiu mężczyzny,

Tam jest jeszcze taki aspekt maskowania struktur władzy, bo przecież w tych powieściach tam są zawsze jakieś napięcia klasowe. Darcy jest bogaty, Rochester jest uprzywilejowany. Ale u Austin przecież to nie jest romantyczna miłość. Przecież to jest powieść 1813 roku. Małżeństwo jest jakąś transakcją. Dla nich to jest sprawa życia i śmierci. Przecież na początku ten monolog matki pokazuje, że po prostu ona się martwi o to, czy one w ogóle przetrwają. Tak, jak się wraca teraz właśnie do powieści Jane Austen, to niesamowite jest to, jak szybko pojawia się wątek pieniędzy, czego się może nie dostrzega, kiedy się czyta to w wieku nastoletnim.

19:03 · Zakłócenia w mitach romansowych 1

Jestem ciekawa, jak to zostanie rozwiązane przy nowych ekranizacjach, które nas czekają, bo w tym roku dostaniemy trzy ekranizacje Jane Austen, serialową, dwie serialowe, jedną kinową. Teraz w kinach mamy Wichrowe wzgórza. To też jak się wraca właśnie do powieści z tamtego czasu, ja też na nowo zaczęłam czytać lalkę i to są po prostu powieści o pieniądzach. Już tak wcześnie, o czym zresztą wielokrotnie też mówił profesor Koziołek o utowarowieniu naszych uczuć, utowarowieniu miłości, moment kiedy wzorce romantyczne przestają funkcjonować i zresztą, na co też zwracał uwagę profesor Koziołek, że w lalce właściwie tam nie ma żadnych par, tam wszyscy bohaterowie są samotni, wszyscy są singlami i singielkami, nie ma ani jednej pary, wszyscy są poniekąd nieszczęśliwi, toteż

40:18 · Brakowanie kobiecości w literaturze i kulturze 3

Odważyć się nazywać te różne rodzaje relacji. To nie jest tak, że mamy nienawiść i miłość, cokolwiek jedno i drugie znaczy, ale są różne stopnie przyjaźni, koleżeństwa, wspierania się, nie tylko rywalizowania. A te kobiety na strychu to może jeszcze dla tych, którym ta sprawa umknęła, gdy mówimy o wariatkach, które może i były kiedyś seksowne, bo to jest oczywiście najważniejsza sprawa, ciało musi być atrakcyjne w bardzo dookreślony sposób. kobiece i właściwie kobieta przestaje być postacią ludzką, osobą ludzką, staje się tylko ciałem, a potem staje się tą wariatką, to wracamy do innej ikonicznej, również gotyckiej powieści. Kolejna z sióstr Bronte, czyli Charlotte, która zafundowała nam wiecznie żywą Jane Eyre.

Charlona Pani Rochester, której imienia chyba nawet... Nie pamiętamy, gdy opowiadamy tę historię, wiemy tylko, że była przeszkodą na drodze do szczęścia tytułowej bohaterki, a na przykład Szerokie Morze Salgasowe, taka klasyczna opowieść, powieść w tym nurcie przepisywania historii, tę Bertę pokazuje w połowie. pełni, pokazuje jej historię, no i dowiadujemy się, jakbyśmy nie zauważyli czytając Jane Eyre, że ten dom, dom przecież należał do tej szalonej pani Rochester i ona została nie tylko uwięziona we własnym domu zgodnie z obowiązującym prawem, ale właściwie została uznana za obcą we własnym, dosłownie własnym, no bo jej pieniądze, to była jej pozycja społeczna, jakie tam operacje niesamowite

zostały dokonane i oczywiście w Jane Eyre to wszystko jest, ale w zależności od tego, jak czytamy, jak kładziemy akcenty, jaką perspektywę mamy, czy pozycję przyjmujemy, wyczytamy to albo owo. O wariatkach, o tych szalonych kobietach Poupychany na strychach powstała cała książka Ania... Tak, Gilbert i Gubar, wariatka na strychu. O tej książce mówisz? Tak, to jest książka, która pokazuje, że w tradycji powieści XIX-wiecznej, tej pisanej przez mężczyzn, Gilbert i Gubar używają nawet takiej metafory, że pióro to jest taki metaforyczny penis, czyli penis, metaphorical penis. Autorzy na miarę demiurgów wpisują albo wypisują sobie, kobiety wpisują w powieści albo wypisują je z powieści i wpisują je w jakiś bardzo konkretny schemat.

73:45 · Miłość w kulturze i mediach 1

Kusi mnie bardzo i dam się skusić, by zapytać co dalej, bo historia miłości, no to to słowo historia jakoś mnie tutaj uderza, my już jesteśmy chyba po tym zwrocie herstorycznym, widzimy też co herstoryczny to, romans nam pokazał. Nie wiem, czy chcemy zostać z tą wiedzą odkrywaną dzięki widokom, nawet na gruncie polskiej literatury, te historyczne przygody. Mam na myśli Marię Nurowską, te jej najważniejsze powieści, Hiszpańskie oczy, listy miłości, czy wybór Anny. Te doświadczenia jakoś zostawiliśmy za sobą. Może do nich wrócimy, tak jak Sally Rooney wróciła do Jane Austen i pokazała nam bardzo dużo na gruncie polskim z tych lekcji.

91:11 · Renegocjowanie wzorców miłości w przyszłości 1

I być może my jeszcze tego etapu w ogóle nie zaczęłyśmy. On się dopiero musi wydarzyć, ale taka jest perspektywa i on się też dzieje, a ponieważ być może w takim doświadczeniu kobiecym to doświadczenie ciała jakoś jest też kolektywne i ono działa być może lepiej, kiedy dzieje się w przyjaźni kobiecej, w kolektywie, to być może to jest jakaś droga. To, co nas czeka myślę w najbliższej przyszłości, to jest nieustanne jakby renegocjowanie swoich pozycji i też renegocjowanie wzorców. Powiedziałyśmy już o tych ekranizacjach, które nas czekają, czyli trzy razy Jane Austen, wichrowe wzgórza na ekranach, dwie lalki, które dostaniemy.

Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.